Partij van president Erdogan verliest absolute meerderheid

Erdogan vanochtend bij de stembus.
REUTERS Erdogan vanochtend bij de stembus.
De AK-partij van de Turkse president Recep Tayyip Erdogan heeft vandaag bij de parlementsverkiezingen de absolute meerderheid in het parlement verloren. Dat heeft het Turkse staatspersbureau Anadolu gemeld. De partij komt uit op 259 zetels. Dat zijn 17 zetels te weinig om alleen te mogen regeren. Dit betekent dat de AK niet zomaar een grondwetwijziging kan doorvoeren waarmee de president meer macht zou krijgen.

Deze uitslag betekent een nederlaag voor president Erdogan persoonlijk. Hij wilde het staatsbestel aanpassen om meer macht naar zich toe te kunnen trekken. Maar daarvoor had zijn partij tenminste 330 zetels moeten behalen. 'Als zijn partij tweederde van de zetels in het parlement had veroverd, had het zonder enige ruggenspraak de grondwet kunnen wijzigen', legt verslaggever Rob Vreeken over de telefoon vanuit Turkije uit. 'Als hij zestig procent van de zetels zou hebben, zou zijn partij zonder steun van anderen een referendum kunnen hebben uitschrijven.'

Het is voor het eerst sinds 2002 dat de AK-partij het niet meer alleen voor het zeggen krijgt. De partij van Erdogan zal met andere partijen moeten onderhandelen om een coalitie te vormen. De leider van HDP heeft vanavond alvast laten weten dat hij een samenwerking met de AK-partij uitsluit.

Politieke aardbeving
De pro-Koerdische HDP (Democratische Partij van het Volk) verzamelde meer dan 10 procent van de stemmen en mag dus in het parlement zetelen. Het resultaat voor de HDP wordt een "politieke aardbeving" genoemd.

In de stad Diyarbakir hebben duizenden mensen de intrede van de pro-Koerdische partij HDP in het Turkse parlement gevierd. Vanavond kwamen de Koerden samen in de zuidelijke stad, en ze dansten en schoten vuurwerk af, aldus een journalist van het Duitse persagentschap DPA.

Kritiek op president
Erdogan zelf stond niet op de stembiljetten en hoewel hij als president boven de partijen moet staan, heeft hij actief campagne gevoerd. De oppositie had dan ook felle kritiek op Erdogan die in haar ogen de grondwet aan zijn laars lapte.

Het belang van de verkiezingen voor president Tayyip Recep Erdogan deed bij veel kiezers de vrees op verkiezingsfraude rijzen. Verschillende burgerinitiatieven werden daarom in het leven geroepen om toe te zien op een eerlijke stembusgang. Het grootste initiatief is Oy ve Otesi (Voorbij de Stem). Door het hele land zijn 70.000 waarnemers actief voor de organisatie.


Aanhangers van de partij HDP vieren de eerste verkiezingsresultaten in Diyarbakir.
GETTY Aanhangers van de partij HDP vieren de eerste verkiezingsresultaten in Diyarbakir.
GETTY
REUTERS

Vrees voor fraude

De vrees voor een oneerlijk verloop was groot bij de HDP, die vrijdag nog werd getroffen door een bomaanslag. Een verdachte is volgens premier Ahmet Davutoglu zaterdagavond laat opgepakt. HDP-leider Demirtas riep alle waarnemers op de stembureaus pas te verlaten als de officiële uitslag bekend is.

In Turkije konden 53,7 miljoen kiesgerechtigden stemmen. In het buitenland konden tot vorig weekeinde nog eens 2,9 miljoen Turken stemmen. In heel Europa was de opkomst hoog volgens Turkse media. Van de 2,8 miljoen stemgerechtigden brachten er 1,27 miljoen hun stem uit.