Spermadokter gebruikte wel degelijk eigen zaad en verwekte 18 donorkinderen

De voormalige spermakliniek Medisch Centrum Bijdorp in het Nederlandse Barendrecht. Eigenaar dr. Jan Karbaat (89) overleed vorige maand.
Milan Rinck De voormalige spermakliniek Medisch Centrum Bijdorp in het Nederlandse Barendrecht. Eigenaar dr. Jan Karbaat (89) overleed vorige maand.
De omstreden Nederlandse spermadokter Jan Karbaat heeft wel degelijk vrouwen geïnsemineerd met zijn eigen zaad. De overleden arts van het Medisch Centrum Bijdorp in Barendrecht nabij Rotterdam heeft minstens achttien donorkinderen verwekt. Dat blijkt op basis van DNA dat een wettig kind van Karbaat heeft afgestaan aan de KID-DNA Databank van de stichting Fiom.

Een aantal ouders en donorkinderen kreeg dat vandaag te horen. Fiom, een centrum voor afstammingsvragen, is nog bezig om alle betrokkenen te informeren. Het aantal matches kan nog flink toenemen als meer donorkinderen zich aanmelden bij de databank.

De afstammeling van Karbaat heeft al eerder DNA afgestaan aan de databank waar donorkinderen en donoren zijn aangemeld. "Maar pas na het overlijden van Karbaat mocht zijn DNA gebruikt worden voor verwantschapsonderzoek", zegt Fiom-directeur Ellen Giepmans. "We hebben inmiddels bericht van het Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis  in Nijmegen dat er bewijs is voor achttien matches."

Krankzinnig
Karbaat, die vorige maand op 89-jarige leeftijd overleed, heeft altijd ontkend dat hij zijn eigen zaad heeft gebruikt in de Barendrechtse kliniek, die hij sinds begin jaren 80 runde. Hij noemde dat in zijn laatste interview  'krankzinnig'. "Ik heb naar eer en geweten gehandeld. Als er fouten zijn gemaakt, is dat niet met opzet gebeurd."

Toch waren er altijd sterke vermoedens. Zo lijken sommige kinderen qua uiterlijk heel erg op Karbaat. Ook heeft hij in 2011 tegen één donorkind in een persoonlijk gesprek toegegeven ook zelf sperma 'gedoneerd' te hebben en minstens 60 donorkinderen te hebben.

Om een eind te maken aan de slepende onzekerheid stapten 22 donorkinderen en ouders van Medisch Centrum Bijdorp onlangs naar de rechter om een DNA-test af te dwingen. Ze hebben beslag laten leggen op 27 gebruiksartikelen uit zijn woning.

'Vers' zaad

Sommige moeders zeggen dat Karbaat voor de inseminatie in een kamertje ernaast 'vers zaad' ging halen, waarvan ze achteraf vermoedden dat het van hemzelf was. Die angst is nu bewaarheid geworden.

De donorkinderen van wie nu bewezen is dat Karbaat de verwekker is, zijn niet allemaal betrokken bij de rechtszaak. Zij variëren in leeftijd van 20 tot begin 40 jaar. Daaruit blijkt dat Karbaat over een langere periode vrouwen heeft geïnsemineerd met zijn eigen sperma.

"De reacties van de kinderen en moeders wisselen erg", zegt voorzitter Ties van der Meer van Stichting Donorkind. "Ze zijn geschokt, maar er is tegelijk ook blijdschap dat er voor hen duidelijkheid is. Dat is een bitterzoete nasmaak."

Duizenden vrouwen
Bijdorp was jarenlang een van de grootste spermaklinieken in Nederland. Duizenden vrouwen vonden hun weg naar Karbaat, een fertiliteitsarts met ruime ervaring en een goede reputatie onder collega's. Totdat aan het licht kwam dat hij sjoemelde met donorzaad- en gegevens, de screening en het aantal donorkinderen.

"Ooit gold meneer als de beste arts op dit terrein", zegt Van der Meer. Nu is hij ontmaskerd als een schandaalarts. De beerput gaat eindelijk open. En we hebben geen idee waar het gaat eindigen. Alle spermaklinieken in Nederland hebben ooit sperma ingekocht bij MC Bijdorp.''

In het proces, waarin de rechter op 2 juni uitspraak doet, mogen nu geen nieuwe feiten meer worden ingebracht. De zaak is overbodig, zegt Stichting Donorkind. "Met het DNA van Karbaat kan dieper onderzoek worden gedaan en kunnen veel meer mensen zekerheid krijgen. Een match voor afstamming maken tussen halfboers en -zussen is vele malen lastiger dan wanneer jet het DNA hebt van de zaaddonor zelf."

De stichting Fiom gaat in gesprek met alle betrokkenen die nu wel duidelijkheid hebben. Giepmans: "We onderzoeken wat hun verwachtingen zijn en of ze behoefte hebben aan ontmoeting met anderen. Uiteindelijk willen kinderen informatie over van wie ze afstammen."

Of Belgische vrouwen zich lieten insemineren bij de omstreden arts, is voorlopig niet bekend.