Exclusief voor abonnees

Vier verzetsstrijders over hun strijd tegen de Nazi's: net na de oorlog wilde niemand luisteren, nu doen we dat beter wel

Frits Kroes (93): "Als je op de radio hoorde: 'De appelmoes wordt heet gegeten', dan wist je dat het zover was."
Mike Roelofs Frits Kroes (93): "Als je op de radio hoorde: 'De appelmoes wordt heet gegeten', dan wist je dat het zover was."
Net na de oorlog wilde niemand luisteren, nu doen we dat beter wel. Vier Nederlandse verzetsstrijders van toen vertellen over hun angst voor ontdekking, de vrees voor Duitse represailles en de onlosmakelijke band met geredde geallieerde piloten.

Zo'n 35 jaar geleden maakte mijn vader een autorit langs de prachtige IJsselrivier met zijn enige zusje, mijn tante Nel. 'Er is hier weinig veranderd sinds de oorlog', zei ze op een onbewaakt ogenblik. De verwijzing naar de oorlog verbaasde mijn vader nogal. Met de zakelijkheid die haar eigen was, vertelde ze desgevraagd dat ze vanaf 1943 geregeld van Zwolle, haar toenmalige woonplaats, naar Deventer was gefietst. Als koerierster van het verzet.

"Waarom heb je daar nooit iets over verteld?"

"Dat mocht absoluut niet."

"Toen niet, maar na de oorlog toch wel?"

"Zeker. Maar na de oorlog was er geen enkele reden meer om over dit soort dingen te praten."

Voor tante Nel was de oorlog op 5 mei 1945 geen thema meer. En die houding had zij gemeen met miljoenen van haar landgenoten - ook degenen die zwaar hadden geleden tijdens de Duitse bezetting. Het is een terugkerend thema in de verhalen van gerepatrieerde Holocaust-overlevenden: dat zij zwegen over de oorlog en over de dierbaren die toen om het leven waren gebracht. Sommige overlevenden gaven aan eventuele kinderen de opdracht mee om opgewekt in het leven te staan. Wie Auschwitz had overleefd, was het alledaagse leed ontgroeid.

Mensen die fout waren geweest tijdens de oorlog hadden uiteraard ook geen reden om het over die episode te hebben. De overgrote meerderheid van de Nederlanders was hun daarin graag ter wille. Een voormalige leider van het (nationaal-socialistische) Studentenfront vertelde ooit dat hij, na het uitzitten van een gevangenisstraf, weer hartelijk werd onthaald door vrienden die tijdens de oorlog met hem hadden gebroken. "We koesterden wat ons bond, we zwegen over wat ons scheidde."

Maar de mannen en vrouwen van het vroegere verzet zwegen dus ook. "Wij wilden vergeten zijn", zei een van hen, Gerrit Puchinger, naderhand. En de meeste andere Nederlanders wilden hen ook vergeten. "Bij mijn afstuderen werd mij afgeraden om mijn verzetsverleden te noemen in mijn cv", zegt de vroegere verzetsvrouw Loek Kaspers (93). "Een verzetsverleden zou de mensen bij wie ik solliciteerde eraan herinneren dat zij zelf geen fluit hadden gedaan tijdens de oorlog."

Ook oud-verzetsman Frits Kroese (93) heeft kort na de oorlog ondervonden dat een verzetsverleden geen aanbeveling was : "Mensen die kunnen schieten, hebben we hier niet nodig", werd hem verteld - als reden voor zijn afwijzing bij een sollicitatie. Volgens de 99-jarige Hans Hellendoorn stonden de veteranen van het verzet destijds zelfs als een soort desperado's te boek, die met hun roekeloos gedrag niet-gecommitteerde Nederlanders in gevaar hadden gebracht. Zo beschouwd zijn de Duitsers heel succesvol geweest met hun pogingen om Nederlanders tegen elkaar uit te spelen door elke aanslag met executies van onschuldige burgers te vergelden.

Je hebt 18% van dit artikel gelezen

Dit artikel is exclusief
voor abonnees.

Word ook abonnee en lees onbeperkt alle artikels. Meer dan 200.000 mensen gingen je voor.

  • Slechts €6,95 €4,95 per 4 wekenGeniet 1 jaar van deze voordelige prijs
  • Lees 4 weken gratisEn krijg onbeperkt toegang tot alle artikels
  • Stop wanneer je wilOok tijdens jouw proefperiode
Lees 4 weken gratis



3 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • chris bogaerts

    Veel oudere mensen 80+ die ik tegen kom en die er over durven praten zeggen meestal iets anders. Wij hadden het slecht toen onder Duits bewind maar jullie gaan nu nog naar iets heel anders luisteren... Nu wat deze mensen hebben moeten doorstaan zijn ook geen woorden voor.

  • Raoul Hoylaerts

    we worden bezet door vreemden en uitgebuit door de regering om ze te onderhouden.en toe te geven aan hun eisen.waar zitten de fanatieke verzetstrijders? we luisteren...

  • Rediger Francois

    Napoleon is hier ook eens geweest. Sorry, het is genoeg geweest. Ik leef vandaag.