Poetin en Zelenski morgen voor het eerst in gesprek over conflict in Oekraïne

AFP
De presidenten van Rusland en Oekraïne gaan morgen voor het eerst in meer dan drie jaar tijd met elkaar in gesprek over het conflict in het oosten van Oekraïne. De vredesonderhandelingen gaan door in Parijs. De gesprekken zullen ook over de toekomst van de relaties van de Europese Unie en Rusland gaan.

In juni 2014 kwamen de leiders van Frankrijk, Duitsland, Rusland en Oekraïne bij elkaar om de net losgebarsten oorlog tussen het Oekraïense leger en de pro-Russische rebellen in het oosten te bespreken. Het zogenaamde ‘Normandië-formaat’, dat op deze vier landen slaat, was geboren en zou een centrale rol spelen in de zoektocht naar een diplomatieke oplossing voor het conflict. De vier konden met de Minsk-akkoorden het strijdgewoel intomen, maar de uitvoering van het politieke luik liet op zich wachten. Sinds een Berlijnse top in oktober 2016 hebben de leiders van de vier betrokken landen elkaar zelfs niet meer rechtstreeks in de ogen gekeken.

Verbeterd klimaat, maar morgen zal oorlog niet stoppen

De relatie tussen de Russische president Vladimir Poetin en de toenmalige Oekraïense president Petro Porosjenko zit sindsdien zeer slecht. Morgen zal Poetin voor het eerst Porosjenko’s opvolger, Volodymyr Zelenski, ontmoeten. De vroegere komiek kwam dit voorjaar aan de macht met de belofte een einde te maken aan de oorlog die de voorbije vijf jaar zo’n 13.000 mensenlevens heeft geëist. Ook Poetin schijnt open te staan voor een detente. Begin september ruilden de landen al zeventig gevangenen met elkaar uit, in drie kleinere sectoren aan de frontlijn trokken ze troepen terug en de Russen gaven vorige maand nog drie Oekraïense oorlogsbodems terug.

Ondanks het verbeterde klimaat, houdt Zelenski de verwachtingen voor de Parijse top niet te hoog. “De oorlog in Donbas zal niet op 10 december stoppen”, schreef zijn woordvoerster Julia Mendel vandaag op Facebook. Eerder liet de president zelf al verstaan dat hij het al een succes vindt dat de top überhaupt plaatsvindt. Of morgen een slotverklaring komt, is bijvoorbeeld niet zeker. Zelenski noemt de ruil van gevangenen een prioriteit. Daarnaast wil hij praten over een verdere demilitarisering van de frontlinie en de ontmanteling van de gewapende troepen die “illegaal” op het Oekraïense grondgebied verblijven. Dit zijn de separatisten en de Russische mentors.

Donetsk en Loehansk

Poetin is minder loslippig over zijn intenties, maar het is geen geheim dat de Russische belangen vooral bij de toekomstige status van de steden Donetsk en Loehansk liggen. Moskou wil plaatselijke verkiezingen en ruime autonomie voor de twee separatistische bolwerken. Zo zal Rusland haar invloed op die gebieden ook na de uiteindelijke schikking behouden. Toen Zelenski begin oktober met de ondertekening van de zogenaamde Steinmeierformule (genoemd naar de vroegere Duitse buitenlandminister en huidig president, die een wegenkaart voor de uitvoering van het Minsk-akkoord uitstippelde) een opening leek te maken voor een stembusgang, kwam de president in eigen land zwaar onder vuur te liggen. "Capitulatie", schreeuwden de getrouwen van de prowesterse Porosjenko en de nationalisten.

Zelenski moest hen sussen met de garantie dat de verkiezingen pas kunnen plaatsvinden nadat alle gewapende groepen zijn verdwenen en de Oekraïners opnieuw de controle over hun oostelijke grens hebben verkregen, maar het toont aan hoe weinig manoeuvreerruimte het onervaren staatshoofd heeft. "Er zullen rellen uitbreken als de president ook maar iets ondertekent dat Rusland invloed verstrekt in Oekraïne", zo waarschuwde oppositielid Volodymyr Ariev van de partij van Porosjenko in The New York Times. Vandaag kwamen in Kiev nog enkele duizenden mensen op straat om Zelenski te waarschuwen voor toegevingen. Wat de positie van de president evenmin versterkt, is de onzekerheid over zijn alliantie met de Amerikaanse president Donald Trump na het schandaal dat Trump met een impeachment-procedure heeft opgezadeld.

Van links naar rechts: Oekraïens president Zelenski, Russisch president Poetin, Frans president Macron en Duits bondskanselier Merkel.
AFP Van links naar rechts: Oekraïens president Zelenski, Russisch president Poetin, Frans president Macron en Duits bondskanselier Merkel.

Europese banden met Rusland

Macron en de Duitse bondskanselier Angela Merkel, die een bemiddelaarsrol spelen, lieten de voorbije dagen verstaan dat Poetin nu zijn goede wil moet tonen. Vooral het Franse staatshoofd zou dat niet slecht uitkomen. De top wordt immers ook bestempeld als een test voor de slaagkansen van zijn voornemen om de Europese banden met Poetin aan te halen. Die zijn sinds de annexatie van de Krim en het conflict in Oekraïne onder het vriespunt gedaald, met de zware economische sancties tegen Moskou en de ban op Europese landbouwproducten als resultaat. 

Macron wil de Europese koers ten aanzien van Rusland herijken. Voor de veiligheid en stabiliteit in Europa is het volgens de Fransman nodig dat de Europeanen opnieuw een "solide" dialoog gaan onderhouden met Moskou. Voor landen als Polen, Roemenië en de Baltische staten is Rusland echter nog steeds de belangrijkste bedreiging en zij slaan gealarmeerd de manoeuvres van Macron gaande. De voluntaristische president ligt al niet in de bovenste schuif bij hen, na zijn kritiek op de "hersendode" Navo en zijn weigering om de toenadering van de Westelijke Balkan tot de Europese Unie te bespoedigen.

Hoewel het geen deel uitmaakt van de Minsk-agenda, zou in Parijs ook wel eens over de transit van Russisch gas door Oekraïne gepraat kunnen worden. Eind dit jaar verstrijken de huidige overgangsafspraken over volumes en tarieven en beide partijen hebben er belang bij dat er snel een nieuwe regeling komt. Ook al worden binnen enkele maanden twee nieuwe gaspijpleidingen - Nord Stream 2 en Turkish Stream - in gebruik genomen, voor Rusland blijft Oekraïne een belangrijk transitland voor gasleveringen aan Europa. Het armlastige Oekraïne kan dan weer alle inkomsten gebruiken.




10 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • DIRK VAN BRUSSEL

    Luc schrijf iets als je iets weet, je schrijft onzin net zoals Geert. De revolutie op Maidan is er niet gekomen door de CIA (een Russische hoax) maar door de studenten en meer bepaald door de studenten uit Lviv dat altijd een anti Russische stad en pro Europa stad was en is.

  • Luc Lepoudre

    Geert Landsman heeft dat niet slecht samengevat. Nog aan toevoegen dat de miserie begonnen is met een CIA-staatsgreep in Kiev met de steun van Neo-Nazis. Overigens is Oekraïne net als België geen natie en zelfs nooit "een land" geweest. Er kan niet naast gekeken worden dat voor 2014 een door de EU goedgekeurde verkiezingsuitslag pro-Russisch was.

  • didier vandevyver

    Rusland is Europa, Oecraine is Europa .. de EU moet overeenkomen met zijn buren en de USA links laten liggen, want die brengen er niets meer van terecht met een kwakkel van een president

  • joseph verbeke

    Krim ,Oost Oekraine en andere vorige sovjet bezette staten zitten met het probleem van vroegere kolonisatie door het Sovjet regime.Vele oorspronkelijke bewoners werden gedeporteerd en vervangen door Russen waarvan de afstammelingen taal en gewoontes behouden hebben en er van integratie nooit geen sprake was.

  • stefan crama

    Het is geen zwart wit verhaal. De geschiedenis in dat deel van de wereld is in de laatste 100 jaar zo complex geworden dat iedereen en niemand gelijk of ongelijk heeft. Dus als ik sommige kommentaar en hoor en lees heb ik daar grote bedenkingen bij.