Nieuw boek wijst enige geëxecuteerde Joodse collaboratrice aan als verraadster Anne Frank

Ans van Dijk tijdens haar proces voor het bijzonder gerechtshof in Amsterdam.
Ben van Meerendonk, in bezit van IISG Ans van Dijk tijdens haar proces voor het bijzonder gerechtshof in Amsterdam.
Is Ans van Dijk degene die Anne Frank uiteindelijk verraden heeft? Het nieuwe boek van de zoon van een Nederlands verzetslid staaft dit al eerder opgeworpen vermoeden. Maar het Anne Frank Museum ziet nog altijd geen harde bewijzen van Ans van Dijks schuld.

Het was mogelijk de Joodse Ans van Dijk (1905-1948) die uit zelfbehoud Anne Frank en de andere onderduikers in het Amsterdamse Achterhuis bij de Duitse bezetter heeft aangegeven. Na de Tweede Wereldoorlog, in 1948, werd van Dijk in elk geval geëxecuteerd voor collaboratie met de nazi's, als enige vrouw. Ze bekende haar verantwoordelijk in het laten oppakken van 145 mensen, onder wie haar eigen broer en zijn gezin.

Officieel is het nog altijd niet duidelijk hoe de schuilplaats van de familie Frank, het bekende Achterhuis aan de Prinsengracht 263 in Amsterdam, in augustus 1944 ontdekt werd. Maar Gerard Kremer (70) bevestigt in zijn boek de hypothese dat Ans van Dijk de nazi's tipte. De vader van Kremer, ook Gerard genaamd, was lid van het Nederlandse verzet en kende Ans van Dijk. Gerard Kremer senior stierf in 1978.

Anne Frank - in het midden - met haar vader Otto, Bep Voskuijl en haar moeder Edith in 1941.
Anne Frank - in het midden - met haar vader Otto, Bep Voskuijl en haar moeder Edith in 1941.

Vader Kremer was van 1942 tot 1969 conciërge van een kantoorgebouw aan de achterzijde van de Prinsengracht op de Amsterdamse Westermarkt nummer 2. Kremer was dus een buurman van het Achterhuis. Tijdens de bezetting palmden de Duitsers en de Nederlandse nazibeweging NSB twee verdiepingen van 'zijn' kantoorpand in. Na haar arrestatie op paaszondag 1943 door de Sicherheitsdienst zou Ans van Dijk daar vaak, vermomd, over de vloer gekomen zijn.

Volgens Kremers boek 'De Achtertuin van het Achterhuis' zou Kremer senior begin augustus 1944 in de nazikantoren een gesprek afgeluisterd hebben met van Dijk over de Prinsengracht, waar de familie Frank zich verborgen hield. Anne Frank leefde toen al twee jaar samen met haar vader Otto, haar moeder Edith en haar zus Margot ondergedoken in het Achterhuis op de Prinsengracht 263. Op vier augustus werden ze, samen met vier andere onderduikers in het Achterhuis, aangehouden en gedeporteerd. Van Dijk zelf zou toen net naar Den Haag vertrokken geweest zijn.

Het iconische portret van Anne Frank.
ANP Het iconische portret van Anne Frank.

De vijftienjarige Anne Frank, die postuum met haar dagboek 'Het Achterhuis' een wereldbekend symbool van de Jodenvervolging door de nazi's werd, kwam via het transitkamp Westerbork eerst in Auschwitz terecht en daarna in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Daar overleed ze in februari 1945 aan tyfus.

Twee jaar geleden trad de Anne Frank Stichting zelf met een onderzoek naar voren dat de piste van verraad niet kon bewijzen, ook niet het mogelijke verraad van Ans van Dijk. Expert David Barnouw zei aan De Volkskrant dat de 'smoking gun' voor die laatste these ontbreekt. "En ik vraag me af of we die smoking gun ooit nog te zien krijgen", zegt hij. "Ik vrees dat het te laat is om de dader nog onomstotelijk aan te wijzen." Barnouw houdt het daarom op het toeval dat het lot van de familie Frank heeft bepaald. 

Volgend jaar zou een coldcaseteam onder leiding van de gepensioneerde FBI-agent Vince Pankoke eventueel uitsluitsel kunnen brengen. Ook zij proberen de mogelijke verrader te ontmaskeren, met de modernste technieken. Doel is het onderzoek rond te hebben op 4 augustus 2019, de 75ste verjaardag van de inval in het Achterhuis.




6 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Bart Hollevoet

    Ik denk dat het redelijk duidelijk is wie er verantwoordelijk is voor de dood van Frank en miljoenen anderen.

  • Gino Denil

    Anne Frank raakte bekend door haar dagboek, Pedro Gonzalez. Maar haar vader en een aantal anderen die weet hadden van het onderduiken overleefden de oorlog. Omdat die al op zijn einde liep. Haar vader kreeg zelfs in 1949 de Nederlandse nationaliteit.

  • Liselot Overstijns

    Kleine rechtzetting: de vrouw rechts op de foto is helemaal niet Edith Frank. De vrouw rechts heet Esther en was een van de Opekta-medewerksters van Otto Frank.

  • Staf Vandoorne van pierre de garde

    Was Anne niet omgekomen had men er waarschijnlijk nooit van gehoord

  • franky hooghe

    aha ,daar ook eigen volk eerst !