Zweden werken langer en zijn pak gelukkiger dan Belgen

THINKSTOCK
Langer werken maakt niet ongelukkig, integendeel. Dat leert het voorbeeld van Zweden, waar oudere werknemers een pak gelukkiger zijn dan Belgische, zo blijkt uit een rondvraag van verzekeraar Delta Lloyd Life in beide landen. In Zweden bestaan er nochtans geen flankerende maatregelen voor 50-plussers zoals tijdskrediet of brugpensioen, maar gaat er meer aandacht naar jobinhoud en opleiding voor alle werknemers.

Om het pensioensysteem betaalbaar te houden, wil het beleid mensen langer aan het werk houden. Ook de Belg lijkt daar steeds meer van overtuigd: de ideale pensioenleeftijd ligt volgens hem op 62 jaar, zo blijkt uit de rondvraag van Delta Lloyd Life.

Er wordt in ons land nu al ruim twee jaar langer gewerkt dan tien jaar geleden en ook de participatiegraad van 50-plussers is met tien procent gestegen, maar het verschil met Zweden blijft enorm. Terwijl de Belg een gemiddelde loopbaanduur heeft van 32,2 jaar, werkt de Zweed maar liefst acht jaar langer. Zijn geluksgevoel lijdt daar niet onder, integendeel: 65 procent van de Zweedse zestigplussers zegt gelukkig te zijn, tegen 54 procent van hun Belgische leeftijdsgenoten.

"Werken opnieuw positief benaderen"
Een panel van arbeidsmarktexperts, met onder meer Fons Leroy van VDAB en Jo Libeer van Voka, kwamen naar aanleiding van de enquête tot nagenoeg dezelfde conclusies: werken moet opnieuw positief benaderd worden en er moet meer aandacht gaan naar jobinhoud. "Men heeft het altijd over work-life-balance, alsof werken niet leven is", verwoordde Libeer het. "De nadruk in België ligt teveel op externe motivatoren zoals tijdskrediet en extra verlof voor ouderen, terwijl het net de interne motivatoren zoals jobinhoud en autonomie zijn die bepalen of iemand langer werkt en graag werkt", zei professor Hilda Martens van de universiteit Hasselt. Deze benadering vraagt een omslag van de politici, maar ook van werkgevers en vakbonden, klonk het.

In België ligt de focus vooral op arbeidsvoorwaarden zoals loon, terwijl de Scandinaviërs meer belang hechten aan jobinhoud, wat hen meer plezier geeft om te werken. Veranderen van functie, zelfs voor minder loon, is er geen schande en wordt ook niet afgestraft. Er wordt veel minder deeltijds gewerkt (22 pct Zweden versus 30 pct Belgen), maar daartegenover geniet men veel meer vorming (21 pct versus 5 pct). "Werkdruk wordt in België vertaald naar het aantal uren dat men werkt, terwijl het in feite gaat over andere problemen zoals slecht management of een verkeerde jobinhoud", aldus Leroy.

Pensioen gebaseerd op solidariteit
Ook het pensioensysteem in Zweden is veel transparanter. Elke Zweed is aangesloten bij de tweede pensioenpijler en krijgt jaarlijks gedetailleerde informatie over de pensioenrechten die hij heeft opgebouwd. "Als men een hogere rente wil, kan men langer werken", illustreerde Peter Bailliere die HR-verantwoordelijke is bij Alfa Laval in Zweden. Het pensioensysteem is gebaseerd op solidariteit: hoe meer men bijdraagt, hoe meer men ontvangt. Vervroegd stoppen met werken wordt afgestraft en wordt ook negatief beoordeeld. Iedereen wordt er op gelijke voet behandeld - man, vrouw, werknemer of ambtenaar - en uitzonderingen zoals vervroegd pensioen bestaan niet. "Toen de sluiting van Ford Genk werd aangekondigd, sloot ook Saab in Zweden de deuren. Het verschil in benadering was enorm. Daar werd 100 procent ingezet op volledige hertewerkstelling van de ontslagen arbeiders", getuigde Bailliere.

De arbeidsmarktexperts waren het er vandaag over eens dat flankerende maatregelen voor oudere werknemers soms beter zouden verdwijnen. "Men wordt nu gestimuleerd om tijdskrediet op te nemen. Het probleem is dat achterblijvers in het bedrijf worden uitgeperst als een citroen", aldus de Voka-topman.

Brugpensioen afschaffen
Voor Fons Leroy van VDAB moet het brugpensioen op termijn worden afgeschaft. "Juridisch is men misschien niet afgeschreven voor de arbeidsmarkt, maar mentaal wel. Deze poort moet dicht, anders stimuleer je mensen om ze te gebruiken." Ook het systeem van loononderhandelingen en opbouw van sociale rechten zou moeten worden hervormd, menen de experts.