Van liefhebbende vader tot meedogenloze SS-generaal: het verhaal van Otto von Wächter

De SS-leider Otto von Wächter uiterst links afgebeeld na Himmler.
US Holocaust Memorial Museum De SS-leider Otto von Wächter uiterst links afgebeeld na Himmler.
Baron Otto Gustav von Wächter, een hoge nazi-politicus en SS-generaal, stuurde tijdens de Tweede Wereldoorlog maar liefst 500.000 Joden de dood in. Gedurende de bezetting van Polen was hij een tijd gouverneur van het district Krakau. In de nieuwe podcast ‘Intrigue: The Ratline’, geproduceerd door BBC, wordt het opmerkelijke verhaal verteld over het leven van de SS-generaal die zich na de oorlog verschool in de heuvels van de Oostenrijkse Alpen.

Rond middernacht op een lenteavond in april 1949 stapte een 47-jarige man uit een trein op het centraal station in Rome. Het was Otto Gustav von Wächter. De oorlogsmisdadiger, die nauwelijks iemand kende in de Italiaanse hoofdstad, had geen verblijfplaats en werd die avond overmand door eenzaamheid. Hij had geen vrienden, geen macht en geen idee wat zijn toekomst inhield. Zo begint de podcast. 

De SS-generaal, die door de Poolse regering reeds in oktober 1942 in staat van beschuldigd werd gesteld, sloeg aan het einde van de oorlog op de vlucht. Meer dan drie jaar lang verstopte hij zich in hutten in de Oostenrijkse Alpen, vergezeld door een voormalig nazi-soldaat. Nu stond hij moederziel alleen op een perron in de Italiaanse hoofdstad, waar hij uiteindelijk in 1949 zijn laatste adem zou uitblazen. 

Otto von Wächter tijdens een bijeenkomst in Oostenrijk.
iStock Otto von Wächter tijdens een bijeenkomst in Oostenrijk.

Brieven

Het leven van Otto von Wächter klinkt als een uitstekend narratief voor een film of televisieserie, maar verrassend genoeg is het het onderwerp van een tiendelige podcast die werd geproduceerd door de BBC: ‘Intrigue: The Ratline’. De presentator van de podcast is Philippe Sands. Als advocaat behandelde hij verschillende zaken voor het Internationaal Strafhof in Den Haag. Sands interesse in de familie von Wächter is niet alleen gestoeld op zijn professionele carrière. Zijn grootvader en verschillende andere leden van zijn familie kwamen tijdens de oorlog om het leven in de regio waarin von Wächter actief was.

In de podcast horen we niet alleen de stem van Sands, maar ook die van Hörst von Wachter, de zoon van de SS-generaal. De man houdt vurig vol dat zijn vader “een goede nazi was”. “Hij is niet verantwoordelijk voor de vreselijke misdaden tijdens de Tweede Wereldoorlog”, vertelt hij aan Sands. Op zijn stoffige zolder onthult Horst talloze brieven die zijn vader aan zijn moeder Charlotte schreef tijdens de oorlog. De banaliteit van de brieven staat haaks op de gruwelijkheden die tijdens deze periode plaatsvonden. 

“Het gaat helaas heel langzaam in de tuin”, schreef Otto von Wächter aan zijn vrouw Charlotte in een brief die op 29 augustus 1942 werd verzonden. “De Joden worden in steeds grotere aantallen gedeporteerd en het is moeilijk om gravel te bemachtigen voor de tennisbaan die we aanleggen.” In zijn brief betreurt von Wächter het vooral dat er steeds minder werkkrachten beschikbaar zijn. Van het feit dat steeds meer Joden om het leven komen, lijkt hij niet echt wakker te liggen. 

Kinderen in het concentratiekamp Auschwitz, dicht bij de Poolse stad Krakau, in april 1945.
AP Kinderen in het concentratiekamp Auschwitz, dicht bij de Poolse stad Krakau, in april 1945.

Romanticus én oorlogsmisdadiger

Tijdens de afleveringen brengt Sands langzaam het leven in kaart van de SS-generaal, een sympathiek ogende jongeman die één van de eerste Oostenrijkers was die het nazisme omarmde in de vroege jaren twintig. Door zijn liefde voor het fascisme moest von Wächter tijdens zijn leven twee keer op de vlucht slaan. De eerste keer in 1934 voor zijn rol in de moord op de Oostenrijkse bondskanselier Engelbert Dollfuss, de tweede keer in 1945 aan het einde van de Tweede Wereldoorlog.

In zijn politieke leven kende hij geen genade, maar zijn privéleven was gevuld met romantiek. Zijn vrouw Charlotte beschouwde hem als “een goede en zachtaardige man" van wie ze "ontzettend veel hield". Sands benadrukt dat contrast tijdens het programma: enerzijds een meedogenloze oorlogsmisdadiger, anderzijds een liefhebbende huisvader met een vrouw en kinderen. Beide kanten zijn volgens Sands nodig om te begrijpen waarom deze man in staat was om de meest gruwelijke daden te plegen.

Na de oorlog volgt Sands het leven van von Wächter in Italië. Daar gaat hij op zoek naar de meest duivelse figuren, onder wie de beruchte bisschop Alois Hudal. Hij was het hoofd van de Oostenrijks-Duitse congregatie in Rome en hielp veel nazi’s, waaronder de Oostenrijkse SS-generaal, onderduiken. Het zou het luisterplezier bederven om nog meer onthullingen neer te pennen. Het aantal verrassingen die Sands de luisteraar vertelt, zal ongetwijfeld de wenkbrauwen doen fronsen.

‘Intrige: The Ratline’ kun je beluisteren op bbc.co.uk/podcasts of door te zoeken in de podcast-app op je smartphone of tablet.




7 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • raf stevens

    BBC is niet zo origineel : in 1993 schreef Browning het boek 'doodgewone mannen: een vergeten verhaal over de jodenvervolging' over een gans bataljon SS'ers. Een aanrader om te lezen.

  • oswald billiet

    Er bestaat op YouTube een prachtige evocatie over de Wansee conferenz, die de algemene start is geweest van de Jodenvervolging doorheen heel Europa. Die conferenz werd geleid door de opperste nazi Heydrich en een keur van nazi generaals.Deze opname is gebeurd in het Wansee gebouw zelf. Spijtig genoeg is er geen ondertiteling voor dit beklemmend werk Wansee gebouw is vandaag een museum over de holocaust.

  • Hubert Wouters

    Waarom heeft men nooit de Rooms katholieke kerk aangeklaagd voor obstructie van het gerecht, onderdak verlenen aan en het helpen bij de vlucht van moordenaars en massamoordenaars.

  • frank hunter

    Annelies, ik like het artikel , dat ze denken wat ze willen , heb veel interesse in de ww2 , ik wil er alles van weten, ben ik daarom slecht nee. Of wel :-)

  • G Oedzak

    Wat een verhaal!