"Wij zijn niet boerka": Duitse regering omschrijft nationale identiteit in tienpuntenplan

Wet boven religie, Bach, carnaval en de handdruk: allemaal 'Leitkultur'

"Wij zijn een open samenleving, wij tonen ons gezicht", zo stelt binnenlandminister Thomas de Maizière in zijn tienpuntenplan.
getty "Wij zijn een open samenleving, wij tonen ons gezicht", zo stelt binnenlandminister Thomas de Maizière in zijn tienpuntenplan.
De Duitse overheid lanceert een tienpuntenplan waarmee de regering de nationale cultuur definieert. Dat plan begint met de stelling "wir sind nicht Burka" ("wij zijn niet boerka"). Volgens minister van Binnenlandse Zaken Thomas de Maizière staat de islamitische gezichtsbedekkende sluier "democratisch samenleven" in de weg. "We zijn een open samenleving, wij tonen ons gezicht", luidt het. Het omschrijven van de Duitse 'Leitkultur' moet nieuwkomers helpen zich te integreren in die cultuur.

De slogan 'wij zijn niet boerka' oogst gemengde reacties in Duitsland. Volgens sommige commentatoren is het een "onproductieve" toevoeging aan een geladen debat, anderen vragen zich af wat de slogan eigenlijk betekent.

"Electorale stunt"
Critici stellen dat de overheid met dit initiatief de Duitse cultuur als 'dominant' oplegt aan migranten. Ralf Stegner, van de linkervleugel van de sociaaldemocratische SPD, heeft het over "een goedkope poging om conservatieven achter rechtse populisten te scharen". Ook de antimigratiepartij Alternative für Deutschland, die zakt in de jongste peilingen, noemt het tienpuntenplan een electorale stunt. Op 24 september worden parlementsverkiezingen gehouden in Duitsland.

Vorige week verleende het parlement zijn steun aan een boerkaban voor vrouwen in de ambtenarij, de rechtspraak en het leger.

Kernwaarden
Volgens De Maizière, van Merkels regerende christendemocratische CDU, zou een consencus over de kernwaarden van de Duitse cultuur, de zogenaamde Leitkultur, de integratie van nieuwkomers en de sociale cohesie bevorderen. Hij voegt eraan toe dat bepaalde standpunten "niet onderhandelbaar" zijn. "Dit geldt voor wederzijds respect en de wet die boven de godsdienst staat. We blijven onderdeel van het Westen, trotse Europeanen en verlichte patriotten."

Duits binnenlandminister Thomas de Maizière.
AP Duits binnenlandminister Thomas de Maizière.

Wederzijds respect en de wet die boven religie staat, die punten zijn niet onderhandelbaar. We blijven onderdeel van het Westen, trotse Europeanen en verlichte patriotten

Binnenlandminister Thomas de Maizière

Nadruk op tolerantie

Een patriot is volgens hem "iemand die van zijn land houdt en anderen niet haat", en De Maizière meent dat de Duitse vlag en het Duitse volkslied deel uitmaken van de Duitse identiteit.

Sinds de Tweede Wereldoorlog ligt het thema nationalisme heel gevoelig in Duitsland, waar de erfenis van het nazisme nog diep zit. Maar volgens De Maizière zijn die problemen helemaal van de baan "en al zeker voor de jongere generatie".

Zijn tienpuntenplan bevat ook "sociale gebruiken" zoals elkaar de hand schudden, onderwijs, sport en kunsten, met Bach en Goethe, maar ook tradities zoals carnaval en volksfeesten. Daarbij legt hij de nadruk op tolerantie.

Het tienpuntenplan bevat ook "sociale gebruiken" zoals elkaar de hand schudden, onderwijs, sport en kunsten, met Bach en Goethe, maar ook tradities zoals carnaval en volksfeesten

Angst voor moslimextremisme

Politiek gedreven misdrijven vieren hoogtij in Duitsland, waar linkse en rechtse demonstranten met elkaar op de vuist gaan. Daarnaast zijn al tal van vluchtelingencentra aangevallen en stijgt de aanhang van extreemrechtse organisaties zoals de antimigratiebeweging Pegida.

De angst voor islamitisch extremisme is toegenomen door de vluchtelingentoestroom en een reeks aan IS gelinkte aanslagen, maar De Maizière beklemtoont dat alle religies "de samenleving bij elkaar houden, zowel in de kerk, de synagoge en de moskee".

"Ons land is gevormd door christelijkheid, we leven in religieuze vrede en de basis daarvoor is de heerschappij van de wet, die boven alle religieuze regels staat."

De jongste jaren groeide in Duitsland ook de aanhang van de anti-Europese populistische partij Alternative für Deutschland, maar De Maizière benadrukt dat Duitsers ook Europeanen zijn. "We zijn wellicht het meest Europese land in Europa, geen enkel ander land heeft meer buren dan Duitsland", aldus De Maizière.

Een peiling van Bild am Sonntag geeft aan dat Merkels CDU aan kop blijft met 36 procent steun, tegenover 29 procent voor het SPD en telkens 9 procent voor Die Linke en AfD en 7 procent voor de Groenen.

Alle religies houden de samenleving bij elkaar, zowel in de kerk, de synagoge en de moskee

Binnenlandminister Thomas de Maizière