McCain gaat dapper ten onder

John McCain, de Republikeinse presidentskandidaat, heeft niet kunnen profiteren van een mooie prestatie tijdens het laatste van drie debatten op de Amerikaanse televisie. Peilingen van de tv-stations CNN, CBS en Fox wijzen Obama aan als de duidelijke winnaar. Maar het moet gezegd: McCain ging dapper ten onder, en was misschien alleen in de perceptie van de kijker de verliezer.

Virginia verloren
Het ziet er nu echt wel naar uit dat we na 4 november de eerste zwarte president zullen krijgen. Zeker nu de Democratische presidentskandidaat volgens een aantal polls ook aan de leiding gaat in de staten Colorado en Virginia, van oudsher Republikeinse bolwerken. In Virginia heeft Obama een voorsprong van 10 procent op McCain. Bij de vorige verkiezingen, vier jaar geleden, eindigde de Republikein George W. Bush nog 9 procent voor de Democraat John Kerry daar. De laatste Democraat die de verkiezingen in Virginia won, was Lyndon B. Johnson in 1964.

Ook in Florida - een andere Republikeinse burcht - ligt Obama voor op McCain. In Missouri gaan de beide kandidaten gelijk op. McCain heeft nog wel een geringe voorsprong op Obama in Georgia.

Belastingen
Om dat allemaal om te draaien had McCain vuurwerk beloofd voor het laatste debat op een universiteit in de stad Hempstead. En hij kwam inderdaad feller uit de hoek dan tijdens de twee vorige debatten. De senator uit Arizona hamerde erop dat de doorsnee Amerikaan meer belasting zal moeten gaan betalen als Obama president wordt.

Obama reageerde door te herhalen dat iedereen met een inkomen van minder dan 250.000 dollar onder zijn presidentschap geen extra belasting gaat betalen, "geen cent". De Democraat houdt vol dat 95 procent van de Amerikanen ontsnapt aan hogere belastingen. Alleen de resterende, welvarende burgers zouden meer belasting moeten betalen. Dat zou wel eens dure woorden kunnen worden als hij het Witte Huis effectief haalt.

Zuur
De kandidaten voor het presidentschap van de Verenigde Staten maakten elkaar verwijten over de negatieve toon van hun campagnes. "100 procent van je advertenties is negatief, John", zei Obama. McCain bracht daar tegenin dat Obama "ongeëvenaarde hoeveelheden geld heeft uitgegeven aan negatieve reclame''.

Beide kandidaten gaven toe dat de campagnes tot nog toe op "stevige" wijze gevoerd zijn.

"Terrorist" Ayers
Obama ontkende dat hij nauwe banden heeft met de antioorlogsactivist en "terrorist" Bill Ayers. Zijn Republikeinse rivaal John McCain sprak Obama tijdens het laatste verkiezingsdebat aan op zijn vermeende vriendschap met Ayers. Ayers was in de jaren zestig betrokken bij een groepering die bomaanslagen uitvoerde op Amerikaanse overheidsgebouwen uit protest tegen de oorlog in Vietnam. "Ik heb geen band met Ayers en die heb ik ook nooit gehad", aldus Obama.

Fraude
De Democraat weersprak ook beschuldigingen van zijn betrokkenheid bij een grootschalige verkiezingsfraude, zoals de Republikeinse campagne onlangs naar buiten bracht.

Groenere States
Binnen zeven tot tien jaar moeten de Verenigde Staten veel minder afhankelijk zijn van andere landen voor de energievoorziening. Daarover waren beide presidentskandidaten het woensdagavond eens.

Over de manier waarop dat moet gebeuren, verschillen de meningen. De Republikeinse kandidaat John McCain wil de energieafhankelijkheid van landen in het Midden-Oosten en Venezuela "elimineren" door veel (45) kerncentrales te bouwen, zonne-energie en schone kolencentrales te ontwikkelen en snel binnenlandse olieboringen toe te staan. Hij denkt dat het "gemakkelijk kan binnen zeven tot tien jaar."

"We kunnen ons niet uit de problemen boren"
De Democraat Obama wil de afhankelijkheid ook afbouwen, in ongeveer tien jaar tijd. Hij wees er wel op dat de VS beschikt over 4 procent van de wereldwijde olievoorraad, terwijl het een kwart van de energie gebruikt. "We kunnen ons niet uit de problemen boren." Obama sluit olieboringen niet uit, maar verwacht vooral heil van zonne- en windenergie.

Sociale Zekerheid
McCain uitte stevige kritiek op de plannen voor de Amerikaanse gezondheidszorg Obama. McCain zei dat Obama meer bureaucratie en te veel geld aan gezondheidszorg wil spenderen. Obama pleitte voor een actieve betrokkenheid van de Amerikaanse overheid bij het verbeteren van de gezondheidszorg door grote bedrijven te dwingen de ziektekostenverzekering van hun werknemers te garanderen.

Zo zou het grote aantal van 47 miljoen Amerikanen zonder ziektekostenverzekering moeten worden teruggedrongen. McCain reageerde fel: "Obama wil meer bureaucratie en meer geld uitgeven, het geld van de gewone man". Obama verklaarde daarop dat hij graag bereid is om Joe te ontmoeten en hem van zijn gelijk te overtuigen.

"Ik ben Bush niet"
Toen Obama herhaalde dat zijn tegenstander vier op vijf keer in de Senaat de begroting van de regering Bush had goedgekeurd, antwoordde McCain: "Senator Obama, ik ben president Bush niet. Als u zich tegen president Bush wil keren, dan had u dat vier jaar geleden moeten doen". Terwijl de populariteit van de uittredende president is gedaald tot een historisch dieptepunt, wil Obama aantonen dat McCain de politiek volgt die al acht jaar door de Republikeinse regering wordt geleid. McCain herhaalde dat hij gekant is tegen de regering Bush, ondermeer op vlak van klimaatverandering, de oorlogsvoering in Irak of het folteren in Guantanamo.

Economie
John McCain kwam ook met een reddingsplan op de proppen om probleemkredieten over te nemen. De Amerikaanse staat zou daar 300 miljard dollar moeten voor uittrekken. Obama noemde dat een cadeau aan de banken. Na het meest dynamische en felste debat van de drie leek Obama toch weer de nipte winnaar. Dat is vooral slecht nieuws voor McCain, want hij heeft een ruime achterstand in te halen. (mvl/kh/hlnsydney)