Waarnemers kritisch over Turkse verkiezingen

Aanhangers van de AK-partij vieren de verkiezingsoverwinning voor het hoofdkantoor in Ankara.
REUTERS Aanhangers van de AK-partij vieren de verkiezingsoverwinning voor het hoofdkantoor in Ankara.
De verkiezingen in Turkije werden gehinderd door beperkingen die de autoriteiten hadden opgelegd aan de media, door geweldsincidenten en door de veiligheidssituatie in het algemeen. Dat melden de officiële waarnemersmissies van de Raad van Europa en de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) vandaag.

Functionarissen, leden en gebouwen van partijen zijn in aanloop naar de parlementaire verkiezingen van zondag aangevallen, waardoor ze niet goed campagne konden voeren, aldus de waarnemers. Zij zijn ook "ernstig bezorgd'' over de restricties op de persvrijheid.

De verkiezingen werden gewonnen door de AK-partij van zittend president Recep Tayyip Erdogan. "Helaas werd de campagne voor deze verkiezingen gekenmerkt door oneerlijkheid en, in ernstige mate, door angst", oordeelt Andreas Gross, hoofd van de parlementaire waarnemersmissie van de Raad van Europa.

President Erdogan begroet samen met zijn dochter Sumeyye aanhangers in Instanboel.
AP President Erdogan begroet samen met zijn dochter Sumeyye aanhangers in Instanboel.

De AKP wil nu munt slaan uit de absolute parlementsmeerderheid die zij gisteren heeft behaald.  De partij wil door een nieuwe grondwet uit te schrijven een "presidentieel systeem" invoeren,  - lees: een systeem dat de macht verschuift naar president Recep Tayyip Erdogan. Dat heeft premier Ahmet Davutoglu, eveneens van de conservatief-islamitische AK-partij vandaag gezegd.

Die door de AKP nagestreefde ingreep in het politieke stelsel was bij de verkiezingen in juni, toen de AKP haar absolute meerderheid kwijtspeelde, in het water gevallen. Daarna deed de partij van Erdogan weinig moeite om een regeringscoalitie op de been te brengen. De oppositiepartijen zijn vierkant tegen de constitutionele ingreep gekant, en kunnen die nog steeds tegenhouden. De huidige Turkse grondwet dateert van 1982, toen Turkije na de putsch van 1980 bestuurd werd door het militaire apparaat.

Linkse en rechtse oppositie tegen

Om een referendum over een grondwetswijziging te houden, zijn 330 afgevaardigden nodig. Dat zijn er dertien méér dan het aantal AKP-zetels in het nieuwe parlement. De drie in het nieuwe parlement vertegenwoordigde oppositiepartijen zijn alle strikt tegen het presidentieel systeem. Dat geldt zowel voor de centrumlinkse CHP, de pro-Koerdische HDP en de uiterst rechtse MHP, die alle een "dictatuur van Erdogan" vrezen.

In het nieuwe parlement heeft, volgens nog steeds geen definitieve cijfers, de AKP 317 van de 550 zitjes, de CDH 134, de HDP 59 en de MHP 40.

Volgens Davutoglu betekenden de resultaten van 1 november het "begin van een nieuw Turkije". Het oude Turkije is "dood en begraven", aldus de AKP-politicus.

"Roetzwarte dag"

Volgens de Duitse politica Claudia Roth (Groenen) is zondag "een roetzwarte dag" geworden voor Turkije. Erdogans "strategie van de polarisering" heeft gewerkt, aldus de politica, die vermoedt dat de AKP-zege snel negatieve gevolgen zal hebben voor de vluchtelingencrisis in Europa. Erdogan zal, als sultan van het sleutelland in de migratiestroom, eerlang zijn voorwaarden aan de EU gaan stellen, meende Roth.

Premier Ahmet Davutoglu
REUTERS Premier Ahmet Davutoglu
In de zuidoostelijke stad Dyarbakir kwam het tot ongeregeldheden tussen Koerdische demonstranten en de oproerpolitie.
AFP In de zuidoostelijke stad Dyarbakir kwam het tot ongeregeldheden tussen Koerdische demonstranten en de oproerpolitie.

Erdogan zal, als sultan van het sleutelland in de migratiestroom, eerlang zijn voorwaarden aan de EU gaan stellen

Duitse politica Claudia Roth