Toch gemeenschappelijke EU-verklaring over Fitna

De Europese Unie is het alsnog eens geworden over een gemeenschappelijk standpunt over de film Fitna van Geert Wilders. Dat lukte tot grote tevredenheid van minister Maxime Verhagen van Buitenlandse Zaken tijdens informeel overleg in Slovenië met zijn collega's uit de 26 andere EU-landen. De ministers stellen dat ze het standpunt van de Nederlandse regering volledig steunen. Ze wijzen net als het kabinet Fitna af en stellen dat de film islam gelijkstelt met geweld. Die voorstelling wordt door de EU-ministers "scherp afgewezen".

Wel vrije meningsuiting
Ze stellen tegelijkertijd dat mensen die zich beledigd voelen door de film daarin geen excuus mogen vinden voor agressie of bedreigingen. Ook vinden de ministers dat de productie van de film valt binnen het uitoefenen van het recht op vrijheid van meningsuiting.

De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Maxime Verhagen had gisteren nog gezegd dat hij verwachtte het vandaag eens te kunnen worden met zijn collega's over een gezamenlijke tekst namens alle 27 EU-landen. Verhagen was ook heel tevreden met de vele internationale steunbetuigingen.

Haat of kwetsen?
Slovenië had vrijdagochtend nog voor het overleg van de EU-ministers al een 'voorzitterschapsverklaring' uitgestuurd waarin het stelt dat Fitna "aanzet tot haat". Die bewoordingen gingen verder dan het oordeel van premier Jan Peter Balkenende, die donderdagavond zei dat de film geen ander doel had dan het "kwetsen van gevoelens".
Het verschil is van belang omdat het kwetsen van gevoelens in Nederland niet strafbaar is, maar het aanzetten tot haat wel. Verhagen benadrukte dat in Nederland het openbaar ministerie besluit over vervolging.

Steun
Het Nederlandse kabinet heeft er de afgelopen maanden hard aan gewerkt om tot een 'eensluidende' reactie van de EU te komen na de film van Wilders. Premier Balkenende stelde zijn collega-EU-leiders twee weken geleden op een EU-top nog op de hoogte van het standpunt van het kabinet en de laatste ontwikkelingen over de film.

Nederland kreeg bij voorbaat al steun van landen als Frankrijk en Denemarken, dat twee jaar geleden na het uitkomen van cartoons over Mohammed lang moest wachten op Europese steun. Balkenende en Verhagen wilden voorkomen dat ze in zo'n geïsoleerde positie zouden komen, mocht Fitna tot geweld tegen Nederlanders en Nederlandse bedrijven in de islamitische wereld leiden. Er is behoefte "aan veel steun" liet Balkenende weten na een bezoek aan de Franse president Nicolas Sarkozy. (belga/bf)