Verbreekt Nederland straks record regeringsvormen?

Mark Rutte
anp Mark Rutte
De regeringsonderhandelingen in Nederland naderen hun einde. Partijleiders Mark Rutte (VVD), Sybrand Buma (CDA), Alexander Pechtold (D66) en Gert-Jan Segers (CA) vertelden vrijdag nog dat ze in het weekend de puntjes op de i zouden zetten, om hun regeerakkoord vandaag ter goedkeuring aan de Kamerfracties voor te leggen. Indien er vandaag nog geen nieuwe regering gevormd wordt, breekt Nederland zijn eigen record regeringsvormen van 208 dagen, dat dateert uit 1977.

De centrumrechtse VVD van ontslagnemend premier Mark Rutte won op 15 maart de parlementsverkiezingen. De partij stopte zo de gevreesde opgang van de extreemrechtse PVV, die tweede eindigde met 13,1 procent (+3 procent), maar verloor ook wel in vergelijking met de vorige verkiezingen, van 26,58 naar 21,29 procent . Zowel de christendemocraten (CDA) als de links-liberalen (D66) haalden 12 procent, terwijl de PvdA, de grote verliezer van de verkiezingen, achterbleef met slechts 5,7 procent (-19,14 procent).

Nederland blijft zo achter met een gefragmenteerd politiek landschap. Regeringspartij PvdA, die bij de vorige verkiezingen nog 38 zetels binnenhaalde, staat plots nog maar op de 7de plaats met 9 zetels, terwijl de PVV, D66 en de CDA ongeveer op hetzelfde niveau staan. Dat niemand met de rechts-populistische PVV wil regeren, was meteen duidelijk.

Migratie
Edith Schippers (VVD) startte op 16 maart haar moeilijke opdracht als informateur. Tien dagen later stelt ze in een eerste verslag dat de "enige werkbare" coalitie bestaat uit VVD, CDA, D66 en GroenLinks. Gesprekken over die coalitie lopen op 15 mei vast, vanwege meningsverschillen over migratie. Op 17 mei wordt Schippers opnieuw als informateur benoemd, nu met een samenwerking tussen VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie (CU) als doel. Opnieuw lopen de onderhandelingen uit op een mislukking, deze keer omdat verkennende gesprekken tussen D66 en de ChristenUnie op niets uitdraaien.

Schippers gooit op 29 mei de handdoek in de ring, omdat ze bij geen van de partijen bereidheid ziet om tot een compromis te komen. Ze wordt opgevolgd door Herman Tjeenk Willink (PvdA). Hij doet een nieuwe poging om een coalitie te vormen tussen VVD, CDA, D66 en GroenLinks, maar opnieuw lopen de onderhandelingen vast op migratie. D66 laat in juni weten bereid te zijn opnieuw onderhandelingen te starten met VVD, CDA en CU. Op het einde van die maand stapt Tjeenk Willink op als formateur, met de boodschap dat de vier partijen hun gesprekken moeten voortzetten onder leiding van een PVV-informateur.

Edith Schippers, de eerste informateur.
anp Edith Schippers, de eerste informateur.

Hete hangijzers
Volgende man aan zet is de voormalige minister van Financiën Gerrit Zalm. Die start begin juli met gesprekken tussen de vier partijen, en focust meteen op de hete hangijzers: Europese samenwerking, migratie, het klimaat en medisch-ethische kwesties, zoals de actieve donorregistratie en euthanasie.

Ondertussen is al bekend geraakt dat de volgende regering de euthanasiewetgeving niet zal verruimen. Daarnaast melden de Nederlandse media dat er onder meer een akkoord bereikt is over de versnelde afbouw van de hypotheekrenteaftrek, en dat het kinderpardon niet versoepeld zal worden, wat een eis was van D66 en de ChristenUnie. Over een ander gevoelig onderwerp binnen het asieldossier hebben VVD en CDA dan weer toegegeven: het aantal vluchtelingen dat door Nederland wordt uitgenodigd om zich in het land te vestigen, zal stijgen van 500 naar 750. Ook komt er een lastenverlichting van 6 miljard euro, waartegenover een verhoging van het btw-tarief van 6 naar 9 procent staat.

Wereldrecord
De partijleiders komen vandaag normaal gezien tussen 9.00 en 10.30 uur samen om de laatste aanpassingen te doen, waarna de Kamerfracties de voorstellen moeten beoordelen. Indien de fracties instemmen, zou het conceptakkoord morgen voorgesteld kunnen worden. Indien de fracties niet akkoord gaan, moeten de onderhandelaars weer rond de tafel gaan zitten, en verbreken ze hun eigen record regeringsvormen uit 1977. Nederland is echter nog ver verwijderd van ons Belgisch wereldrecord van 541 dagen, dat gevestigd werd na de verkiezingen van 2010.