Turkse politie arresteert uitgevers en confisqueert jongste uitgaves

Turkse kranten in Istanbul, vanmorgen.
EPA Turkse kranten in Istanbul, vanmorgen.
De verkiezingen in Turkije zijn gehinderd door beperkingen die de autoriteiten hadden opgelegd aan de media, door gewelddadige incidenten en door de veiligheidssituatie in het algemeen. Dat melden de officiële waarnemersmissies van de Raad van Europa en de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) vandaag. Twee uitgevers van een regimekritisch tijdschrift zijn vandaag gearresteerd en de jongste uitgave van hun blad werd in beslag genomen.

Functionarissen en leden van partijen, vooral van de pro-Koerdische HDP, zijn in aanloop naar de parlementaire verkiezingen van gisteren gearresteerd of aangevallen, waardoor ze niet goed campagne konden voeren, aldus de waarnemers. Zij zijn ook "ernstig bezorgd" over de restricties op de persvrijheid.

De verkiezingen werden gewonnen door de AK-partij van zittend president Recep Tayyip Erdogan. "Helaas werd de campagne voor deze verkiezingen gekenmerkt door oneerlijkheid en, in ernstige mate, door angst", oordeelt Andreas Gross, hoofd van de parlementaire waarnemersmissie van de Raad van Europa.

"Hoewel Turkse burgers konden kiezen tussen politieke alternatieven in deze sterk gepolariseerde verkiezingen, werd het verkiezingsproces beïnvloed door een snel afnemende keuze van mediabedrijven en beperkingen van de vrijheid van meningsuiting", aldus Sanchez Amor die de OVSE-missie leidde.

Verder had het geweld in het voornamelijk Koerdische zuidoosten van het land een "significante" invloed op de verkiezingen.

De verkiezingsdag zelf verliep over het algemeen vreedzaam en efficiënt. Wel werd waarnemers bij zeven stembureaus gevraagd weg te gaan en werd mensen die wilden observeren namens politieke partijen in een aantal gevallen de toegang ontzegd. Het tellen van de stemmen verliep "transparant", hoewel enkele onregelmatigheden werden geconstateerd.

'Helaas werd de campagne voor deze verkiezingen gekenmerkt door oneerlijkheid en, in ernstige mate, door angst'

Andreas Gross, hoofd parlementaire waarnemersmissie Raad van Europa

Internet geblokkeerd en mediabedrijven overgenomen

De AK-partij werd bevoordeeld door drie van de vijf nationale televisiezenders die werden gemonitord, zo werd verder vastgesteld. Bij een aantal zenders werd de internettoegang geblokkeerd, waardoor kiezers volgens de waarnemers minder toegang hadden tot een breed spectrum van ideeën en informatie.

Sommige mediakanalen werden zelfs gewoon overgenomen. De waarnemers uitten verder forse kritiek op de onderzoeken naar journalisten en mediabedrijven die terrorisme zouden steunen of Erdogan zouden beledigen.

Hoofdredacteur Can Dundar van de regeringsonvriendelijke krant Cumhuriyet had gisteren gewaarschuwd dat bij een AKP-zege "we ons moeten opmaken voor een periode van toenemende repressie". Vandaag meldde het linkse Turkse tijdschrift 'Nokta' dat de politie zijn kantoren heeft doorzocht en dat twee journalisten zijn opgepakt die kritisch hadden geschreven over de verkiezingen. De jongste uitgave van hun blad werd in beslag genomen. Het tijdschrift had een foto van Erdogan op de voorpagina afgedrukt onder de titel 'Maandag, 2 november, begin van de Turkse burgeroorlog'.

AFP

Turkse premier wil nieuwe grondwet

De Turkse premier Ahmet Davutoglu heeft de andere politieke partijen ondertussen opgeroepen samen aan een nieuwe grondwet te werken. Hij stelde gisteren na de parlementsverkiezingen voor om gezamenlijk te werken aan een Turkije dat vrij is van conflicten en spanningen.

De AK-partij van Davutoglu en Erdogan kreeg bijna 50 procent van de stemmen en heeft daardoor 316 van de 550 zetels in het parlement. Via een grondwetswijziging zouden er meer bevoegdheden kunnen worden gegeven aan Erdogan, de oprichter van de AK-partij. Bevoegdheden die tot nu toe bij de premier en de regering liggen. Erdogan zou streven naar een presidentieel systeem waarin hij tot 2023 aan de macht blijft.

Erdogan zegt dat Turkije heeft gekozen voor stabiliteit en wil dat de hele wereld de overwinning van zijn Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling respecteert. Nadat hij maandag in de moskee had gebeden en de graven van zijn ouders had bezocht, zei Erdogan: "De hele wereld moet respect tonen. Tot nog toe heb ik zoveel volwassenheid van de wereld niet gezien."

AFP

Zonder coalitiepartner

Door de verkiezingsuitslag kan de AK weer zonder coalitiepartner regeren. Maar de 316 zetels zijn niet genoeg om de grondwet te kunnen wijzigen. Daarvoor is de steun van 330 parlementariërs nodig, zodat de regering een referendum kan uitschrijven dat de president meer uitvoerende macht geeft. Erdogan heeft een model voor ogen dat min of meer lijkt op het Amerikaanse systeem en de macht van de Amerikaanse president.

Zonder referendum kan de grondwet pas veranderd worden met 367 zetels.

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan.
AFP De Turkse president Recep Tayyip Erdogan.

Eerdere verkiezingen

Bij de eerdere verkiezingen in juni van dit jaar verloor de AK-partij tot groot ongenoegen van president Erdogan haar absolute meerderheid in het parlement. Besprekingen over een coalitieregering liepen al snel vast, volgens de oppositiepartijen liet Erdogan dat opzettelijk gebeuren. De president nam de gok om nieuwe verkiezingen uit te schrijven in de hoop dat hij het verlies weer kon goedmaken.