Wat is er aan de hand in Hongkong? 5 vragen beantwoord

Betogers komen al voor de tiende week op rij op straat.
Photo News Betogers komen al voor de tiende week op rij op straat.
Voor het tiende weekend op rij zijn duizenden demonstranten in Hongkong op straat gekomen om te manifesteren tegen de regering. De betogingen die begin juni begonnen als vreedzame demonstraties, mondden al meermaals uit in gewelddadigheden. Wat is er precies aan de hand? Wij beantwoorden de vijf belangrijkste vragen.

In de voorbije weken zijn er steeds vaker gewelddadige confrontaties tussen jonge demonstranten en de politie in Hongkong. Naarmate de betogingen vorderen, worden ook de eisen van de demonstranten diverser en ambitieuzer. Activisten bestormden al regeringskantoren, legden het openbaar vervoer stil en beschadigden symbolen van het Chinese gezag. De oproerpolitie reageert met harde hand.

Wat is de relatie tussen Hongkong en China?

Hongkong maakt deel uit van de Volksrepubliek China, maar heeft sinds Londen in 1997 afstand deed van de voormalige Britse Kroonkolonie, een aparte status binnen China. De grootmacht regeert sindsdien met het motto “één land, twee systemen”. Dit betekent dat Hongkong een hoge mate van autonomie geniet terwijl het wel tot China behoort. Als gevolg daarvan heeft Hongkong zijn eigen regeringsstelsel, (behalve op vlak van buitenlandse zaken en defensie), eigen wetten met een ‘minigrondwet’ én een eigen  politiemacht. De inwoners van Hongkong hebben hierdoor meer vrijheden dan de Chinese burgers op het vasteland, zo beschikken ze over de vrijheid van meningsuiting, onbeperkte toegang tot internet en vrijheid van vergadering en betoging.

In 1997 beloofde de Chinese overheid dat het semi-autonome systeem tot ten minste 2047 van kracht zou blijven. Maar veel Hongkongers hebben nu het gevoel dat Peking de autonomie al aan het inperken is.  Zo wordt de regeringsleider van Hongkong, momenteel Carrie Lam, benoemd door een pro-Chinese commissie. 

Waarom begonnen de inwoners te protesteren?

Een in februari aangekondigd wetsvoorstel van de regering-Lam moet het mogelijk maken dat Hong Kong mensen uitlevert aan landen waarmee het nog geen uitleveringsakkoord heeft afgesloten, waaronder de Chinese machtshebbers in Peking. Hierdoor zouden de Hongkongers, die een aparte status hebben binnen China, voortaan ook door de Chinese overheid berecht kunnen worden.

De betogingen ontstonden na een omstreden wetsvoorstel, maar draaien intussen om een bredere eis voor vrijheid en autonomie.
AP De betogingen ontstonden na een omstreden wetsvoorstel, maar draaien intussen om een bredere eis voor vrijheid en autonomie.

Directe aanleiding voor het controversiële wetsvoorstel is een moordzaak in Taiwan. Een man die ginds zijn zwangere vriendin om het leven zou hebben gebracht, vluchtte na de feiten naar Hongkong en ontliep zo uitlevering aan China. Om dergelijke zaken in de toekomst te vermijden, blijft Lam achter haar plannen staan.  Critici vrezen echter dat het wetsvoorstel de deur opent voor de uitlevering en vervolging van tegenstanders van het Chinese regime.

Een groot deel Hongkongers zien de beoogde wet als een inperking op hun autonomie en vrijheden. Op zondag 9 juni kwam het grootschalige protest op gang. Een miljoen mensen, vooral jongeren maar ook bejaarde bewoners en gezinnen met kinderen, lieten in een massabetoging hun ongenoegen blijken, meteen de grootste demonstratie in Hongkong sinds 1997.

Waarom blijven de protesten aanhouden?

Door aanhoudend protest zag Lam zich genoodzaakt om een week later de wet tijdelijk “dood” te verklaren. Ze weigerde echter de wet volledig op te schorten, wat de onvrede bij de Hongkongse betogers deed oplaaien. Ook het hardhandig optreden van de oproerpolitie was de betogers een doorn in het oog. De agenten zetten rubberkogels, pepperspray, de wapenstok en traangas in.

De betogingen werden intenser na het gewelddadig ingrijpen door de politie.
AP De betogingen werden intenser na het gewelddadig ingrijpen door de politie.

Sindsdien zijn de grotendeels leiderschapsloze protesten veranderd in een bredere beweging die zich nu richt tegen de pro-Chinese regering en het harde optreden van de ordediensten.  Het eisenpakket van de protestbeweging klinkt ook ambitieuzer. Zij eisen democratische hervormingen en de algemene bescherming van de Hongkongse vrijheden en autonomie.

De demonstranten willen dat regeringsleider Lam opstapt. Zijn of haar opvolger moet door middel van vrije verkiezingen aan de macht komen, stellen de betogers, en niet worden ‘aangeduid’ door Peking, wat sinds 1997 de regel is.  Ook verlangen ze onafhankelijk onderzoek naar het hardhandige politieoptreden en amnestie voor de aangehouden demonstranten.

Hoe verlopen de protesten?

Het aantal gewelddadige confrontaties tussen jonge demonstranten en de politie van Hongkong is sinds 9 juni sterk toegenomen. Om de protesten de kiem in te smoren zouden zelfs - volgens de betogers, door de overheid - ingehuurde knokploegen zijn ingezet. Zij sloegen betogers bont en blauw, terwijl de oproerpolitie liet begaan.

Een aantal van de betogers bedekt sinds dit weekend ook hun rechteroog nadat een demonstrante in het oog is geraakt door een klapkogel van de oproerpolitie. Zij is nu vermoedelijk aan één oog blind. 

Een betoger draagt een ooglapje nadat een vrouw door de politie in haar oog werd geschoten.
AP Een betoger draagt een ooglapje nadat een vrouw door de politie in haar oog werd geschoten.

De Chinese regering verhardt de toon en eist een onmiddellijke stopzetting van het protest. Het communistische regime ziet naar eigen zeggen “tekenen van terrorisme” achter de protestbeweging en een woordvoerder waarschuwde vorige week dat “zij die met vuur spelen, door vuur zullen ten onder gaan”.

Gezien de Chinees-Amerikaanse handelsoorlog hoeft het niet gezegd dat de onlusten de diplomatieke spanningen tussen Trump en Xi nog doen oplopen. Nu zeker, nu een Amerikaanse regeringswoordvoerder de Chinese regering heeft omschreven als een “boevenregime”. Dit gebeurde nadat een Chinese krant de naam en foto had gepubliceerd van een Amerikaanse diplomate die een gesprek had gehad met demonstrerende studenten in Hongkong. Eerder vaardigden de Verenigde Staten al een negatief reisadvies af voor Hongkong.

Wat betekent dit voor Belgen in Hongkong?

Het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken heeft vooralsnog het Amerikaanse reisadvies niet overgenomen. Luidens Brussel is het nog steeds veilig om naar Hongkong af te reizen, maar reizigers krijgen het advies om voorzichtig te zijn en de instructies van de lokale overheid op de voet te volgen. 

Om de internationale druk op de regering-Lam op te voeren, bezetten de demonstranten sinds vrijdag ook de internationale luchthaven van Hongkong. Alle vertrekkende en aankomende vluchten zijn tot nader order geannuleerd.

Betogers bezetten massaal de internationale luchthaven van Hongkong.
REUTERS Betogers bezetten massaal de internationale luchthaven van Hongkong.



12 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Steven Teck Meng Lee

    Rudi al eens in China geweest?

  • Rudi Goossens

    Groot gelijk mensen. Dictatuur China denkt zich alles te kunnen permitteren ! Volhouden !

  • Steven Teck Meng Lee

    Verhaal klopt niet helemaal maar ja, ik zal Het Laatste Nieuws maar laten doen. Bijvoorbeeld: Er werd een voorstel tot algemene verkiezing gegeven door China aan de mensen van HK en het was de pro-democratische partij die het heeft afgeketst omdat ze niet konden leven met 1 conditie: dat het geen onafhankelijkheidsactivist mocht zijn. Dat lijkt mij een logische eis binnen het 1 land 2 systemen kader. Onder de Britten: geen kiesrecht en honden en chinezen niet welkom in restaurants. Voila!

  • Nicolas Ivanov

    De Chinezen verklaarden dat ook de zwarte hand achter deze protesten zou aangepakt worden. Iets zegt mij dat het dezelfde krachten als in Moskou zijn. Ra ra ra.

  • Peter Mulder

    Ik woon in Hong Kong en er zijn helemaal geen instructie's van de lokale overheid. Het geweld breekt overal sporadisch uit, zonder waarschuwing of verwittiging, dus je kan gewoon op het verkeerde moment op de verkeerde plaats zijn.