Waarom alle ogen van Europa maandag op Barcelona gericht zullen zijn

De Catalaanse ontslagnemende premier Artur Mas moest vorige maand nog voor het gerecht verschijnen als verdachte omdat hij vorig jaar een symbolisch referendum over onafhankelijkheid organiseerde.
AFP De Catalaanse ontslagnemende premier Artur Mas moest vorige maand nog voor het gerecht verschijnen als verdachte omdat hij vorig jaar een symbolisch referendum over onafhankelijkheid organiseerde.
Het moet een historische dag worden voor de Catalaanse separatistische partijen. Nu maandag, precies een jaar na het symbolische referendum van 9 november 2014, debatteert en stemt het regionale parlement in Barcelona over de verklaring die de onafhankelijkheid van Spanje moet inluiden.

Junts pel Sí en CUP, de twee separatistische partijen die in september een meerderheid in zetels maar niet in stemmen behaalden bij de regionale verkiezingen, dienden de plechtige onafhankelijkheidsverklaring twee weken geleden al in bij het Catalaanse parlement. De bijzonder snelle goedkeuring van het document moet het startschot vormen van een 18 maanden durend proces voor de vorming van een "onafhankelijk Catalaanse staat in de vorm van een republiek". Junts pel Sí en CUP hebben samen een nipte meerderheid van 72 zetels op 135, waardoor de motie het naar alle verwachting zonder veel problemen zal halen.

De afgelopen weken hebben de andere partijen in het parlement er alles aan gedaan om het debat en de stemming tegen te houden. Onder andere de Spaanse regeringspartij Partido Popular (PP) van premier Mariano Rajoy en de grootste oppositiepartij Ciudadanos trokken naar het Grondwettelijk Hof in Madrid, maar de rechters oordeelden donderdagavond dat het debat kan doorgaan. Volgens het Hof is het parlement de "natuurlijke zetel van politiek debat en het eventuele resultaat van zo'n debat mag geen rol spelen in de vraag of het debat mag doorgaan of niet. Regionale parlementen zijn de eerste verantwoordelijken om te verzekeren dat hun beslissingen in lijn liggen met de Grondwet."

Opmerkelijk is dat de onafhankelijkheidsverklaring expliciet stelt dat Catalonië zich niet langer gebonden zal voelen door de uitspraken van het Grondwettelijk Hof en dat de regio zich niet meer zal onderwerpen aan de beslissingen ervan.

Carmen Forcadell, de nieuwe voorzitter van het Catalaanse parlement, heeft de onafhankelijkheidsverklaring maandag op de agenda geplaatst.
EPA Carmen Forcadell, de nieuwe voorzitter van het Catalaanse parlement, heeft de onafhankelijkheidsverklaring maandag op de agenda geplaatst.

Aanvechten

De Spaanse premier Rajoy en zijn regering benadrukken ondertussen onophoudelijk dat ze de onafhankelijkheidsverklaring met elk mogelijk wettelijk middel zullen aanvechten vanaf de eerste seconde na goedkeuring. Het document zal bijvoorbeeld meteen naar het Grondwettelijk Hof gestuurd worden met de vraag het te vernietigen aangezien het ingaat tegen de Grondwet. Het lijdt weinig twijfel dat het Hof die redenering zal volgen.

Vraag is echter wat er gebeurt als het Catalaanse parlement en de nog te vormen regering - Junts pel Sí en CUP blijven twisten over de vraag of ontslagnemend premier Artur Mas zichzelf mag opvolgen - blijven doorzetten met hun plannen. De centrale regering in Madrid kan opstandige regio's in theorie bevoegdheden afnemen of zorgen voor financiële repercussies.

De twee separatistische partijen voegden vorige week nog een bijlage toe aan hun verklaring, waarin ze ook aanvoeren dat Catalonië zijn schuld met Spanje moet heronderhandelen. De regio heeft de meeste schulden van alle Spaanse regio's, met bijna 68 miljard euro uitstaande leningen, waarvan meer dan de helft aan de Spaanse regering.

Spaans premier Rajoy.
REUTERS Spaans premier Rajoy.