Uw gids voor het impeachmentproces: wie is wie, en wie deed wat?

Amerikaans president Donald Trump reisde vandaag gewoon af naar het Wereld Economisch Forum in Davos, zich weinig zorgen makend over het proces dat in Washington tegen hem begint.
EPA Amerikaans president Donald Trump reisde vandaag gewoon af naar het Wereld Economisch Forum in Davos, zich weinig zorgen makend over het proces dat in Washington tegen hem begint.
De Amerikaanse Senaat heeft president Donald Trump volledig vrijgesproken in het impeachmentproces. Trump keek aan tegen twee beschuldigingen van machtsmisbruik en verhindering van het onderzoek, maar ontkende alles ten stelligste en sprak consequent over een heksenjacht. Maar waar draait het ook weer om, en wie zijn de hoofdrolspelers in de hele zaak?

De anonieme klokkenluider

We keren terug naar augustus 2019, wanneer een anonieme klokkenluider, die lid is van de inlichtingendiensten, aan de alarmbel trekt over een telefoongesprek tussen Amerikaans president Donald Trump en zijn Oekraïense ambtsgenoot Volodimir Zelenski. Volgens de klokkenluider heeft Trump de wet overtreden door tijdens het telefoongesprek aan te sturen op een buitenlandse inmenging in de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2020. 

De boodschap van de klokkenluider wordt eerst tegengehouden door de directeur van de inlichtingendienst Joseph Maguire, nadat die overleg heeft gehad met het Witte Huis en de minister van Justitie, maar de inspecteur-generaal van de inlichtingendienst beslist toch om het parlement in te lichten over het bestaan ervan. De Democraten werpen zich op de zaak.

Volodimir Zelenski

Tv-acteur en komiek die sinds mei 2019 president van Oekraïne is. Hij versloeg bij de verkiezingen de zittende president Petro Porosjenko met de belofte de torenhoge corruptie in het land aan te pakken. Op 25 juli kreeg hij een telefoongesprek van president Trump.

Trump en Zelenski ontmoetten elkaar uiteindelijk in september vorig jaar tijdens de VN-bijeenkomst in New York.
AP Trump en Zelenski ontmoetten elkaar uiteindelijk in september vorig jaar tijdens de VN-bijeenkomst in New York.

Joe en Hunter Biden - Burisma

Wat werd er nu gezegd in dat telefoongesprek? Pas eind september wordt een (bewerkte) transcriptie ervan vrijgegeven. Daaruit blijkt dat Trump aan Oekraïense president vraagt hem “een plezier te doen”, nadat hij hem eerst feliciteert met zijn verkiezingsoverwinning. 

“Er wordt veel gesproken over Bidens zoon”, zegt Trump. “Dat Biden de vervolging liet stoppen en veel mensen willen daar meer over weten, dus wat je ook kan doen met de openbare aanklager zou geweldig zijn. Biden liep te pochen dat hij de vervolging liet stopzetten, dus als je dat kan bekijken... Het lijkt me vreselijk.”

Daarbij zijn hun namen gevallen: Joe Biden (77) en zijn zoon Hunter (49). De eerste is voormalig Democratisch vicepresident onder Barack Obama, en vandaag kandidaat om het voor de Democraten op te nemen tegen Trump in de verkiezingen van november. Een directe politieke rivaal van de president dus, die het consequent schertsend heeft over ‘Sleepy Joe’.

Joe Biden is voor de Democraten kandidaat om het tegen Trump op te nemen in november.
AP Joe Biden is voor de Democraten kandidaat om het tegen Trump op te nemen in november.

Bidens zoon Hunter dan: die advocaat, consultant en lobbyist zat tussen 2014 en 2019 in de raad van bestuur van het Oekraïense gasbedrijf Burisma. Dat bedrijf maakte enkele jaren geleden deel uit van een onderzoek naar corruptie door de Oekraïense openbare aanklager, Viktor Shokin. Het is die Shokin die in 2016 door het Oekraïense parlement opzij werd geschoven, mede op aandringen van de Amerikaanse regering. Zo reisde Biden in december 2015 naar Oekraïne om de regering daar te vertellen dat de VS een miljard dollar aan leninggaranties zouden inhouden als ze niets zouden doen aan de corruptie in het land. Een van de maatregelen was daarbij het ontslag van Shokin. 

Shokin zelf, en Trump en zijn medestanders, zien in dat ontslag een manier om het onderzoek naar Burisma en dus Hunter Biden te dwarsbomen. Dat zou Joe Biden dus geregeld hebben. Maar ze gaan daarbij voorbij aan het feit dat ook andere landen en het Internationaal Monetair Fonds aandrongen op Shokins ontslag vanwege zijn gefaalde aanpak van corruptie. 

Joe Biden en zijn zoon Hunter in 2010.
REUTERS Joe Biden en zijn zoon Hunter in 2010.

Zelenski belooft om Trump te helpen: “Aangezien we de absolute meerderheid hebben in ons parlement, zal de volgende openbare aanklager voor 100 procent mijn kandidaat zijn die wordt goedgekeurd door het parlement en die in september als openbare aanklager zal starten. Hij of zij zal de situatie onderzoeken”, antwoordt de Oekraïense president.

Luttele uren na het telefoongesprek, beslist de Amerikaanse overheid voor honderden miljoenen aan al eerder beloofde militaire hulp aan Oekraïne voorlopig tegen te houden. Officieel wegens de corruptie in Oekraïne, later beweert Trump dat het was omdat Europese landen zoals Frankrijk en Duitsland de leiding moeten nemen in het voorzien van hulp aan Kiev, niet de VS. 

Pas in september, wanneer het schandaal al is losgebarsten na de klacht van de klokkenluider, wordt de hulp aan Oekraïne toch vrijgegeven. Mogelijk probeerde Trump de grond van de klacht op die manier nog snel onderuit te halen.

Rudy Giuliani

De voormalige burgemeester van New York en Trumps persoonlijke advocaat lijkt dé grote spil in het hele onderzoek. Giuliani probeerde al sinds Zelenski's verkiezing tot president in mei hem aan te zetten onderzoek te voeren naar Burisma en Hunter Bidens rol. Hij had verschillende ontmoetingen met Oekraïense ambtenaren en politici om over het onderzoek naar Biden te spreken, ook al is Giuliani officieel niet aan de slag voor de Amerikaanse regering.

In het beruchte telefoongesprek zegt Trump dat hij aan Giuliani zal vragen “je te bellen”. “Rudy is perfect op de hoogte en is een heel capabele kerel. Als je met hem zou kunnen spreken, zou dat geweldig zijn.”

Rudy Giuliani, hier op de foto met zijn 'fixer’ Lev Parnas.
AP Rudy Giuliani, hier op de foto met zijn 'fixer’ Lev Parnas.

Gordon Sondland

De Amerikaanse ambassadeur bij de Europese Unie, Gordon Sondland, zegt begin juli 2019 op aansturen van Washington aan Oekraïense prominenten dat Trump Zelenski in het Witte Huis zal ontvangen als Kiev publiek aankondigt dat het een onderzoek voert naar de Bidens. Twee deelnemers aan de gesprekken signaleren bij hun oversten deze “ongepaste voorstellen”.

Sonlands getuigenis in het impeachment-onderzoek in het Huis van Afgevaardigden is een van de belangrijkste van allemaal: “Was er een quid pro quo? Het antwoord is ja”, verklaart hij onder ede. “Minister Rick Perry, ambassadeur Kurt Volker en ik werkten samen met Rudy Giuliani op rechtstreeks aansturen van de president van de Verenigde Staten. We wilden niet met hem samenwerken, maar speelden met de kaarten die we kregen. (...) Iedereen was op de hoogte, het was geen geheim. Mijnheer Giuliani's vragen waren een ‘quid pro quo' om een bezoek voor president Zelenski te regelen aan het Witte Huis in ruil voor een publieke verklaring dat Oekraïne een onderzoek zou voeren naar Burisma. Mijnheer Giuliani bracht de wensen van de president over.”

Gordon Sondland legt de eed af in het impeachmentonderzoek naar Trump.
EPA Gordon Sondland legt de eed af in het impeachmentonderzoek naar Trump.

Marie Yovanovitch

Marie Yovanovitch is ambassadeur in Kiev tot mei 2019 wanneer de Amerikaanse regering haar terugtrekt. Tijdens het impeachmentonderzoek vertelde Yovanovitch dat Trump bij Buitenlandse Zaken heeft aangedrongen op haar ontslag omdat zij het niet eens was met de handelswijze van Giuliani in het land waar zij de officiële Amerikaanse vertegenwoordiger was. Yovanovitch zou geschaduwd geweest zijn door onder andere Lev Parnas.

Marie Yovanovitch als getuige in het impeachmentonderzoek.
AFP Marie Yovanovitch als getuige in het impeachmentonderzoek.

Lev Parnas

Die Parnas, een Oekraïens-Amerikaanse zakenman, wordt beschouwd als de lokale stroman en ‘fixer' van Giuliani in Oekraïne. Hij verklaarde onlangs dat “Trump exact op de hoogte was” van de zaakjes die hij in zijn thuisland regelde voor Giuliani. Parnas werd in oktober al opgepakt voor het schenden van financieringswetten rond de Republikeinse verkiezingscampagne. 

Trump ontkent overigens dat hij nog maar in de verste verte iets met Parnas te maken heeft en de man niet kent, maar staat wel op verschillende foto's met hem.

Lev Parnas en president Donald Trump.
AP Lev Parnas en president Donald Trump.

John Bolton

Voormalig nationaal veiligheidsadviseur van Trump, die mogelijk veel dingen weet en vorig najaar de laan werd uitgestuurd. Binnen de Amerikaanse regering was hij een van de felste tegenstanders van het onder druk zetten van Zelenski. Bolton weigerde nog te getuigen in het Huis, maar wil naar eigen zeggen wel getuigen in de Senaat. De Republikeinen weigeren echter nog nieuwe getuigen op te roepen, en ook het Witte Huis wil Bolton tegenhouden te getuigen.

John Bolton.
AP John Bolton.

WAAR WORDT TRUMP VAN BESCHULDIGD?

Centraal in het onderzoek is nog altijd de vraag of er een ‘quid pro quo’ is geweest, een ‘voor wat hoort wat’: heeft Trump bewust een buitenlandse regeringsvertegenwoordiger gevraagd een politieke concurrent te onderzoeken met het doel die te beschadigen voor eigen gewin? 

Alvast volgens het Amerikaanse Rekenhof heeft Trump de wet geschonden door de hulp aan Oekraïne in te houden. De mail om de financiële hulp aan Oekraïne in te houden, werd anderhalf uur na het telefoontje op 25 juli verstuurd. Trump ontkende wekenlang dat er een ‘quid pro quo' was geweest en dat het ene niet aan het andere was gekoppeld. Later veranderde het Witte Huis van tactiek, en werd gewoon toegegeven dat de hulp effectief werd tegengehouden tot Oekraïne onderzoek zou voeren naar corruptie. Trump zelf spreekt over een heksenjacht en een “poging tot staatsgreep”.

Het Huis van Afgevaardigden voerde onder leiding van de Democraten de afgelopen maanden een onderzoek met getuigen voor en tegen Trump. Tientallen getuigen passeerden de revue, duizenden pagina’s aan documenten kwamen op de politici hun bord. 

Uiteindelijk zijn twee officiële beschuldigingen weerhouden: machtsmisbruik en obstructie (verhindering) van het onderzoek. Beide beschuldigingen staan volgens de Democraten gelijk aan “hoge misdaden en misdrijven”, wat nodig is om een president te kunnen afzetten. 

Het machtsmisbruik blijkt volgens de Democraten duidelijk uit het telefoongesprek. Volgens hen brengt de president zo de Amerikaanse grondwet in gevaar, net als de nationale veiligheid en de integriteit van de verkiezingen van november. 

Obstructie van het onderzoek moet blijken uit het feit dat het Witte Huis niet alle gevraagde documenten heeft aangeleverd en regeringsleden van de president niet zijn mogen komen getuigen. Ook zou Trump getuigen hebben proberen te beïnvloeden en te intimideren, door bijvoorbeeld denigrerend over hen te tweeten net voor hun getuigenissen.

Voorzitster van het Huis Nancy Pelosi ondertekende vorige week de twee aktes van inbeschuldigingstelling.
AFP Voorzitster van het Huis Nancy Pelosi ondertekende vorige week de twee aktes van inbeschuldigingstelling.

HOE LIEP HET AF?

Trumps advocatenteam, met daarbij Kenneth Starr, de openbare aanklager ten tijde van het afzettingsonderzoek tegen Bill Clinton, zegt dat Trump het recht had Zelenski te vragen een onderzoek te voeren naar de Bidens, als deel van een groter onderzoek naar corruptie. Ook heeft de president volgens hen niets fout gedaan door informatie en getuigenissen te weigeren.

Het Huis van Afgevaardigden, waar de Democraten de meerderheid hebben, voerden de voorbije maanden een onderzoek. In december besliste een meerderheid van het Huis Trump te ‘impeachen’. Dat wil zeggen dat de president officieel beschuldigd werd, en de zaak naar de Senaat verhuisde. Het is nog maar de derde keer in de Amerikaanse geschiedenis dat dat gebeurde. 

In de Senaat werd de echte rechtszaak gevoerd, met zeven Democratische leden van het Huis als aanklagers, en de honderd senatoren als juryleden. Opperrechter van het Hooggerechtshof John Roberts was de rechtbankvoorzitter. 

Trump werd vanavond uiteindelijk vrijgepleit van zowel machtsmisbruik als belemmeren van onderzoek naar machtsmisbruik. Verrassend was dat niet, aangezien er een tweederdemeerderheid van 67 senatoren voor zijn afzetting zou moeten stemmen. De Democraten hebben echter slechts 45 zitjes, en de Republikeinen willen Trump in een verkiezingsjaar niet laten vallen. 

Bij de stemming over artikel 1, hielden alle Republikeinen zich aan de partijlijn, met uitzondering van Mitt Romney. Aan Democratische zijde bevonden alle leden Trump schuldig aan machtsmisbruik. In totaal bevonden slechts 48 van de 100 senatoren Trump schuldig.

Bij de stemming over artikel 2: belemmering van het Congres, bedroeg het eindresultaat 53-47. Beide partijen waren unaniem in hun oordeel: alle Republikeinen achtten Trump onschuldig, alle Democraten bevonden hem wel schuldig.

De honderd senatoren legde vorige week de eed af dat ze “onpartijdig” zouden oordelen in het proces.
AP De honderd senatoren legde vorige week de eed af dat ze “onpartijdig” zouden oordelen in het proces.



10 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Klaus Van Damme

    Trump is een held en word 100% zeker herverkozen!!

  • Heidi Nackaerts

    De dems graven hun eigen graf steeds dieper.

  • Leon Van der Neffe

    eddie deleener woont niet in de VS zeker? Ik wel. Economie doet het echt niet zo goed hoort en die werklozen...? Dat los je niet op na 1 ambtstermijn. De dalende werkloosheid is nog steeds een gevolg van het beleid van Obama. Trump doet in jouw ogen mss niets 'verkeert' maar voor een meerderheid van de Amerikanen met inbegrip van veel republikeinen doet hij enorm veel verkeerd! Het is al goed dat zijn achterban ons voor erger beschermd.

  • eddie deleener

    Groot gelijk Robert een bende hypocrieten zijn het dat circus is al 4 jaar bezig, nietwaar cnn? En de Europese pers! Maar het zal niet baten 4 more years. Economie draait als nooit tevoren, nog nooit zo weinig werklozen en Dow staat op hoogtepunt....wat doet die mens verkeert? Beste president ooit!

  • Robert Tijsmans

    Die Democraten kennen geen schaamte. Al vier jaar kunnen ze het niet verkroppen dat Trump de verkiezingen gewonnen heeft. En hij zal ook de volgende winnen!