Nieuwe nederlaag voor Theresa May: Brits parlement trekt macht naar zich toe, maar haalt dat iets uit?

Theresa May aan het woord in het Britse House of Commons, het Lagerhuis.
EPA Theresa May aan het woord in het Britse House of Commons, het Lagerhuis.
Het Britse parlement heeft een amendement goedgekeurd dat de volksvertegenwoordigers vrije baan geeft om deze week te stemmen over alternatieven voor de brexitdeal die premier Theresa May met de Europese Unie heeft gesloten. Met 329 tegen 302 stemmen werd, zeer tegen de zin van de regering in, het zogenaamde Letwin-amendement aangenomen dat is bedoeld om voor een dag de parlementaire agenda te kapen. Drie ministers schaarden zich achter het voorstel en namen ontslag uit de regering.

Het amendement werd ingediend door Oliver Letwin, een Tory uit May’s Conservative Party, in samenwerking met partijgenoot Dominic Grieve en Hilary Benn van Labour. Het kwam er vlak nadat May moest toegeven dat de deal die ze met de EU bereikt heeft na twee jaar onderhandelen nog steeds niet voldoende steun heeft in het parlement. Parlementariërs hebben tot dusver al twee keer tegen de brexitdeal van premier Theresa May gestemd. 

Met 329 tegen 302 stemmen stemden de parlementsleden in met het Letwin-amendement. Dat amendement heeft tot gevolg dat de parlementsleden morgen de controle over de parlementaire agenda overnemen van de regering en een aantal zogenaamde indicatieve stemmingen kunnen organiseren over een aantal opties: een nieuw referendum, alsnog bij de EU blijven, in de Europese eenheidsmarkt blijven, enzovoort. Uit de debatten moet blijken welke uitkomsten op de meeste steun kunnen rekenen.

EPA

Controle verloren

De uitzonderlijke procedure laat zien in welke mate Theresa May de controle verloren heeft en hoe feitelijk haar autoriteit ondermijnd wordt. Toch gaf de premier voorafgaand aan de stemming aan dat de regering “niet gebonden zou zijn aan de resultaten” van de stemming. Vraag is wel nog hoe er over de verschillende voorstellen gestemd zal worden en of er überhaupt een idee zal zijn dat een meerderheid krijgt. Vandaag zoeken parlementsleden samen met Speaker John Bercow naar een correcte procedure.

May waarschuwde dat het hele proces tot een uitkomst zou kunnen leiden waar de EU het zelf niet mee eens zou zijn en ziet een gevaarlijk precedent dat het Britse grondwettelijke systeem mogelijk helemaal op zijn kop zet. Normaal gezien is het in het Verenigd Koninkrijk de regering die de agenda van het parlement bepaalt, en niet omgekeerd. May is dan ook niet zomaar van plan elk idee van het parlement uit te voeren. “Geen enkele regering kan een blanco cheque geven om akkoord te gaan met een uitkomst, zonder dat ze weten wat die zal zijn. Dus ik kan niet beloven dat de regering de uitkomst van de stemming in dit huis kan respecteren", klonk het.

Ministers nemen ontslag om amendement te steunen

Van die waarschuwing trokken de parlementsleden zich blijkens de stemming niets aan. Verschillende ‘junior ministers’, een soort van staatssecretarissen, namen na de stemming ontslag omdat ze het amendement hadden gesteund en zo tegen de regering waren ingegaan. Het gaat om onderministers Richard Harrington (Industrie), Alistair Burt (Buitenlandse Zaken) en Steve Brine (Gezondheid).

In zijn ontslagbrief beschuldigde Harrington de regering ervan “roulette te spelen met de levens en de bestaansmiddelen” van de gewone werkende mens en de bedrijven. In een boodschap aan May zei hij te hopen dat de premier nu “in het belang van het land zou handelen en het parlement toe zou laten om deze week een consensus te vinden die als onderhandelingspositie kan dienen”.

Labour-leider Jeremy Corbyn greep de stemming dan weer aan om het parlement “te feliciteren met de overname van de controle”. De conservatief Nick Boles, die een zachtere brexit voorstaat, verklaarde dat “329 parlementsleden “op zijn gekomen voor de parlementaire democratie”.

©UK Parliament

Keren de harde brexiteers hun kar?

May blijft zelf intussen zoeken naar voldoende stemmen om haar akkoord over de boedelscheiding met de EU alsnog te laten goedkeuren in het parlement. Voorlopig is er nog altijd weinig uitzicht op een meerderheid. De harde brexiteers uit haar eigen partij gaven al meermaals aan dat ze zich achter het akkoord zouden kunnen stellen als May's Noord-Ierse gedoogpartner DUP dat ook doet, maar daar valt voorlopig geen beweging te noteren.

May zou de dreiging van geen brexit of een zachte brexit, waarbij het Verenigd Koninkrijk in de douane-unie blijft, mogelijk wel kunnen gebruiken tegen de harde brexiteers. Als het parlement zich daar morgen achter zou scharen, zou de premier haar rebelse partijgenoten toch kunnen proberen overtuigen zich achter haar deal te scharen en zou ze na maandenlang haar mantra “Mijn deal of geen deal” te herhalen, uiteindelijk wel eens gelijk kunnen krijgen.

Jacob Rees-Mogg, een van de leidende harde brexiteers uit de Conservatieve partij die altijd tegen May's deal is gekant geweest, verklaarde vanmorgen alvast voor het eerst met zoveel woorden dat het “onmiskenbaar is dat de EU verlaten, zelfs op de foute manier en met de nodige bijsturingen achteraf, beter is dan de EU niet te verlaten”. "De keuze lijkt te zijn die tussen May's deal of geen brexit.”

12 april

De klok tikt ondertussen genadeloos verder. Wordt de deal alsnog goedgekeurd, dan verlaten de Britten de Europese Unie op 22 mei. Als de deal deze week niet wordt goedgekeurd, dan moeten de Britten voor 12 april beslissen of ze al dan niet voor een langer uitstel kiezen en dus meedoen aan de Europese verkiezingen van eind mei. 

Doen ze dat niet, dan is een harde brexit zonder akkoord of overgangsperiode op 12 april een feit. May liet gisteren niet na te zeggen dat een brexit zonder akkoord nog altijd de “standaard uitgangspositie” is.

Theresa May aan het woord in het Britse House of Commons, het Lagerhuis.
EPA Theresa May aan het woord in het Britse House of Commons, het Lagerhuis.



92 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Cor Dierckx

    Morgen de volgende aflevering over de zwakte van het E.P.

  • Emile De Smedt

    Vervolg verhaal.Wat bezielt ,niet de Britten maar Europese samenscholing.Britten trokken zich terug volgens hun stemming.Niet de Britten zijn fout maar het Europees gezelschap moet dringend aan eigen beleid sleutelen.Niet alleen Britten,ook in andere landen is er vraag naar.Die kaste zetelend in Brussel en Straatburg zijn gevaar voor het continent en burgerrechten van iedereen.

  • Erwin Van Roy

    Lieve Vanderstraeten Maar Zwitserland betaald wel een jaarlijkse bijdrage aan de EU …% op het jaarlijkse BBP neem nog 1% dat is dan 6.5 miljard dollar dat ze jaarlijks aan de EU bijdragen. En voor de Noren is dat ook zo Die betalen ongeveer 150 euro per Noor per jaar aan de EU om in de vrij handel zone mee te gaan. daar zijn ze al een aantal jaar aan het onderhandelen om toch lid van de EU te worden want ze betalen maar hebben geen return zoals de lidstaten.

  • Karel Dierckx

    William Bonny, het enige probleem dat er nog is waardoor de deal van May niet aanvaardbaar is is de backstop - die houdt het VK in de eengemaakte markt, wat voor brexiteers onmogelijk goed te keuren is. Maar die backstop is een Brits voorstel, een poging om het Goedevrijdagakkoord te honoreren. Dat komt de EU zeker goed uit, maar het is geen voorwaarde die van Europa komt. De EU kan de Britten moeilijk zeggingschap geven over hun deelname aan de markt zonder zelf ook nog controle te houden.

  • Karel Dierckx

    Maria Maximus, Noorwegen is het rijkste land van Europa omwille van hun natuurlijke grondstoffen. Hadden wij zo veel olie en aardgas dan kon het hier niet op, daar heeft de EU niets mee te maken.