Spookschip was wereldnieuws, maar blijkt fabeltje

'Spookschip' Blue Sky M met aan boord honderden Syrische vluchtelingen
EPA 'Spookschip' Blue Sky M met aan boord honderden Syrische vluchtelingen
'Spookschip' Blue Sky M was in december wereldnieuws: een vrachtschip vol honderden vluchtelingen werd door smokkelaars in de steek gelaten en sloeg bijna op de Italiaanse kust. Onderzoek van de Duitse zender ARD wijst nu uit dat van die beweringen van Italiaanse en Europese instanties niets klopt: de bemanning was gewoon aan boord en bestond niet uit brute mensensmokkelaars.

Het was volgens EU-grensagentschap Frontex "een nieuw dieptepunt in wreedheid", de manier waarop mensensmokkelaars in december vorig jaar honderden vluchtelingen aan hun lot hadden overgelaten. Het nieuws van 'spookschip' Blue Sky M ging de hele wereld over. Had de Italiaanse kustwacht niet ingegrepen, dan was het schip kapotgeslagen op de rotsen bij kustplaats Gallipolio.

Onderzoek van het Duitse programma Panorama van televisiezender ARD wijst nu iets heel anders uit. In elk geval bij de Blue Sky M was er geen sprake van genadeloze mensensmokkelaars, maar van een Syrische bemanning die zelf ook eenmalig de oversteek wilde maken, om in Europa asiel te vragen. De bemanningsleden verlieten het schip niet. Vlak voor de Italiaanse kust zetten ze het vaartuig op de automatische piloot en mengden zich met de vluchtelingen, om niet als boosdoeners te worden opgepakt.

AFP

Helikopter
Toen echter een helikopter zes Italiaanse mariniers aan boord zette, kwamen de bemanningsleden tevoorschijn. Zij ontvingen de soldaten op de brug en legden hen de werking uit van de belangrijkste instrumenten in het ruim en op de brug. Daarmee zetten ze hun eigen vrijheid op het spel voor de veiligheid van de passagiers.

Dit bevestigt de commandant van de Italiaanse kustwacht in Gallipoli, Attilio Daconto. "De Syrische bemanning heeft mijn mensen de weg gewezen. Op de brug hebben zij geholpen de instellingen weer op handmatige besturing te krijgen,'' zegt Daconto in de reportage die vanavond wordt uitgezonden op de ARD-televisie.

De bemanning werd gearresteerd na aankomst van het schip in de haven en zit sindsdien vast. De ware smokkelaars, die het schip regelden en passagiers grof geld lieten betalen, zijn nooit aan boord geweest.

De bemanning werd gearresteerd na aankomst van het schip in de haven.
EPA De bemanning werd gearresteerd na aankomst van het schip in de haven.

Zeewaardig
Ook justitie in Italië zegt nu dat de vier gevangenen niet de wrede mensensmokkelaars zijn waarvoor de bemanning lange tijd is aangezien door het Europese grensagentschap Frontex. Openbaar aanklager Guglielmo Cataldi: "Ik kan u verzekeren dat er geen enkele aanwijzing is dat de bemanning van plan was het schip schipbreuk te laten lijden. Het is zeewaardig.''

Ook dat is anders dan aanvankelijk gemeld. De goede staat blijkt ook uit documenten die in bezit zijn van de ARD. "Het zijn professionele zeelui,'' zegt aanklager Cataldi. Hij wil de vier mannen wel vervolgen voor de smokkel van illegale migranten naar Europa: als bemanning hielpen ze immers anderen met de overtocht. "De bemanningsleden zijn vluchtelingen, net als wij,'' zegt passagier Mus'ab an-Najm. De 28-jarige Syriër heeft inmiddels in Duitsland asiel aangevraagd. "Ik ben dankbaar dat zij ons veilig naar Italië hebben gebracht.''

AP

Frontex
Hoe is het verhaal over het spookschip in de wereld gekomen? De typering van "een nieuw dieptepunt in wreedheid" komt van de EU-instantie die is opgericht om de grenzen te bewaken, Frontex. Inmiddels blijkt alles wat destijds over Blue Sky M is gezegd niet waar te zijn. Maar woordvoerder Ewa Moncure van Frontex wil haar woorden niet terugnemen. Ze houdt vol dat het schip in de steek werd gelaten, wat zou aantonen hoe nietsontziend de mensenhandel is en hoe groot de noodzaak is van een strenge aanpak. "Er is nu meer bekend dan dat er destijds direct na de gebeurtenissen bekend was. Maar het is aan de landen zelf om zaken te onderzoeken en daar mededelingen over te doen.''

Dat die uitkomsten anders zijn dan Frontex destijds naar buiten bracht, is voor de EU-instantie geen reden zaken bij te stellen. "Iedereen die met een schip vluchtelingen naar Europa brengt, wordt gewoonlijk gezien als smokkelaar.''

Cel
De advocaat van een van de bemanningsleden vreest dat de bemanning vanwege 'illegale smokkel' zeker 7 jaar cel boven het hoofd hangt. Advocaat Andrea Frassanito: "Hun doel was naar Europa te komen. Deze vier mannen hebben anderen geholpen, maar wilden vooral zelf de oorlog in Syrië ontvluchten.''

Panorama, vanavond, 21.45 uur, ARD.

REUTERS