VIDEO. De Amerikaanse ‘midterms’: wat zijn ze en waarom zijn ze belangrijk?

Op 6 november, twee jaar na de verkiezing van Donald Trump tot nieuwe president van de Verenigde Staten, trekken de Amerikanen al opnieuw naar de stembus. Voor de ‘midterms’ deze keer. Wij leggen je in drie vragen uit waar het om gaat.

1. Wat zijn de midterms?

De ‘midterms’ zijn, zoals het woord het zelf zegt, tussentijdse parlementsverkiezingen in het midden van de termijn van een president. Ze vinden altijd op de dinsdag na de eerste maandag van november plaats. Dit jaar is dat 6 november.

Het Amerikaanse parlement wordt ook wel het Congres genoemd. Het bestaat, net als bij ons, uit twee delen.

Het
Huis van Afgevaardigden telt 435 ledenéén per kiesdistrict die verdeeld zijn over de staten volgens bevolking. Zo telt de grootste staat, Californië, 53 districten en dus 53 afgevaardigden in Washington DC. Staten met weinig inwoners zoals Alaska of Montana hebben maar één district en één afgevaardigde. Alle 435 leden van het Huis worden om de twee jaar verkozen.

Anders is het in de Senaat, dat maar 100 leden telt. Elke staat mag twee afgevaardigden naar Washington sturen, ongeacht het bevolkingsaantal. De twee senatoren uit Wyoming met 570.000 inwoners hebben dus evenveel macht als de twee senatoren uit Californië met bijna 40 miljoen inwoners. De senatoren worden om de zes jaar verkozen, maar zijn ingedeeld in drie ‘groepen’ van 33 of 34 leden. Om de twee jaar worden er verkiezingen gehouden voor een van de drie groepen en dus een derde van de Senaat.

Op 6 november moeten ook heel wat gouverneurs, lokale parlementen en lokale ambtenaren worden verkozen, en mogen kiezers uit sommige staten zich uitspreken in een lokale volksraadpleging.

Amerikaans president Donald Trump voert al weken campagne voor zijn partijgenoten die herkozen moeten worden in het Congres.
Photo News Amerikaans president Donald Trump voert al weken campagne voor zijn partijgenoten die herkozen moeten worden in het Congres.

2. Waarom zijn de midterms belangrijk?

De tussentijdse verkiezingen vormen traditioneel een eerste graadmeter voor het beleid van een zittende president. Dat is dit keer bij Trump niet anders. Meer zelfs: nooit eerder werd er zo uitgekeken naar de resultaten van wat normaal gezien ‘maar' tussentijdse verkiezingen zijn. 

Maar het gaat om meer dan populariteit. De vraag is ook en vooral of de Republikeinen na 6 november hun macht kunnen behouden en de beleidsagenda van Trump verder zullen kunnen uitvoeren, of dat de Democraten (deels) de controle in handen krijgen en Trump tot compromissen kunnen dwingen.

De Republikeinen controleren nu zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat. In het Huis hebben ze een meerderheid van 235 zetels op de 435, tegenover 193 voor de Democraten (en 6 vacante zetels). In de Senaat hebben ze een meerderheid van 51 zetels tegenover 47 Democraten en 2 onafhankelijken die meestal met de Democraten mee stemmen. 

De Republikeinen hebben dus de macht, zowel in de regering-Trump als in beide delen van het parlement.

3. Wat zijn de verwachtingen?

Traditioneel doet de 'tegenpartij' het bij de eerstvolgende parlementsverkiezingen na presidentsverkiezingen het altijd relatief goed. Barack Obama verloor in 2010, twee jaar na zijn grote overwinning, bijvoorbeeld meteen het Huis. Hetzelfde overkwam Bill Clinton in 1994.

De Democraten hopen dan ook dat de afkeer die hun kiezers voelen voor Trump hen kan aanzetten massaal naar de stembus te trekken. De kans is volgens peilingen groot dat ze daar voor het Huis alvast in zullen slagen en dat de meerderheid zal overgaan in Democratische handen.

De Senaat daarentegen blijft wellicht voor de Republikeinen. Van de 35 te verkiezen zetels zijn er nu 9 van de Republikeinen en 26 van de Democraten. Voor die laatsten staan er dus meer zetels op het spel. Tien Democratische zetels zijn bovendien te verkiezen in staten die Trump in 2016 won, terwijl er slechts 1 Republikeinse zetel te verkiezen valt in een staat die Hillary Clinton toen won. De kaarten liggen dus gunstiger voor de Republikeinen.

De Amerikaanse Senaat bij de stemming over rechter Brett Kavanaugh.
AP De Amerikaanse Senaat bij de stemming over rechter Brett Kavanaugh.

Drie mogelijke scenario's tekenen zich op die manier af.

De grootste kans maakt het scenario van een Democratische meerderheid in het Huis en een Republikeinse meerderheid in de Senaat. Dat zou in elk geval betekenen dat de Republikeinen hun beleid niet meer zonder tegenstand kunnen verderzetten. Er zullen compromissen moeten komen tussen het Huis, de Senaat, en Trump. Het onderzoek naar Russische inmenging bij de verkiezingen van 2016 zal allicht verdergaan, mogelijk worden er in het Huis ook nieuwe onderzoeken opgestart.

Het tweede scenario is mogelijk, maar volgens de peilingen minder waarschijnlijk: dat de Republikeinen de meerderheid behouden in heel het Congres. Dat zou in elk geval een gigantische triomf voor Trump zijn, die daarmee zijn invloed in de partij nog vergroot en zich gesterkt ziet zijn beleid en zijn stijl zonder enige rem verder te zetten. Trump zou ook de komende twee jaar geen enkele tegenstand ondervinden bij bijvoorbeeld belangrijke benoemingen in het gerecht. Waarschijnlijk zou er ook snel een einde komen aan het onderzoek naar Russische inmenging.

Het derde scenario is nog minder waarschijnlijk, maar het droombeeld van de Democraten: de meerderheid in zowel het Huis als de Senaat. Dat zou een grote ontgoocheling zijn voor Trump. De Democraten zouden zo vrij spel krijgen in het tegenwerken van de president, bijvoorbeeld bij benoemingen van rechters. Ze zouden hun eigen beleidsagenda kunnen promoten en Trump zou zich moeten beroepen op presidentiële veto’s om dat tegen te gaan.

De afzettingsprocedure tegen president Trump is in elk geval weinig waarschijnlijk: daarvoor moet er ook in de Senaat een tweederdemeerderheid zijn, en de kans dat de Democraten die halen is uitgesloten.

Het Congresgebouw in Washington DC.
AFP Het Congresgebouw in Washington DC.



4 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Jimi Cortez

    Twee afgevaardigden per staat? Dat is tenminste eerlijk! Zo kan een kleine staat niet onderdrukt worden door een grote

  • Diane Bernaerts

    "Elke staat mag twee afgevaardigden naar Washington sturen, ongeacht het bevolkingsaantal"? Dat is toch compleet van de pot gerukt? Zo kan een minderheid de wet dicteren aan de meerderheid!

  • Bernd Vaes

    Jammer voor dat laatste, geen afzettingsprocedure. Maar ja, dan hopen op de presidentsverkiezingen ...

  • philippe dierickx

    Ik moet niet weten waar ze voor dienen dat trump ze wint is genoeg en dat hij ineens voor een lange tijd komaf maakt met de smerige spelletjes van de zogezegde democraten.