Nederlanders kiezen nieuwe gemeenteraden en stemmen over "aftapwet"

ANP
Meer dan 12 miljoen Nederlanders trekken vandaag naar de stembus om zich in een raadgevend referendum uit te spreken over een nieuwe wet op de inlichtingendiensten. Het wordt wellicht de laatste keer dat Nederland zo'n raadgevend referendum op basis van een burgerinitiatief organiseert. Daarnaast zullen de Nederlanders ook nieuwe gemeenteraden samenstellen.

Treinreizigers kunnen vanmorgen al in tientallen Nederlandse stations een stem uitbrengen voor de gemeenteraadsverkiezingen en het referendum. Enkele stembureaus openden al om 5.15 uur de deuren, veel andere gaan om 6 of 7 uur open.

In onder meer Castricum, Den Haag en Zwolle kon vanaf middernacht worden gestemd. De stembureaus in de laatste twee plaatsen gingen anderhalf of twee uur later wel weer dicht. In het station in Castricum kan tot 20 uur worden gestemd. Voor zover bekend is dat stembureau het langst open van alle stembureaus in het land. Het gros van de stemlokalen gaat om 7.30 uur open en sluit om 21 uur.

Referendum

Het referendum over de Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (wiv), of "aftapwet", is het meest in het oog springende element van de dubbele opdracht waar de Nederlandse kiezers voor staan. 

Die wet, die op 1 mei moet ingaan, maakt het mogelijk dat de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) grote hoeveelheden internetverkeer via de kabel aftappen. Dat aftappen hoeft zich daarbij niet te beperken tot de activiteiten van alleen maar verdachte personen. Die ruimere toegang tot de telefoon- en internetgegevens zou nodig zijn om "de toenemende dreiging in kaart te brengen en de nationale veiligheid en de democratische rechtsorde te blijven beschermen".

ANP

Sleepwet

Maar tegenstanders stellen dat op die manier de privacy van burgers wordt geschonden. Ze klagen ook dat te veel informatie van onschuldige burgers als bijvangst wordt verzameld met het uitgebreide "sleepnet" van de inlichtingendiensten. De tegenstanders hebben de wiv dan ook herdoopt tot de "sleepwet".

De peilingen die één week voor het referendum gepubliceerd werden, wijzen op een overwinning van de voorstanders van de nieuwe wet. Want 51 procent van de ondervraagde kiezers geeft aan voor te zullen stemmen. Dertig procent is tegen en negentien procent heeft nog niet beslist. 

Jongeren

Vooral jongeren blijken zich tegen de sleepwet te kanten. Het zijn dan ook vijf studenten van de Universiteit van Amsterdam (UvA) die ervoor gezorgd hebben dat het tot een referendum komt. Ze ergerden zich aan het feit dat de wet vrij geruisloos door het parlement was goedgekeurd en hadden daarom een burgerinitiatief opgezet. De 300.000 digitale handtekeningen, die nodig zijn om het tot een referendum te komen, leken lange tijd ver buiten hun bereik te liggen. Het was pas nadat in het satirische tv-programma "Zondag met Lubach" aandacht besteed werd aan de wet, dat het aantal handtekeningen de hoogte in klom.

Hoogstwaarschijnlijk is het meteen ook de laatste keer dat het op die manier tot een raadgevend referendum komt bij onze noorderburen. Want de Tweede Kamer heeft vorige maand, op voorstel van de meerderheidspartijen, beslist om die volksraadpleging af te schaffen. De Eerste Kamer moet die beslissing wel nog bevestigen. 

 Een flyer voor de politieke partij Forum voor Democratie met Thierry Baudet en Annabel Nanninga, lijsttrekker in Amsterdam.
ANP Een flyer voor de politieke partij Forum voor Democratie met Thierry Baudet en Annabel Nanninga, lijsttrekker in Amsterdam.

Tweede referendum ooit

De mogelijkheid om een raadgevend referendum te organiseren op basis van een burgerinitiatief werd nog maar in 2015 ingevoerd en werd slechts één keer eerder toegepast. In april 2016 stemde een duidelijke meerderheid tegen het associatieverdrag tussen de Europese Unie en Oekraïne. Dat gebeurde tot groot ongenoegen van de vorige regering-Rutte en was dus meteen het sein om het raadgevend referendum alweer te schrappen.

Om geldig te zijn, zal minstens dertig procent van de Nederlanders moeten stemmen. Omdat het referendum samenvalt met gemeenteraadsverkiezingen, lijkt de kans dat die drempel gehaald wordt, relatief groot te zijn. Maar dan nog blijft het referendum slechts raadgevend. De regering is dus niet verplicht om het resultaat te volgen. En aangezien alle Nederlandse regeringspartijen voor de wiv zijn, lijkt de kans dat de wet ongewijzigd wordt ingevoerd dan ook vrij reëel.

Gemeenteraadsverkiezingen

Tegelijkertijd wordt er morgen in 335 van 380 Nederlandse gemeenten een nieuw lokaal bestuur samengesteld. Alleen in 45 gemeenten die betrokken waren bij een fusieoperatie, wordt er niet gestemd. 

Het belang van de gemeenteraadsverkiezingen, die eens om de vier jaar plaatsvinden, is in Nederland minder groot dan bij ons. Dat heeft vooral te maken met het feit dat de positie van de burgemeester niet op het spel staat. In het Nederlandse syteem wordt de burgemeester niet aangeduid na gemeenteraadsverkiezingen, maar wordt hij benoemd voor een periode van zes jaar.

ANP

Lokale partijen

Wel vormen de lokale verkiezingen traditioneel een graadmeter voor de nationale politiek. Maar of het echt mogelijk wordt om nationale conclusies te trekken uit de gemeenteraadsverkiezingen, is nog af te wachten. Want de lokale partijen lijken steeds meer aan belang te winnen in de Nederlandse gemeentepolitiek. In maart 2014 waren die samen goed voor 28 procent. Dit jaar zouden ze volgens de peilingen zelfs op zowat 34 procent uitkomen. Daarmee zouden ze samen de grootste groep politieke groep vormen. Sommige waarnemers vrezen dat die trend zal leiden tot een verdere versplintering van de gemeenteraden, die nu al erg gefragmenteerd zijn. 

Bovendien doen de grootste landelijke partijen ook niet in alle gemeenten mee. Enkel het christendemocratische CDA (332), de sociaaldemocratische PvdA (320), het liberale VVD (315), het linksliberale D66 (270) en Groen Links (220) nemen in meer dan de helft van de gemeenten deel. De extreemrechtse PVV van Geert wilders komt maar in dertig gemeenten op. Forum voor Democratie, de jonge rechts-populistische partij van Thierry Baudet, komt zelfs alleen maar in Amsterdam met een aparte lijst op.

PVV-leider Geert Wilders deelt samen met partijgenoten flyers uit op de jaarlijkse St-Joep braderie in Sittard.
ANP PVV-leider Geert Wilders deelt samen met partijgenoten flyers uit op de jaarlijkse St-Joep braderie in Sittard.



6 reacties

Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie
Door het plaatsten van een reactie, ga je akkoord met de gedragsregels


  • Pieter Paulus

    Denk Turks extreem rechts wint fors een gevaar voor Europa

  • paul lemmens

    Rutte houdt zich zo wie zo niet aan de uitslag , de burgers hebben niets te vertellen dat noemt men geleide democratie of kortweg dictatuur .

  • Conny Van den Bosch

    Steeds meer wordt onze westerse vrijheid, waarvoor onze voorouders gevochten hebben, ingeperkt. En waarom? Voor onze eigen veiligheid? Nochtans hoeft dit niet als de politici tenminste de ballen zouden hebben om al het gevaarlijk gespuis terug te sturen vanwaar ze gekomen zijn en te stoppen met geloven dat multicul de toekomst is.

  • Patrick Weyers

    Ze willen het referendum dus al afschaffen nadat de burgerbevolking 1 keer niet akkoord met hun is gegaan. Bewijs dat de politieke wereld geen inmenging wenst van de burger en dat ze hun eigen belangen wenst uit te voeren/verdedigen.

  • Patrick Moorthamer

    En zo sluit men dan de burger uit als het de politiek niet zint triest