Voor het eerst sinds WOII wil Japan af van pacifisme: "Terroristen zullen boeten"

REUTERS
Naar Japanse normen klonk premier Shinzo Abe waarlijk furieus in zijn reactie op de onthoofding van twee Japanners door Islamitische Staat. "Dit is een oneervolle, vreselijke daad van terrorisme die mij woedend maakt." Hij ijvert om de pacifistische principes van het land, die zelfs opgenomen zijn in de grondwet, overboord te gooien.

De afschuw voor de onthoofdingen door IS heeft nu ook Japan bereikt. Zaterdag publiceerde IS een video waarin een gemaskerde man zijn mes op de keel van journalist Goto zet. Vorige week werd de andere Japanse gevangene, Haruna Yukawa, door IS vermoord. In de laatste video spreekt de gemaskerde militant de premier aan. "Abe, vanwege je roekeloze beslissing om deel te namen aan deze oorlog die niet te winnen valt, zal dit mes niet alleen Kenji doden, het zal ook bloedbaden veroorzaken overal waar je mensen gevonden worden. Laat de nachtmerrie voor Japan beginnen."

Een zichtbaar geëmotioneerde premier Abe stelde in een reactie dat "Japan nooit zal toegeven aan terroristen". "We gaan de gruwelijke terroristen nooit vergeven", klonk het. "Japan zal samenwerken met de internationale gemeenschap om hen voor hun misdaad te laten boeten. Als we niet samen optrekken omdat we bang zijn voor terroristen, dan gebeurt precies datgene wat de verachtelijke terroristen willen."

Als we niet samen optrekken omdat we bang zijn voor terroristen, dan gebeurt precies datgene wat de verachtelijke terroristen willen

Japans premier Shinzo Abe
EPA

Westerse woorden

Dat lijkt een min of meer gebruikelijk reactie voor een westerse leider op zulke gruwelijke daden, maar naar Japanse gewoonte klonk Shinzo Abe wel erg boos en strijdvaardig, zo schrijft de New York Times. Voormalig Japanse viceminister van Defensie Akihisa Nagashima merkte op Twitter op dat Japan voorheen nooit zo'n westerse bewoordingen heeft gebruikt. Hij vroeg zich luidop af of Abe Japan ook de mogelijkheid zal geven om op een 'westerse' manier te reageren.

Japan gedraagt zich al sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog als een uitermate pacifistische natie. Dat principe staat zelfs in de grondwet. Het bewuste 'artikel 9' verbiedt oorlogvoering door de staat en het beslechten van internationale conflicten door middel van geweld.

Dat er nu ook twee Japanners vermoord worden in het al langer woelige Midden-Oosten komt in Japan aan als een enorme dreun. De voormalige Japanse diplomaat Kunihiko Miyake, die Abe eerder al adviseerde over internationale kwesties, spreekt in de New York Times van een "Japans 9/11". "Het is tijd voor Japan om te stoppen met dagdromen dat goede wil en nobele bedoelingen genoeg zouden zijn om zich af te schermen van de gevaarlijke wereld daarbuiten."

Het is tijd voor Japan om te stoppen met dagdromen dat goede wil en nobele bedoelingen genoeg zouden zijn om zich af te schermen van de gevaarlijke wereld daarbuiten

Ex-diplomaat Kunihiko Miyake
AP
EPA

Ijzer smeden als het heet is

Het debat daarover is nu alvast bijzonder 'hot' in Japan. Maar het komt de conservatieve premier Abe ergens ook goed uit. Hij stuurt al langer aan op het afwerpen van dat pacifisme, om zo wereldwijd een actievere rol te kunnen spelen. Mogelijk komen er later dit jaar (grond)wettelijke aanpassingen om buitenlands ingrijpen mogelijk te maken.

De voorzitter van Abe's coalitiepartner Komeito, Natsuo Yamaguchi,  sputtert wel tegen. Yamaguchi zei dat Japan een geschiedenis heeft in het verlenen van "humanitaire" steun aan het Midden-Oosten en dat Tokio "zijn standpunt moet vasthouden, zonder geïntimideerd te zijn door provocaties en dreigingen van terroristen".

Abe weet in elk geval dat hij het ijzer moet smeden als het heet is. Want als de eerste storm gaat liggen, gaat de Japanse bevolking zich beginnen afvragen of Abe en de zijnen de gijzeling van Goto en Yukawa wel goed hebben aangepakt. En of de premier de onthoofdingen niet net heeft uitgelokt met zijn meer agressieve buitenlandse politiek.

Twee weken geleden maakte hij immers 200 miljoen dollar aan humanitaire hulp vrij om de internationale coalitie te ondersteunen die IS bestrijdt. De terroristische groepering verwees daar al in zijn eerste dreigende filmpjes met Goto en Yukawa naar, met de woorden dat Japan een "roekeloze beslissing nam om deel te nemen aan een oorlog die niet te winnen is". Nu al duiken in Tokio de eerste spandoeken op die Abe ter verantwoording roepen.

Het debat komt de conservatieve premier Abe ergens ook goed uit. Hij stuurt al langer aan op het afwerpen van dat pacifisme

EPA
EPA