Nederlandse Spoorwegen betalen tientallen miljoenen aan overlevenden Holocaust en hun nabestaanden

Een goederenwagon gebruikt voor de deportatie van Joden, Roma en Sinti. De wagon is onderdeel van het Herinneringscentrum Kamp Westerbork, het Nederlandse doorgangskamp van waaruit  honderdduizend mensen naar de nazi-vernietigingskampen in bezet Oost-Europa zijn gebracht.
EPA Een goederenwagon gebruikt voor de deportatie van Joden, Roma en Sinti. De wagon is onderdeel van het Herinneringscentrum Kamp Westerbork, het Nederlandse doorgangskamp van waaruit honderdduizend mensen naar de nazi-vernietigingskampen in bezet Oost-Europa zijn gebracht.
De Nederlandse Spoorwegen (NS) komen vijfhonderd Holocaust-overlevenden en duizenden directe nabestaanden financieel tegemoet. Het gaat om Joden, Roma en Sinti die met NS-treinen naar het doorgangskamp Westerbork zijn getransporteerd, van waaruit de nazi’s ze naar vernietigingskampen in Oost-Europa vervoerden. Zij krijgen duizenden euro's, de NS (het Nederlandse equivalent van de NMBS) reserveert hiervoor enkele tientallen miljoenen. 

President-directeur Roger van Boxtel maakte dat besluit vandaag bekend tijdens een bijeenkomst in het Spoormuseum in Utrecht. Ongeveer vijfhonderd overlevenden krijgen 15.000 euro, 5.500 nabestaanden en weduwen kunnen op een vergoeding van 7.500 euro rekenen, tenzij de kinderen geboren zijn na 7 mei 1945, dan bedraagt de vergoeding 5.000 euro.

Met de vergoeding neemt de NS het advies van de Commissie Individuele Tegemoetkoming Slachtoffers WOII Transporten NS onder leiding van Job Cohen geheel over. De oud-burgemeester van Amsterdam begon
 in januari met zijn onderzoek. De commissie opende toen ook een contact- en informatiepunt waar mensen die denken in aanmerking te komen zich konden melden. 

Voor de hoogte van de vergoeding baseerde de commissie zich op allerlei compensatieregelingen. Cohen sprak van een zeer lastige taak. “Een geldbedrag om leed te compenseren valt niet te noemen. Dit is een tegemoetkoming waarmee de NS erkenning wil geven voor wat deze mensen is aangedaan. Het besef blijft hoe het in hemelsnaam heeft kunnen gebeuren, zo kort geleden.” NS-baas Van Boxtel noemde de regeling ‘een pleister op de wonde’.

Individuele schadevergoedingen

De Nederlandse Spoorwegen maakten eind november vorig jaar bekend individuele schadevergoedingen te willen betalen aan overlevenden en nabestaanden van de Holocaust. NS-president-directeur Roger van Boxtel sprak daarover enkele keren met Salo Muller (83), een overlevende van de Holocaust en oud-fysiotherapeut van Ajax Amsterdam. Zijn ouders werden door NS naar doorgangskamp Westerbork vervoerd.

Muller was vanmiddag aanwezig bij de bekendmaking van de compensatieregeling. ,,Ik zit hier met een dubbel gevoel. Ik ben erg emotioneel. Ik ben blij dat de commissie uitgaat van individuele tegemoetkoming. Maar ik ben eigenlijk niet blij met de reden waarom dit gebeurt. Vele duizenden mensen voelen het leed nog. Maar ik ben blij dat ik gehoor heb gekregen bij de NS.”

NS beschouwt de Tweede Wereldoorlog als een zwarte bladzijde in de geschiedenis van het bedrijf omdat het toen treinen heeft laten rijden in opdracht van de Duitse bezetter. Circa 100.000 Joden zijn daarmee naar kamp Westerbork vervoerd, waarna ze naar vernietigingskampen als Auschwitz en Sobibor werden getransporteerd. Het spoorbedrijf verdiende daar een paar miljoen gulden mee. In september 2005 bood NS bij monde van president-directeur Aad Veenman al excuses aan voor zijn rol tijdens de bezetting.

Het Centraal Joods Overleg (CJO) is ‘positief’ over de tegemoetkoming die de NS gaat betalen aan overlevenden van de Holocaust en hun nabestaanden. “Het is een schuldbekentenis en dat is goed.” Maar het CJO wil met het spoorbedrijf om tafel om verder praten over een gebaar naar de joodse gemeenschap. “Want meer dan 100.000 mensen hebben het niet overleefd. Daar willen we graag met de NS over doorpraten. Er zijn geen nabestaanden meer die in aanmerking kunnen komen voor een tegemoetkoming, maar misschien kan er wel iets gebeuren voor de Joodse gemeenschap als geheel.”

Tekst gaat verder na de foto

Roger van Boxtel met Salo Muller (links) vanmiddag bij de bekendmaking van de compensatieregeling voor Holocaust-overlevenden en hun directe nabestaanden. In het midden Job Cohen van de onderzoekscommissie.
ANP Roger van Boxtel met Salo Muller (links) vanmiddag bij de bekendmaking van de compensatieregeling voor Holocaust-overlevenden en hun directe nabestaanden. In het midden Job Cohen van de onderzoekscommissie.

Historisch onderzoek

De Commissie van Cohen heeft de NS ook geadviseerd een historisch onderzoek in te stellen naar haar rol gericht op de transporten tijdens de Tweede Wereldoorlog. De spoorwegen staan hier positief tegenover. Wel wijst Van Boxtel er op dat er al veel onderzoeken zijn gedaan. Zo verschijnt er in september weer een grote publicatie over de rol van de NS toen. Onderzoekers hebben hiervoor volledige toegang gekregen tot de archieven van de spoorwegen. “Maar als er nog meer onderzoek nodig is, dan staan wij daar open voor.”

Het is niet voor het eerst dat Nederlandse Joden financiële tegemoetkomingen krijgen voor het leed dat hen in de Tweede Wereldoorlog is aangedaan. In 1999 en 2000 betaalden de Nederlandse  overheid, verzekeraars, banken en de effectenbeurs in totaal 346,7 miljoen euro aan schadevergoedingen voor hoe er met Joodse eigendommen tijdens en na de Tweede Wereldoorlog was omgegaan, de zogenoemde Maror-gelden.

In 2005 maakte NS excuses voor de jodentransporten. Als onderdeel voerde het deze campagne op stations, samen met het Centraal Joods Overleg.
In 2005 maakte NS excuses voor de jodentransporten. Als onderdeel voerde het deze campagne op stations, samen met het Centraal Joods Overleg.



4 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • dirk pyl

    Ben er ook geweest na een bezoekje aan Bergen Belsen . Dit mag nooit of te nooit vergeten worden , en scholen moesten verplicht naar daar gaan of verplicht leervak van maken .

  • Jan Verstrepen

    En Duitsland en Oostenrijk??

  • Gaston Armi

    75 jaar na de feiten!

  • HUGO COOLSAET

    Had de NS een andere keuze? Wie van de directie zou het aangedurfd hebben om zich te verzetten tegen het vervoer en liepen ze dan zelf niet het risico mee op het transport gezet te worden? Het is een gebaar van goede wil maar m.i. is het zeker geen erkenning van medeplichtigheid.