Ga naar de mobiele website
^ Top

Waarom zijn de Denen zo gelukkig?

Wat is toch het geheim van die Scandinaviërs?

Zicht op Kopenhagen, de Deense hoofdstad.
Creative Commons 2.0, Mik Hartwell Zicht op Kopenhagen, de Deense hoofdstad.
En weer zijn de Denen uitgeroepen tot Gelukkigste Mensen op Aarde. Terwijl een nieuw boek de geheime ingrediënten van dit happy wonderland probeert bloot te leggen, plannen wij een Deens jaar in. Hoera, Disneyseks!

We zijn eind januari en de kordate voornemens van enkele weken geleden beginnen één voor één te wankelen. We willen gezonder gaan leven, hopen wat welvarender te worden, maar streven vooral geluk na. Dus probeerde u deze maand al te kappen met alcohol, meer te bewegen, verstandiger met voedsel om te gaan, langer te slapen en meer tijd te maken voor uw familie dan voor uw werk. Nobel, maar in de praktijk lastig om vol te houden. Terwijl het zo simpel kan zijn: waarom gaat u niet gewoon wat, euh, Déénser leven?

Denemarken werd al meerdere keren door de Verenigde Naties uitgeroepen tot Gelukkigste Land ter Wereld. Ook in 2014 was dat het geval. De tweede plaats was voor Noorwegen en ook de andere Scandinavische landen Zweden (5) en Finland (7) behoren steevast tot de happy few.

In deze rangorde, bepaald op basis van criteria zoals levensverwachting, sociale ondersteuning en de vrijheid om zelf levensbeslissingen te maken, staat België op de 21ste plaats, ver achter Nederland dat de vierde plaats inneemt, maar bijvoorbeeld ook achter het door drugsoorlogen en andere miserie geteisterde Mexico.

De kleine dingen des levens

Wat gebeurt er in Denemarken, een land niet veel groter dan het onze, met 5,5 miljoen inwoners (en 18,9 miljoen varkens), waardoor ze zo verdomd gelukkig zijn? De Britse auteur Helen Russell, die deze maand het boek 'The Year of Living Danishly: Uncovering the Secrets of the World's Happiest Country' uitbrengt, kent het antwoord:

"Denen zijn niet blij op die typisch Amerikaanse klopje-op-de-rug en 'have a nice day'-manier, of op de Australische 'feestje op het strand!'-wijze. De Denen zijn gewoon zeer tevreden over zichzelf en over hun leven, een gevoel dat mensen solidair maakt, voor meer wederzijds vertrouwen zorgt en stress reduceert."

Russell (34) weet waarover ze schrijft. Ze vergezelde haar man naar het Deense schiereiland Jutland toen hij omwille van zijn job bij speelgoedgigant Lego in 2013 van Londen naar de regio moest verhuizen. Schoorvoetend geeft ze toe dat ze vóór die tijd Denemarken niet eens op de kaart had kunnen aanduiden, dat ze nauwelijks iets wist over de cultuur en nog minder van de taal kende.

Maar beetje bij beetje ontdekte ze dat Deense cultuur niet alleen veel meer dan Scandinavische krimireeksen en breigoed inhoudt, maar ook dat de algemene onderliggende filosofie van het land de moeite is om dieper te bestuderen en er zelfs een voorbeeld aan te nemen.

"Geluk is in Denemarken eerder een proces dan een permanente staat", zegt de schrijfster. "Het is iets waar je elke dag actief aan werkt door van de kleine dingen het beste te maken, door toe te geven aan plezier - of het nu om zoete broodjes of seks gaat, door minder te werken of meer bij je familie te zijn."

Zoals we vroeger droomden van Provençaalse olijfboomgaarden en duiventilletjes renoveren in de Dordognestreek, zo wensen we nu dat we genoeg geld hadden voor een huis in Helsinki of een pied-à-terre in Kopenhagen.

De Denen zijn gewoon zeer tevreden over zichzelf en over hun leven, een gevoel dat mensen solidair maakt, voor meer wederzijds vertrouwen zorgt en stress reduceert

Helen Russell

Pret met porno

Wat weten we eigenlijk van Denemarken? Dat Lego de (op Mattel na) grootste speelgoedfabrikant ter wereld is. Dat Noma, gelegen in de Deense hoofdstad, vorig jaar voor de vierde keer werd verkozen tot beste eetgelegenheid van de planeet. Dat Carlsberg een lekker biertje is en je leuk kunt shoppen bij Vero Moda en Muuto. En sinds een paar jaar weten we ook dat de Denen uitzonderlijk goed gemaakte tv-reeksen kunnen maken zoals 'The Killing', 'Bron/Broen' en het politieke drama 'Borgen'. Sinds deze series bij ons werden uitgezonden, is het aantal Belgische bezoekers in Denemarken opgelopen tot 107.000 per jaar.

Maar misschien zouden we er allemaal op vooruit kunnen gaan als we niet alleen hun producten zouden kopen, maar ook hun levensstijl, die gebaseerd is op een uitgekiende werk-privébalans, in huis probeerden te halen. Het (uiteraard in Kopenhagen gevestigde) Happiness Research Institute, waar uitgepluisd wordt waarom de ene maatschappij blijer is dan de andere, schrijft die typisch Deense tevredenheid toe aan onder meer deze factoren: a) ze hebben het hoogste niveau van vertrouwen in de wereld en b) hun sociale vangnet (werkloosheidsuitkeringen bedragen gedurende twee jaar tot 80% van het vorige salaris) verminderen hun kansen op zorgen en angst.

"De Denen hebben inderdaad veel vertrouwen in de maatschappij", zegt de Belgische Sophie Swerts, die alweer zo'n 17 jaar in Denemarken woont, op 20 kilometer ten noorden van Kopenhagen. Ze doceert academisch Engels aan de Universiteit van Kopenhagen. "Het was in het begin wel aanpassen. Hier is het bijvoorbeeld doodnormaal om kinderen in de kinderwagen even buiten te zetten voor een dutje, of je nu in de hoofdstad of op het platteland woont. Ouders leggen ze met een babyfoon te slapen en gaan verder met hun werk. Toen ik mijn kinderverzorgster aanvankelijk zei dat ik daar toch mijn bedenkingen bij had, schudde ze het hoofd. 'Normaalste zaak in de wereld hier.' Boeren leggen hun aardappelen naast het veld met een bordje: '50 kronen per zak'. En effectief: niemand steelt die aardappelen, iedereen betaalt netjes wat de boer vraagt.

"Dat vertrouwen is een groot verschil met België. Ik geloof ook dat het te maken heeft met de omvang van het land. Met amper 5,5 miljoen inwoners kun je de Denen bijna als een stam beschouwen. Ze zorgen al eeuwen voor elkaar."

En dan is er nog het hoge bruto binnenlands product, gratis universitair onderwijs, progressieve ingesteldheid tegenover holebirechten én een werk-privébalans van wereldklasse. Presenteïsme - te veel uren kloppen of ziek zijn en toch gaan werken - wordt er niet beschouwd als een teken van toewijding, maar als het logische gevolg van ondermaats timemanagement. Denen kloppen 34-urenweken (het laagste in Europa), waardoor ze meer tijd hebben voor sociale activiteiten en hobby's. "Een hoog niveau van politieke participatie, goed bestuur, een laag corruptiepeil en een sterke burgermaatschappij verzekeren de hoge kwaliteit van sociale relaties onder burgers", aldus Meik Wiking, directeur van het Happiness Research Institute.

Denemarken heeft een egalitaire filosofie die veel verder gaat dan gelijke verloning. De staat subsidieert 75% van de kinderopvangkosten en iedereen - mannen incluis - neemt geregeld even vrij overdag om de kinderen naar school of de speeltuin te brengen, of om ze bij hun huiswerk te helpen. Voeg hier hun liefde voor gezond outdoorsporten en hun open houding tegenover seks aan toe en het is niet meer dan normaal dat je onder de indruk bent, zelfs als er aan dit alles een bizar georchestreerd element hangt. De openbare omroep zendt regelmatig seksueel expliciete films uit en de Denen zijn de grootste pornoconsumenten van heel Europa.

In The Year of Living Danishly haalt Russell ook het - ietwat misleidend genaamde - fenomeen 'Disneyseks' aan. "Elke vrijdag amuseren de Deense kinderen zich vanaf zeven uur 's avonds een uur lang voor de televisie met Disneycartoons, terwijl ouders die tijd gebruiken om zich met elkaar te amuseren", zegt Russell. "Elke ouder met wie ik al sprak, vindt Disneyseks een geweldige uitvinding."

Uit die hang naar plezier vloeit echter wel een hoog echtscheidingsniveau. Liefst 42,7% van alle Deense huwelijken loopt op de klippen. Typisch: de Denen zien die statistieken eerder als een bewijs van hun persoonlijke vrijheid dan van gebroken-familieverdriet, want dankzij de gelijke verloning tussen de genders komt geen van de partners in financiële problemen te zitten. Een scheiding kost bovendien een verwaarloosbare 65 euro.

anp
afp
REUTERS

Terwijl de kinderen om zeven uur naar Disney-cartoons kijken, gebruiken de ouders die tijd om zich met elkaar te amuseren

Respect voor elkaar

Je kunt er niet omheen: Denen omschrijven zich bijna allemaal als 'gelukkig' of 'heel gelukkig'. "Ik vind het erg belangrijk om met een glimlach rond te lopen en van het leven te genieten", zegt Nikolaj Kovdal. Deze Deen verhuisde tien jaar geleden naar Antwerpen en opende twee jaar later het Scandinavische visrestaurant Fiskebar aan de Marnixplaats. "Hoeveel geld je verdient of hoe groot je huis is, dat is bij ons niet echt belangrijk. In Denemarken leeft het sterke gevoel dat je niet beter bent dan wie ook. Wanneer Amerikanen scoren of carrière maken, pakken ze daarmee graag triomfantelijk uit. In Denemarken niet, het maakt niet uit of je een hoge positie in het zakenleven vervult, leerkracht bent of de vuilnis ophaalt. De lonen verschillen natuurlijk wel, maar de belastingen maken iedereen wat gelijker en zorgen voor een basisinkomen waarmee je goed kunt leven. En dat zijn basisbehoeften om gelukkig te zijn."

Ook klasseverschillen zijn er nauwelijks een item, weet Kovdal. "Er zijn wel privéscholen, maar of je nu minister bent of niet, iedereen stuurt zijn kinderen hoofdzakelijk naar dezelfde openbare school."

Sophie Swerts zweert bij de vlakke hiërarchie in de Deense maatschappij: "Iedereen wordt hier gerespecteerd voor zijn werk. In de universiteitsgang spreken studenten, assistenten en professoren elkaar aan met de voornaam. Diploma's zijn ook belangrijk, maar iemand met een titel aanspreken, dat zou hier gewoon raar zijn."

En dat geldt in alle sectoren. Swerts: "Wie op het laagste trapje in de bedrijfshiërarchie staat, kan zonder problemen een praatje maken met het kaderpersoneel. Er is een enorm saamhorigheidsgevoel. Op het werk voelen Denen een grote verantwoordelijk en streven ze samen naar eenzelfde doel. Ze zijn kanjers in teamwork. Moest België hen daarin kunnen evenaren, dan ben ik zeker dat het de productiekwaliteit zou verhogen en veel frustraties zou wegnemen."

Denemarken mag dan het gelukkigste land ter wereld zijn, er vallen ook enkele kanttekeningen te plaatsen. Hjalte Frisk is een stadsplanner die tijdelijk in België aan de slag is voor het Deense Cultureel EU-instituut in Brussel. Hij geniet van de tegenstellingen die onze hoofdstad hem biedt: "In Kopenhagen is werkelijk álles gepland. Handig, ja, maar het kan ook wel saai worden, zeker voor een stadsplanner. Zien dat er naast de Deense manier ook andere mogelijkheden bestaan, is erg verfrissend."

Hoeveel geld je verdient of hoe groot je huis is, dat is bij ons niet echt belangrijk. In Denemarken leeft het gevoel dat je niet beter bent dan wie ook

Nikolaj Kovdal, uitbater Fiskebar

Alles draait om 'hygge'

Dus terwijl hier vooral wordt opgekeken naar de Deense accuraatheid geniet Frisk van de Belgische losheid. "Kijk, de Deense staat geeft ons ontzettend veel. Prima, anders kon ik niet gaan studeren. Maar anderzijds maakt het mensen ook veeleisend. En die veeleisendheid wil wel eens resulteren in stress en onzekerheid. Volgens de statistieken zijn we het gelukkigste land ter wereld, maar we zijn ook een van de grootste consumenten van antidepressiva en we hebben hoge zelfmoordrata. Zo beschouwd is het natuurlijk een ander verhaal."

De Deense levensstijl is er een van minimalisme, van niet meer nemen dan je nodig hebt. Dat zit in hun design, in hun pure voeding, in hun kleding maar ook in hun persoonlijkheid. Die levensstijl hoef je dus zeker niet aan te kopen, je kunt er ook gewoon je instelling naar veranderen. En naar wat meer hygge (spreek uit: 'huuge') streven. Je zou het kunnen omschrijven als 'gezelligheid', maar dat woord dekt de lading niet helemaal, zegt Swerts: "Hygge is veel méér dan dat. Het is een onvertaalbare combinatie van interieur, gezelligheid, warmte, vriendschap, gerust zijn en geluk vinden in alledaagse dingen. Denen zijn ook sneller gelukkig. Als ze een huis hebben en een fiets of auto - hoewel die hier ontzettend duur zijn - zijn ze gelukkig. Het glas is hier sneller halfvol."

Bij nieuwjaarsvoornemens gaan we onszelf steeds van alles ontzeggen, logisch dat je daar niet gelukkig van wordt. Maar dat is dus niet de Deense manier. Hun pad naar een aangenamer leven is eenvoudiger: beloof jezelf om vooral géén voornemens te maken, geniet eens van iets lekkers en plan eens een leuke avond met je partner in. Dat klinkt beter dan een vastenjanuari, in welke taal dan ook.

REUTERS

Hygge: een onvertaalbare combinatie van interieur, gezelligheid, warmte, vriendschap, gerust zijn en geluk vinden in alledaagse dingen

Meer over



Reacties

Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie
Door het plaatsten van een reactie, ga je akkoord met de gedragsregels


Meld een bug