Vrijgegeven documenten geven toenmalig Sovjet-leider gelijk: "NAVO beloofde Gorbatsjov niet uit te breiden naar oosten"

Ex-Sovjet-president Michail Gorbatsjov.
Ex-Sovjet-president Michail Gorbatsjov.
Nieuw vrijgegeven documenten geven een nieuwe wending in de jarenlange discussie tussen Rusland en de NAVO over de "belofte" aan toenmalig Sovjet-leider Michail Gorbatsjov dat de NAVO zich, met uitzondering van de ex-DDR, niet naar het oosten zou uitbreiden. Onderzoekers Svetlana Savranskaja en Tom Blanton van de Washington University National Security Archives schrijven dat "verscheidene nationale leiders" al in 1990 en 1991 "NAVO-lidmaatschap van Midden- en Oost-Europese landen verwierpen". Ook toenmalig NAVO-secretaris-generaal Manfred Woerner zag die NAVO belofte in 1990 als een "veiligheidsgarantie" voor de Sovjets, vonden de onderzoekers.

Gorbatsjov heeft altijd gesteld dat de Sovjet-Unie in ruil voor haar fiat voor de Duitse hereniging de garantie (in het bijzonder op 9 februari 1990 van toenmalig VS-minister van Buitenlandse Zaken James Baker) kreeg dat de Noord-Atlantische alliantie "geen duim" (not an inch) naar het oosten zou opschuiven. Die belofte is weliswaar nooit op schrift gesteld, wat Gorbatsjov later op het verwijt van verregaande naïviteit kwam te staan.

Nochtans waren er, zo blijkt uit de documenten, velen die Moskou destijds geruststelden: naast Baker en Woerner waren dat onder andere VS-president Bush senior, de Duitse bondskanselier Helmut Kohl en zijn buitenlandminister Hans-Dietrich Genscher, de Franse president Francois Mitterrand, de Britse premiers Margaret Thatcher en John Major en CIA-baas Robert Gates.

De dinsdag vrijgegeven documenten (hier te raadplegen) uit Rusland, Frankrijk, Duitsland en de VS onderstrepen die beloftes. 

De uitbreiding kwam, na het besluit van president Bill Clinton in 1994 om de Alliantie levensruimte in het oosten te geven, en na de opname in de NAVO van de Visegradlanden (Polen, Hongarije, het toenmalige Tsjechoslovakije) in 1997 in een stroomversnelling. 

Intussen parkeert de NAVO her en der aan de Russische grens. Over die uitbreiding beklaagde zelfs Russisch president Boris Jeltsin zich, hoewel de man goed lag in Washington. Jeltsin, en later ook Vladimir Poetin, hadden na de ontbinding van het Warschaupact een andere "gebaar" van de NAVO verwacht.




70 reacties

Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie
Door het plaatsten van een reactie, ga je akkoord met de gedragsregels


  • Michiel Michelsen

    Een aantal landen die vroeger tot de Sovjet Unie behoorden voeren al de Euro (Estland Letland Litouwen).Brussel doet aan economische oorlogsvoering met Putin.Ik kan Putin goed begrijpen dat hij af en toe zijn toestellen boven Navo grondgebied laat vliegen.Brussel provoceert Moskou,en als het zo doorgaat is een conflict een kwestie van tijd.Die EU uitbreiding gaat ten koste van de voorheen kleinere EU.

  • Arthur Houben

    navo stuurt aan op oorlog met Rusland als zondebok!! Provoceren en steeds meer troepen én materiaal naar de russische grenzen sturen om poetin te jennen...poetin zet industriële bedrijven reeds in oorlogsproductie omdat hij een aanval vd navo vreest. Stop ermee want de europeanen zullen de schuldigen vinden als ze oorlog uitlokken in europa!

  • Yabou Jack

    Europa en Rusland zouden beter moeten samenwerken dan kan de NATO IN DE TOEKOMST WORDEN OPGEDOEKT.

  • pascal permentier

    Ik heb altijd aangevoeld dat de NAVO een kapitale fout heeft gemaakt om na de val van de muur de banden met Rusland niet aan te halen , integendeel Rusland werd in een hoek gedrumd...

  • Jan Houttave

    En wil men nu eindelijk de "invasie" van de Krim in zijn juiste context plaatsen?