Yanis Varoufakis' ultieme pleidooi voor zijn Europese collega's

"We hebben de morele plicht de patstelling te overbruggen"

Yanis Varoufakis is boos over de "propaganda en boosaardige lekken".
AFP Yanis Varoufakis is boos over de "propaganda en boosaardige lekken".
Waarheen met de impasse in de Griekse schuldencrisis? Een akkoord kwam er gisteren niet op de vergadering van de eurogroep, en dat lag niet aan hem, aldus Grieks minister Yanis Varoufakis. Hij gooide als "antigif tegen propaganda en boosaardige lekken" meteen na afloop van de vergadering zijn voorstel open en bloot online.

"Het enige antigif tegen propaganda en boosaardige lekken is transparantie", aldus de Griek. "Na zoveel desinformatie over mijn presentatie tijdens de eurogroep is het enige antwoord om mijn exacte woorden online te plaatsen. Lees ze en oordeel voor uzelf of de voorstellen van de Griekse regering een basis voor onderhandelingen vormen."

"Minuscuul verschil"

Varoufakis wijst in zijn pagina's lange tekst nog eens op op zijn eerste interventie voor de eurogroep vijf maanden geleden, waar hij schetste hoe de nieuwe Griekse regering van premier Tsipras een dubbele opdracht had: het vertrouwen winnen van de Europese partners en de instellingen, en het vertrouwen behouden van de Griekse bevolking. De onderhandelaars slaagden er de voorbije maanden weliswaar niet in om een oplossing te vinden voor die spreidstand, maar toch liggen de standpunten niet zo ver van elkaar, zo klinkt het.

"Aan de fiscale zijde liggen de posities heel dicht bij elkaar, zeker voor 2015. Voor 2016 blijft er nog een kloof van 0,5 procent van het BBP. We stellen voor die te overbruggen met administratieve maatregelen. Het zou een kapitale fout zijn om zo'n minuscuul verschil gigantische schade te laten aanrichten aan de integriteit van de hele eurozone."

Patstelling

De Griek erkent wel dat zijn land en de geldschieters in een patstelling zitten. "Ik zal niet ontkennen dat onze voorstellen u niet voldoende vertrouwen hebben gegeven. Tegelijkertijd kunnen de voorstellen van de instellingen die de heer Juncker heeft overgemaakt, bij onze bevolking niet de hoop opwekken die het nodig heeft." Maar vandaag, "voordat oncontroleerbare gebeurtenissen de situatie overnemen, hebben we de morele plicht om die patstelling te overbruggen. Dit is niet de tijd voor beschuldigingen en verwijten. Europese burgers zullen al diegenen die een leefbare oplossing in de weg stonden, collectief verantwoordelijk houden." Een Grexit zal dan ook "destructieve krachten ontketenen waar niemand tegen op kan".

Griekenland moet volgens Varoufakis hervormingen doorvoeren. "Daar bestaat geen twijfel over. De vraag is echter niet hoeveel hervormingen, maar eerder welke soort." Want dat de Grieken al het mogelijke hebben gedaan om te snijden en te bezuinigen, mag voor hem duidelijk zijn: de lonen daalden met 37 procent, de pensioenen met 48 procent, het aantal ambtenaren met 30 procent, en ga zo maar door. Toch hebben die maatregelen meer kwaad dan goed gedaan: de werkloosheid piekte tot 27 procent, de overheidsschuld tot 180 procent, jonge en opgeleide Grieken verlaten hun land en masse.

Varoufakis en de Spaanse economieminister De Guindos.
AFP Varoufakis en de Spaanse economieminister De Guindos.

"Nieuwe cultuur van belastingen betalen"

Wat Griekenland dan nodig heeft, aldus de minister van Financiën: "meer hervormingen, maar niet meer bezuinigingen".

Hoe? Er moet een "nieuwe cultuur van belastingen betalen komen, en geen hogere BTW-tarieven die alleen maar meer aanzetten tot fraude". Ook: "een duurzaam pensioensysteem waarbij zwartwerk wordt uitgeroeid, vervroegd pensioen wordt afgebouwd, pensioenfraude wordt aangepakt en de werkloosheid wordt verminderd". En dus niet door nog eens een stuk van de allerlaagste pensioenen weg te snijden, "zoals de instellingen hebben gevraagd". "Daarmee zouden we de allerarmsten nog dieper in de armoede duwen en een immense vijandigheid van het volk tegen zogenaamde 'hervormingen' opwekken."

Wat de Griek dan wel op tafel legde? "Een uitgebreide privatiseringsagenda", een "onafhankelijke Tax and Customs Authority", een "fiscale raad die de begroting overziet", een "kortetermijnprogramma om hypotheeksluitingen te voorkomen", "hervormingen bij justitie", "liberaliseringen in bepaalde markten en diensten", "eliminering van veel hinderlijke lasten" en "hervormingen bij de overheid". Ook met behulp van de OESO zullen nog meer hervormingen doorgevoerd moeten worden.

Opvallend is dat Varoufakis' voorstel weinig tot geen concrete cijfers bevat, en laat het net die cijfers zijn die de andere eurolanden gisteren op tafel hadden willen zien liggen. "Varoufakis heeft de neiging allerlei macro-economische verhandelingen te geven, en we hebben specifieke plannen nodig", zo verklaarde de Ierse minister Michael Noolan gisteren bijvoorbeeld.

Toch maande Varoufakis zijn collega's gisteren aan het verschil te zien tussen hervormingen die "parasitair gedrag en inefficiënties aanpakken" of "parametrische veranderingen die de belastingen opdrijven en de voordelen voor de zwaksten in de samenleving verminderen". "We hebben veel meer echte en veel minder parametrische hervormingen nodig."

Varoufakis en IMF-topvrouw Christine Lagarde.
AFP Varoufakis en IMF-topvrouw Christine Lagarde.

"Snijden in pensioenen = families op straat"

Vooral de voorgestelde bezuinigingen in de pensioenen zitten Varoufakis hoog: "Er wordt veel gesproken over het feit dat pensioenen 16 procent van ons BBP uitmaken, meer dan ooit in het verleden. Maar dat is niet omdat we meer uitgeven aan pensioenen, wel door de dramatische daling van ons BBP. 1 miljoen families overleven vandaag met niet meer dan het pensioen van hun grootvader of grootmoeder, omdat de rest van de familie werkloos is in een land waar amper 9 procent van de werklozen een uitkering krijgt. Ook nog in dat pensioen snijden, staat gelijk aan een familie gewoon op straat zetten."

"Daarom blijven we de instellingen zeggen: 'Ja, we hebben pensioenhervormingen nodig. Neen, je kan niet zomaar 1 procent van het BBP wegsnijden zonder gigantische ellende te veroorzaken.' (...) Als er nog grote pensioenen bestonden, dan zouden we het doen."

Om uit de impasse te geraken, doet Varoufakis naar eigen zeggen een voorstel: een "echt geloofwaardige maatregel": "In plaats van ruzie te maken over een half procent, waarom geen diepere maar begrijpbaardere hervorming doorvoeren?" Die hervorming moet inhouden dat er een automatisch plafond aan het begrotingstekort komt waarboven automatisch bezuinigingen in werking treden. Daarnaast wil Varoufakis dat het Europese noodfonds de Griekse schulden bij de ECB - 27 miljard euro - overneemt. Dat zou de aflossingslast van Athene aanzienlijk verlagen.

Varoufakis en een stoel.
EPA Varoufakis en een stoel.

"Wij staan klaar"

"Twijfelt iemand er nog aan dat deze hervorming de sfeer geweldig zou omgooien? Dat ze de Grieken zou inspireren om hard te werken in de hoop op een betere toekomst? Dat ze investeerders naar ons land zouden lokken? En dat ze de Europeanen vertrouwen zou geven dat Europa, zelfs te elfder ure, het juiste kan doen?"

Afsluiten doet Varoufakis dan ook met een oproep aan zijn collega's: "Op dit kruispunt is het gevaarlijk te denken dat er niets gedaan kan worden. Laat ons niet ten prooi vallen aan deze gedachte. We kunnen een goede deal sluiten. Onze regering staat klaar, met ideeën en met de vaste wil om de twee vormen van vertrouwen, die nodig zijn om het Griekse drama, te cultiveren. Jullie vertrouwen in ons en het vertrouwen van de Grieken in Europa's capaciteit om een beleid te scheppen dat voor hen, en niet tegen hen werkt.

'Op dit kruispunt is het gevaarlijk te denken dat er niets gedaan kan worden. Laat ons niet ten prooi vallen aan deze gedachte'

Yanis Varoufakis