Rusland moet Nederland schadevergoeding betalen voor incident met Greenpeace-schip

Het schip Arctic Sunrise
EPA Het schip Arctic Sunrise
Rusland moet schadevergoeding betalen aan Nederland wegens het incident met het Nederlandse schip Arctic Sunrise in 2013. De Russen hebben het internationaal recht geschonden toen zij het Greenpeace-schip enterden en de dertig opvarenden aanhielden. Dit heeft het Permanente Hof van Arbitrage in Den Haag maandag bepaald.

De Arctic Sunrise werd wereldberoemd toen het schip in september 2013 werd geënterd na een protestactie bij een boorplatform van het Russische staatsoliebedrijf Gazprom in de Barentszee. De opvarenden, de 'Arctic 30', werden opgepakt. Onder de dertig waren twee Nederlanders: campagneleidster Faiza Oulahsen en chef machinekamer Mannes Ubels. Aan land werden de betogers aangeklaagd voor piraterij, waar vijftien jaar celstraf op staat. De verdachten kregen uiteindelijk amnestie. Het schip werd nog maandenlang vastgehouden.

Het Permanente Hof van Arbitrage, bij wie de procedure door Den Haag was in gang gestoken, heeft geconstateerd dat de protestactie van Greenpeace valt onder het eeuwenoude beginsel van de vrijheid van de wereldzeeën. Er is ook geen sprake van piraterij, zoals Rusland stelde, omdat de actievoerders probeerden een boorplatform te betreden en geen schip. De Arctic Sunrise had ook niet mogen worden betreden voor een aanhouding op verdenking van 'hooliganisme', omdat er geen sprake was van aanhouding op heterdaad: de actievoerders waren immers al van het boorplatform naar hun schip teruggekeerd. Ook concludeerde het arbitragehof dat er geen sprake was van 'terrorisme', zoals Rusland had gesteld.

Rusland is derhalve Nederland compensatie verschuldigd voor onder meer de schade aan de Arctic Sunrise en de illegale detentie van de actievoerders. Het bedrag wordt later bekendgemaakt, zegt het Permanent Arbitragehof.

"Gelijk"
De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders verwelkomt de uitspraak. "Het hof heeft Nederland op alle belangrijke punten gelijk gegeven. Dat houdt in dat Rusland het schip onterecht heeft vastgelegd en de bemanning onterecht heeft gearresteerd", aldus Koenders.

"De uitspraak van het hof biedt schepen in internationale wateren de garantie dat ze niet zomaar, zonder dat een land hier het recht toe heeft, kunnen worden geënterd en de opvarenden kunnen worden gearresteerd. Ook niet als ze gebruik maken van het recht om te demonstreren", stelt de Nederlandse minister.

Koenders hamert erop dat de uitspraak juridisch bindend is voor Rusland. Moskou heeft eerder te kennen gegeven dat het de arbitrage "niet accepteert".