Spaanse regering wil duidelijkheid van Catalanen: is de onafhankelijkheid uitgeroepen of niet?

De Spaanse premier Mariano Rajoy wil eerst duidelijkheid van Barcelona vooraleer de "nucleaire optie" in gang wordt gezet.
ap De Spaanse premier Mariano Rajoy wil eerst duidelijkheid van Barcelona vooraleer de "nucleaire optie" in gang wordt gezet.
De Spaanse regering vraagt de Catalaanse regionale regering formeel of ze gisterenavond de onafhankelijkheid heeft uitgeroepen of niet. Dat maakte premier Mariano Rajoy vanmiddag bekend op een persconferentie. Ondertussen worden de voorbereidingen opgestart om mogelijk grondwetsartikel 155 in werking te brengen, dat de autonomie van Catalonië tijdelijk opheft.

De Spaanse regering is vanmorgen overeengekomen de Catalaanse regering formeel te vragen of de onafhankelijkheid heeft uitgeroepen, aangezien er verwarring heerst, zo verklaarde Rajoy. Die vraag is de eerste stap in de formele procedure om mogelijk de autonomie van Catalonië tijdelijk op te heffen, aldus Rajoy.

Maar het zal van het antwoord van de Catalaanse regering afhangen of het zover komt of niet, zo zei Rajoy nog tijdens het korte persmoment.  "Indien Puigdemont de wet eerbiedigt, zal dat een einde maken aan illegaliteit en onzekerheid. Dat is wat we allemaal hopen, om een eind te maken aan de huidige situatie in Catalonië."

De Spaanse regering beslist dus op dit moment nog niet en lijkt daarmee een kleine opening te laten om tijd te kopen en de situatie niet langer op de spits te drijven. Die opening werd nadien nog vergroot door de oppositieleider van de Spaanse sociaal-democraten Pedro Sanchez, die verklaarde een akkoord te hebben bereikt met Rajoy over onderhandelingen over een interne staatshervorming. Die zouden over enkele maanden moeten starten in het Spaanse parlement.

'Het antwoord van Puigdemont zal beslissend zijn voor de acties die de regering de komende dagen neemt'

"Symbolische daad"

Vanmorgen bevestigde de Catalaanse regering al tegenover de pers dat de ondertekening van de onafhankelijkheidsverklaring gisterenavond een "symbolische daad" was. "De (onafhankelijkheids)verklaring dient door het parlement van Catalonië te gebeuren", wat niet het geval was, klonk het. De ondertekening is een "symbolische daad waarmee wij ons engagement om de onafhankelijkheid uit te roepen hebben getekend".

Mogelijk zal Barcelona dus ook dat antwoord aan Rajoy geven. Antwoordt de Catalaanse regering echter bevestigend op de vraag vanuit Madrid, dan staat niets de activering van het beruchte artikel 155 uit de Spaanse grondwet nog in de weg, zo liet Rajoy duidelijk verstaan. Dat artikel, dat de autonomie van een deelstaat kan opheffen, wordt beschouwd als de "nucleaire optie".

Het artikel biedt de centrale overheid de mogelijkheid in te grijpen in de interne aangelegenheden van een deelstaat, maar het is nog nooit in de praktijk gebracht.

De Catalaanse premier ondertekende gisterenavond nog een document over de onafhankelijkheid.
getty De Catalaanse premier ondertekende gisterenavond nog een document over de onafhankelijkheid.

"Alle opties op tafel"

De regering was vanmorgen om 9 uur in bijzondere zitting bijeengekomen. "De regering is bijeen. En ze onderzoekt alle opties", aldus de regeringsbron.

De regering en toplieden van de sociaaldemocratische PSOE hebben meerdere dagen zitten uitknobbelen hoe dit artikel toe te passen, hoorde de krant in regeringskringen. Gisterenavond zat Rajoy nog samen met PSOE-leider Pedro Sanchez, vanmorgen zag hij de leider van de andere oppositiepartij Ciudadanos.

Vicepremier Soraya Sáenz de Santamaría wees gisterenavond alvast een voorstel van de hand om te onderhandelen onder begeleiding van een buitenlandse bemiddelaar.

"Toespraak Puigdemont is een truc"

De toespraak die Puigdemont gisterenavond hield in het parlement, was volgens de Spaanse minister van Buitenlandse Zaken "een truc". Dat zei Alfonso Dastis via het Franse radiostation Europe 1. Volgens Dastis was de toespraak "een truc om het een te zeggen en het tegenovergestelde te doen".

Puigdemont riep in zijn toespraak niet de onafhankelijkheid uit, maar vroeg wel om een mandaat om dat te doen. Hij zei dat er dan meteen tijd moet worden ingeruimd voor onderhandelingen met Spanje. Later op de avond ondertekende Puigdemont, net zoals alle parlementsleden van de nationalistische meerderheidspartijen, plechtig een onafhankelijkheidsverklaring.