Vrouw van gevangen blogger bindt strijd aan met ‘laatste dictator van Europa’ in Wit-Rusland

Presidentskandidaat Svetlana Tichanovskaja.
AFP Presidentskandidaat Svetlana Tichanovskaja.
De laatste stemdag van de presidentsverkiezingen in Wit-Rusland gaat gepaard met een golf van arrestaties van oppositieleden. De politiek onervaren Svetlana Tichanovskaja (38) neemt het op tegen de autoritaire leider Aleksandr Loekasjenko, die al ruim een kwarteeuw aan de macht is. Waarnemers rekenen niet op eerlijke verkiezingen in het Oost-Europese land, dat soms ook wel ‘de laatste dictatuur van Europa’ wordt genoemd.

De aanloop naar de stembusgang was al tumultueus. Massademonstraties, rellen, arrestaties en uit- en opsluiting van oppositiekandidaten, alles haalt Loekasjenko uit de kast om aan de macht te blijven. Zaterdagavond werd ook Tichakovskaja’s campagneleider, Maria Kolesnikova, kortstondig opgepakt, reden voor de lerares Engels om zelf ook onder te duiken.

Arrestatiegolf

Zondagochtend ging de arrestatiegolf door. Een woordvoerder van Tichanovskaja, Anna Krasoelina, meldde dat liefst acht mensen uit haar team zijn gearresteerd, inclusief stafchef Maria Moroz, die tot maandag gevangen zit. De reden is volgens Krasoelina volstrekt onduidelijk. Op chat-app Telegram circuleerden zaterdagavond beelden van ogenschijnlijk lukrake arrestaties van vreedzame burgers in het centrum van de Wit-Russische hoofdstad Minsk.

Tichanovskaja lanceerde dezelfde avond samen met haar oppositiegenoten Kolesnikova en Veronika Tsepkalo een video waarin ze suggereerde dat Loekasjenko - zonder zijn naam ook maar één keer te noemen - een ‘zwakke leider’ is. “Een sterke leider hoeft geen plannen te organiseren, waarbij de opkomst wordt overdreven, met stembiljetten wordt geknoeid en stemmen simpelweg worden toegewezen om president te blijven’’, zei Tichanovskaja,

Ook deed ze een beroep op politie en leger om de kant van het volk en niet die van de autoriteiten te kiezen. Loekasjenko waarschuwde afgelopen week al, dat niet-toegestane demonstraties na de verkiezingen hard uiteengeslagen zullen worden.

Lees verder onder de foto.

Zaterdagavond werden minstens tien burgers die in de hoofdstad Minsk tegen de huidige president betoogden, gearresteerd.
AP Zaterdagavond werden minstens tien burgers die in de hoofdstad Minsk tegen de huidige president betoogden, gearresteerd.

Vermoedelijk duidelijke winnaar

De circa 6,8 miljoen kiezers kunnen sinds afgelopen dinsdag terecht bij zo’n 5.800 stembureaus in het hele land. Analisten verwachten dat Loekasjenko weer tot winnaar wordt uitgeroepen.

De verkiezingscommissie laat weten dat de verkiezingen nog steeds doorgaan omwille van de grote toeloop aan de stembureaus. Terwijl de meeste bureaus om 20.00 uur (17.00 uur GMT) sloten, mochten sommige vanwege de drukte dus open blijven. “Ik hoop dat de stemming ook zonder problemen zal eindigen”, zei de voorzitter van de verkiezingscommissie, Lidia Ermochina, op de publieke omroep.

Lees verder onder de foto.

Lange rijen in Minsk.
AP Lange rijen in Minsk.

Witte armbanden

Veel kiezers vertelden zondag dat ze verandering willen. “Niemand die ik ken gaat voor Loekasjenko stemmen”, zei een 30-jarige grimeuse. Ook een elektricien (60) uit Minsk vertelde de huidige president beu te zijn. “Ik hoor al 26 jaar hetzelfde verhaal. Ik heb er genoeg van.”

Volgens het team van Tichanovskaja is bij de voorverkiezing van dinsdag tot zaterdag al fraude gepleegd. Ze had eerder de aanhang nog opgeroepen pas laat te gaan stemmen zodat er minder tijd is voor gesjoemel met stembiljetten. De presidentskandidate vertrouwt de autoriteiten niet en riep haar aanhangers op witte armbanden te dragen, zodat zichtbaar is hoeveel steun ze heeft. 

Lees verder onder de foto.

President Alexander Loekasjenko brengt zijn stem uit tijdens de verkiezingen in Wit-Rusland.
via REUTERS President Alexander Loekasjenko brengt zijn stem uit tijdens de verkiezingen in Wit-Rusland.

Drie vrouwen

De oppositie tegen Loekasjenko heeft dit jaar een nieuwe impuls gekregen door onvrede over de economie en diens aanpak van de uitbraak van het coronavirus. Er kwamen vele duizenden mensen af op verkiezingsbijeenkomsten met Tichanovskaja. De voormalige docente kon uitgroeien tot de belangrijkste oppositiekandidaat omdat andere prominente tegenstanders van Loekasjenko zijn gevlucht of opgepakt. 

De populaire blogger Sergej Tichanovski, Tichanovskaja’s echtgenoot, verdween onder meer achter de tralies nadat hij zich kandidaat wilde stellen om president te worden. Ook oud-bankdirecteur Viktor Babarika werd gevangen gezet en IT-ondernemer Valerie Tsepkalo verliet Wit-Rusland, uit angst anders hetzelfde lot te ondergaan als de andere kandidaten. Tichanovskaja sloeg daarop de handen ineen met Veronika Tsepkalo, echtgenote van Valerie Tsepkalo, en Maria Kolesnikova, voormalig campagneleider van Babarika, om het op te nemen tegen Loekasjenko. 

De vrouwen krijgen echter heel wat weerstand van de huidige Wit-Russische leider, die hen er onder meer van beticht ‘marionetten van Moskou’ te zijn. Hij stelt dat Rusland uit is op inlijving van Wit-Rusland en dat dat niet gebeurt als hij zelf de touwtjes in handen houdt. Ook voorzitter Lidia Jermosjina van de kiescommissie stelde zich zondagochtend weinig neutraal op door de oppositie een ‘totalitaire sekte’ te noemen. “Dit zijn geen strijders voor democratie, maar mensen ingehuurd door het hoofdkantoor van een criminele bankier’’, citeerde het Russische persbureau RIA Novosti, Jermosjina.

Veronika Tsepkalo (l), Svetlana Tichanovskaja(c) en Maria Kolesnikova (r).
REUTERS Veronika Tsepkalo (l), Svetlana Tichanovskaja(c) en Maria Kolesnikova (r).