VS willen mentaal gehandicapte vrouw deze maand executeren

Indien er geen gratieverlening voor haar komt, wordt de 40-jarige Teresa Lewis deze maand ter dood gebracht in de Amerikaanse staat Virginia. Lewis, de eerste vrouw in bijna een eeuw die wordt geëxecuteerd in Virginia, is zwakbegaafd. Haar toestand doet de discussie omtrent de controversiële doodstraf nog hoger oplaaien.

Lewis werd in 2002 schuldig bevonden aan het plannen van de moord op haar echtgenoot Julian en stiefzoon Charles. De vrouw bekende dat ze twee mannen inhuurde, Matthew Shallenberger en Rodney Fuller, om de moorden te pleggen. Inzet van de misdaad was de levensverzekering van beide slachtoffers, die zo'n 350.000 dollar (of 275.000 euro) moest opleveren. De schutters kwamen er met levenslang vanaf, Lewis zelf - volgens de rechter van dienst 'het hoofd van het serpent' - kreeg de doodstraf.

Prooi voor manipulators
Sinds het verdict in 2002 kwam heel wat nieuw bewijsmateriaal over de vrouw en de moordenaars aan het licht, dat de vraag doet rijzen of Teresa Lewis wel een eerlijke straf kreeg. Veelbetekenend zijn de twee IQ-tests die de vrouw aflegde na het proces, één keer op vraag van de verdediging, één keer op verzoek van de openbare aanklager. Ze scoorde respectievelijk 70 en 73 op de tests. Volgens het Amerikaanse Hooggerechtshof kwalificeren resultaten onder de 70 iemand als mentaal gehandicapt, en Lewis' resultaten liggen op de grens van (normaal) intellectueel functioneren.

Die testresultaten werden nog versterkt door drie psychologische experts die verklaarden dat Lewis aan afhankelijke persoonlijkheidsstoornis (APS) lijdt, die een voortdurende psychologische afhankelijkheid van anderen inhoudt. Dat maakt haar extreem vatbaar voor manipulatie.

Bekentenis in brief
Schutter Shallenberger gaf in een brief aan een celgenoot in 2003  toe dat hij misbruik van Lewis had gemaakt om mee te werken aan het plan, dat hem geld zou opleveren om een drugshandeltje op te starten. "Ik ontmoette Teresa in de Walmart, en meteen zag ik dat ze makkelijk gemanipuleerd kon worden", schreef hij. "De moord op Charles en Julian was helemaal mijn idee." Drie jaar later pleegde de moordenaar zelfmoord. Lewis' advocaten hebben de brief nog niet als bewijs voor een rechtbank kunnen gebruiken.

"Traag van begrip"
Ook Lynn Litchfield, kapelaan in de zwaarbeveiligde gevangenis van Virginia waar Teresa op haar dood wacht, heeft niet meteen een hoge pet op van haar intellectuele capaciteiten. "Ze is traag van begrip en behaagziek", zegt Litchfield. "Kortom: een makkelijk doelwit voor bedriegers. Mij gaf ze nooit de indruk van een meedogenloze moordenares die minitieus de dood van twee mannen kon plannen."

Lewis' pro bono-advocaat James Rocap hoopt dat gouverneur Bob McDonnell het voorbeeldig gedrag van zijn cliënte in de dodencel in overweging zal nemen en haar gratieverzoek inwilligt. De raadsman zegt dat hij Lewis' zaak in 2004 aannam omdat de doodstraf fouten in het Amerikaanse rechtssysteem blootlegt.

"Het systeem rond de allerzwaarste straf die iemand kan ondergaan, werkt niet : er zijn te veel inconsistenties tussen wie wel en wie niet moet sterven. Mensen die veel zwaardere feiten pleegden dan mijn cliënte, ontspringen de dans."

Injectie of elektrische stoel
Indien de gouverneur van Virginia of het Hooggerechtshof niet tussenkomen, wordt Lewis op 23 september om het leven gebracht. In principe wordt de executie uitgevoerd met een dodelijke injectie, al kunnen terdoodveroordeelden ook voor de elektrische stoel opteren. (hlnsydney/tw)

 Ik ontmoette Teresa in de Walmart, en meteen zag ik dat ze makkelijk gemanipuleerd kon worden  
Moordenaar Matthew Shallenberger