Amnesty International: "Turkije is geen veilig derde land"

Een vluchtelingenfamilie in Turkije.
Getty Images Een vluchtelingenfamilie in Turkije.
Amnesty International en Vluchtelingenwerk Vlaanderen vinden het voorstel om het concept 'veilig derde land' te hanteren voor landen als Turkije "bijzonder zorgwekkend en een bedreiging voor het recht op asiel, voor het principe van non-refoulement en voor de internationale solidariteit". De organisaties vragen België om het voorstel niet te steunen. De samenwerking met Turkije in de vluchtelingencrisis staat morgen op de agenda van een Europese top in Brussel.

De Europese Commissie vraagt de lidstaten om dat concept toe te passen voor landen als Turkije. "Dat zou hen namelijk toelaten asielzoekers die via Turkije naar Europa zijn gekomen naar dat land terug te sturen", aldus beide organisaties in een gezamenlijke verklaring. Daarbij wordt verondersteld dat "Turkije effectief in staat is vluchtelingen te beschermen en die taak kan overnemen van de Europese landen".

Voor Amnesty International en Vluchtelingenwerk Vlaanderen is dat voorstel gevaarlijk en druist het in tegen het internationale recht. In dat 'derde land' mag er immers geen sprake zijn van vervolging of onmenselijke behandeling. Ook moet het principe van non-refoulement - waarbij iemand die vervolging, doodstraf of mishandeling riskeert in eigen land, niet teruggestuurd mag worden - gerespecteerd worden, moeten de asielaanvragen onderzocht worden en moet bescherming worden geboden aan vluchtelingen volgens het Vluchtelingenverdrag van 1951.

De organisaties wijzen er echter op dat Turkije weliswaar een vluchtelingenstatus biedt aan niet-Europeanen, maar dat dit slechts een beperkte verblijfsvergunning geeft in afwachting van hervestiging in een ander land. Ook biedt dat geen recht op werk. "Bovendien garandeert en respecteert Turkije de rechten van vluchtelingen niet", klinkt het.

"Kortom: we hebben het over een land dat erom bekend staat de mensenrechten op diverse manieren te schenden", aldus de organisaties. "Om al deze redenen kan Turkije niet beschouwd worden als een 'veilig derde land' dat reële bescherming kan bieden aan mensen op de vlucht."

'Met dit plan keren Europese landen hun rug naar elementaire solidariteit en fundamentele mensenrechten, verblind door hun nationale belangen'

Cynisch

In de verklaring herhalen de organisaties ook dat Turkije al 2,5 miljoen Syrische en ongeveer 300.000 Iraakse vluchtelingen opvangt. "Europa toont zich dan ook van haar meest cynische kant door 3 miljard euro aan te bieden aan de Turkse overheid om de vluchtelingen ver van de Europese grenzen op te vangen", stellen ze. "Met dit plan keren Europese landen hun rug naar elementaire solidariteit en fundamentele mensenrechten, verblind door hun nationale belangen. Ze zetten Turkije onder druk om de landsgrenzen te sluiten voor Syriërs op de vlucht, en dat op het meest acute moment van het conflict."

Amnesty International en Vluchtelingenwerk Vlaanderen beklemtonen dat asielzoekers Europa op een veilige en legale manier moeten kunnen bereiken. Bovendien moeten asielaanvragen op Europees grondgebied behandeld worden, stellen ze. "Anders is het recht op asiel ten dode opgeschreven."

België nam het concept van 'veilig derde land' niet op in de wetgeving. De organisaties vragen om dat nu of in de toekomst ook niet te doen.