Vandaag loopt nucleair verdrag dat einde maakte aan Koude Oorlog officieel af, VS ontwikkelen nieuwe raketten

Amerikaanse militairen voor een ballistische Pershing II-raket  in Duitsland.
Hollandse Hoogte / dpa Picture-Alliance GmbH Amerikaanse militairen voor een ballistische Pershing II-raket in Duitsland.
De afspraak uit 1987 tussen de VS en Rusland om middellangeafstandsraketten in de ban te doen,  bestaat vanaf vandaag niet meer. Dreigt er nu een nieuwe wapenwedloop tussen de VS en Rusland? De Verenigde Naties zijn er alvast niet gerust in.

 “Op 2 februari 2019 gaven de VS Rusland zes maanden om zich opnieuw te schikken naar het Intermediate-Range Nuclear Forces Treaty (INF). Rusland weigerde, dus het verdrag loopt vandaag af”, aldus de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo. “De Verenigde Staten zullen geen partij van een verdrag blijven terwijl anderen het schenden. Rusland draagt als enige de verantwoordelijkheid.” 

Pompeo stelt ook nog dat het niet-naleven van het verdrag door Rusland de belangen van de Verenigde Staten in gevaar brengt. De ontwikkeling en ontplooiing van zulke systemen houden een directe bedreiging in voor de Verenigde Staten, hun bondgenoten en partners, aldus de minister.

“President Trump heeft de administratie belast met het starten van een nieuw hoofdstuk, door te zoeken naar een nieuw tijdperk van wapencontrole dat verdergaat dan de bilaterale verdragen van het verleden. De Verenigde Staten roepen Rusland en China op zich bij ons te voegen in deze kans om echte veiligheidsresultaten te leveren aan onze landen en de hele wereld”, klinkt het nog.

Kort voor de verklaring van Pompeo, had het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken in een kort persbericht al het einde aangekondigd van het INF-verdrag. “Nu we ons teruggetrokken hebben, gaat het ministerie van Defensie volledig door met de ontwikkeling van conventionele grond-luchtraketten in een voorzichtig antwoord op de acties van Rusland”, luidt het.

Wapenwedloop

Het INF-akkoord riep in 1987 een halt toe aan de kernwapenwedloop in Europa en luidde het einde van de Koude Oorlog in. Het verdrag verbood de productie en bezit van op het land gebaseerde raketten met een reikwijdte tussen 500 en 5.500 kilometer die kernkoppen kunnen dragen.

De VS lanceerden echter op 1 februari formeel de procedure om zich uit het bilaterale akkoord uit de Koude Oorlog te trekken omdat Rusland weigerde te stoppen met wat het Westen beschouwt als een schending van het verdrag. Op 3 juli bekrachtigde de Russische president Vladimir Poetin op zijn beurt de opschorting van de Russische deelname aan het akkoord.  Zonder herbevestiging verstrijkt vandaag dus het INF-verdrag.

De angst is nu dat een wereld zonder INF-verdrag afstevent op een nieuwe wapenwedloop. “Het beëindigen van het INF-verdrag maakt de wereld onveiliger en minder stabiel”, waarschuwde VN-secretaris generaal António Guterres gisteren al.

Onderdelen van de Pershing II-raket gaan in 1988 vanuit Duitsland terug naar de VS volgens het INF-verdrag van een jaar eerder.
Hollandse Hoogte / dpa Picture-Alliance GmbH Onderdelen van de Pershing II-raket gaan in 1988 vanuit Duitsland terug naar de VS volgens het INF-verdrag van een jaar eerder.

Schuld bij Rusland

De NAVO zal op een “afgemeten en verantwoordelijke manier” reageren op het einde van het INF-verdrag. Dat blijkt uit een mededeling van de Noord-Atlantische Raad, een bestuursorgaan van de NAVO.

De schuld voor het beëindigen van het verdrag wordt ook door de NAVO eenzijdig bij Rusland gelegd. De Noord-Atlantische Raad wijst erop dat Rusland de voorbije zes maanden geen bereidheid heeft getoond om alsnog zijn verplichtingen na te komen en het INF-verdrag te redden. “Een situatie waarbij de VS zich volledig houden aan het verdrag, en Rusland niet, is niet houdbaar”, zo klinkt het. “Als gevolg daarvan treedt de beslissing van de VS om zich terug te trekken uit het verdrag, een beslissing die volledig gesteund wordt door de NAVO-partners, nu in werking.”

Conventioneel of nucleair raketsysteem 

Volgens defensieminister Mark Esper zijn de Amerikanen reeds in 2017 begonnen met onderzoek naar de nieuwe raketsystemen, waarbij ze wel binnen de grenzen van het INF-verdrag bleven. Het onderzoek was een antwoord op het niet-naleven van dat verdrag door Rusland, aldus Esper. De focus lag op “mobiele, conventionele, grond-lucht-, kruis- en ballistische” raketssystemen.

Functionarissen bij het Pentagon onderstrepen dat het om een conventioneel raketsysteem gaat, en niet om een nucleair. Maar experts stellen dat het technisch eenvoudig is om van een conventioneel systeem een nucleair te maken, omdat alleen de explosieve ladingen verwisseld moeten worden.

Esper gaf Moskou nog eens de verantwoordelijkheid voor het einde van het INF-verdrag. Hij sprak over “systematische en herhaalde schendingen van het verdrag gedurende verschillende jaren en tijdens verschillende Amerikaanse presidentschappen.” 

“Russisch voorstel is niet geloofwaardig”

In een reactie op het einde van het INF-verdrag heeft Rusland vandaag aan de NAVO-landen voorgesteld om werk te maken van een moratorium op nucleaire middellangeafstandssystemen. Dat zou inhouden dat zowel Rusland als de VS zich in bepaalde regio’s onthouden van het plaatsen van dergelijke raketten.

Maar dat idee wordt meteen afgeschoten door Jens Stoltenberg, de secretaris-generaal van de NAVO, die het voorstel “niet geloofwaardig” vindt. “Rusland is jarenlang raketten blijven plaatsen” ondanks het bestaan van het INF-verdrag, zo stelt hij. “Wat Rusland had moeten doen, is het INF-verdrag respecteren.”

“Als Rusland echt wil vermijden dat dergelijke systemen geplaatst worden, dat het dan zelf stopt met de plaatsing ervan, en de SSC-8-raketten vernietigt die het ontwikkeld heeft”, zegt hij. “Hoe kunnen we Rusland in die omstandigheden vertrouwen?”

Stoltenberg benadrukt wel dat NAVO niet van plan is om mee te stappen in een nieuwe wapenwedloop. Al vindt hij wel dat de afschrikkingscapaciteit van de verdragsorganisatie geloofwaardig moet blijven. “Maar we gaan ons niet spiegelen aan wat Rusland doet en zullen geen nieuwe wapens plaatsen in Europa”, klinkt het. De NAVO-reactie zal “gebalanceerd, gecoördineerd en defensief” zijn.

“Ik ben er zeker van dat, op lange termijn, ook Rusland zich zal realiseren dat het voordeel heeft bij effectieve wapenbeheersing”, vervolgt de NAVO-topman. “Ik geloof daarom nog altijd dat het mogelijk is om akkoorden met Rusland te bereiken.”

Nieuwe raketsystemen

Het Pentagon heeft gisteren alvast tests voor nieuwe raketsystemen aangekondigd. De nieuwe raketten zijn bedoeld om Rusland te kunnen bereiken, zei een Defensiemedewerker tegen CNN. De tests vinden waarschijnlijk in de komende paar weken plaats.

Nu de VS uit het INF-verdrag stappen, wijst minister van Buitenlandse Zaken en Defensie Didier Reynders op het belang van de verlenging van het New START-verdrag wat betreft de ontplooide strategische kernwapens. Dat Strategic Arms Reduction Treaty, net als het INF een bilateraal verdrag tussen de VS en Rusland, zal in 2021 vervallen. “De VS en Rusland moeten hierover een actieve dialoog voeren”, aldus Reynders.




17 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Antonio Rinaldi

    God bless America het enige land dat twee atoombommen op mensen heeft gegooid.

  • Victor Munster

    Wat wel vreemd is dat Trump door sommigen de schuld krijgt omdat hij het verdrag opgezegd heeft terwijl hij feitelijk alleen klare wijn geschonken heeft. Hetzelfde met veel dingen in zijn buitenland beleid; het bekampen van de unfaire loon- en arbeidsverhoudingen in China, het verplaatsen van de VS ambasade naar Jerusalem terwijl dat bij wet gestemd was in het VS parlement, het plaatsen van een veiligheidsmuur aan de Mexicaanse grens (een verkiezingsbelofte), enz...

  • Karel Tichmann

    De afspraak uit 1987 tussen de VS en Rusland om middellangeafstandsraketten in de ban te doen, bestaat vanaf vandaag niet meer. Omdat Rusland zich niet aan de regels hield, en gewoon doorging met het ontwikkelen van verboden kernwapens. Vele begrijpen niet, zolang er een Westen bestaat Rusland zal altijd onze vijand zijn.

  • Michel Van Limbergen

    Meneer Heffens, Trump is een blaag en zeker niet goed voor Europa, die zo snel mogelijk komaf kan maken van de NATO, want dat is een gedrocht om oorlog in stand te houden voor de Amerikanen ver van hun huis. Al eens nagedacht waarom de Amerikanen dit continent vol nucleaire rommel hebben gestopt?

  • Jef Heffens

    Zonder China in een verdrag heeft het verdrag geen zin meer, daarin heeft Trump het helemaal aan het rechte eind. China is volop bezig met alle soorten nieuwe ontwikkelingen op gebied van wapen. Xi Jinping heeft trouwens een jaar geleden in het congres van de partij gezegd dat hij een bloedige strijd zal aangaan met zijn vijanden en hij bedoelde daarmee onder andere de VS. Wie Trump verwijt de aanstoker te zijn heeft duidelijk de Geopolitieke evolutie van de laatste jaren niet gevolgd.