Thatcher overwoog arsenaal chemische wapens voor Verenigd Koninkrijk

Margaret Thatcher was premier van het Verenigd Koninkrijk van 1979 tot 1991. Ze overleed in 2013.
AP Margaret Thatcher was premier van het Verenigd Koninkrijk van 1979 tot 1991. Ze overleed in 2013.
Margaret Thatcher overwoog om het Verenigd Koninkrijk opnieuw een arsenaal chemische wapens aan te meten. Dat blijkt uit documenten die door het Britse Nationaal Archief zijn vrijgegeven. Dat schrijven Britse media.

Tijdens de Koude Oorlog zat Thatcher met de handen in het haar, toen de spanningen met Moskou in 1984 opnieuw hoog opliepen. Na bedreigingen van de Sovjet-Unie ontbrak het de premier aan een passende "mogelijkheid tot vergelding". Uit onderzoek bleek immers dat er grote hoeveelheden Britten zouden sterven wanneer de Sovjet-Unie zou aanvallen met chemische wapens.

Zo zouden bijvoorbeeld 140.000 gewonden en 20.000 doden vallen, mochten de Sovjets de dokken van Liverpool aanvallen met dodelijk gas. Bij een aanval op Gatwick zouden er 30.000 gewonden vallen en 16.000 doden.

Protocol van Genève

Het Verenigd Koninkrijk steunde het protocol van Genève uit 1925, dat het gebruik van giftige gassen en bacterieën verbiedt. Maar ontwikkeling en productie werd wel toegelaten, net als het gebruik bij een vergelding.

In februari 1984 woonde Thatcher - die zelf chemie studeerde en vier jaar als onderzoekster werkte - een meeting bij over het chemische wapenarsenaal in het ministerie van Defensie. "Chemische wapens zullen de gemoederen wellicht beroeren. Een toename in publiek bewustheid wordt het best - indien mogelijk - uitgesteld tot we het publiek geloofwaardige richtlijnen over bescherming kunnen geven", lieten ambtenaren tijdens die vergadering optekenen.

Controverse

Men stelde het document 'Secret - UK eyes' op, dat onder andere de problemen van een eventueel chemisch wapenarsenaal voorzag. "Een scherpe bijstelling van ons beleid inzake chemische wapens zal, na 25 jaar onthouding, politieke controverse uitlokken", aldus het document. Maar de gezagvoerders van het leger meenden dat de enige doeltreffende en geloofwaardige manier om het gebruik van chemische wapens door de Sovjet-Unie te beantwoorden "de mogelijkheid op een gelijkaardige vergelding" was.

Een van de genoemde oplossingen was de Amerikanen te ondersteunen en hen dergelijke wapens te laten leveren en stockeren in het VK. "Of er is de optie om een onafhankelijk Brits vergeldingssysteem te verwerven, misschien gebaseerd op Amerikaanse technologie. Dat zou tussen de 100 en 200 miljoen pond (128 à 255 miljoen euro) kosten. Dergelijke beslissing zou een laatste optie zijn, mochten alle andere opties falen."

De premier zei dat de regering misschien "nalatigheid" verweten zou worden dat het niet opnieuw een chemisch wapenarsenaal had uitgebouwd

Charles Powell, privésecretaris van Margaret Thatcher

Nalatigheid

Het document onthult echter niet hoe ver het voorstel het geschopt heeft. Maar uit een latere memo van Thatchers privésecretaris Charles Powell blijkt dat Thatcher het idee niet vlug wou loslaten. "De premier zei dat de regering misschien 'nalatigheid' verweten zou worden omdat het niet opnieuw een chemisch wapenarsenaal had uitgebouwd."