Klimaatverandering deed Egyptische dynastie instorten

ap
De teloorgang van de Egyptische koninkrijken toont een opvallend verband met de toenmalige klimaatverandering, veroorzaakt door vulkaanuitbarstingen. Dat blijkt uit een studie in Nature die teksten op papyrusrollen vergeleek met klimaatgegevens uit ijslagen.

Rond 245 voor Christus nam Ptolemaeus III, de toenmalige Egyptische heerser, een onbegrijpelijke beslissing die historici nog altijd bezighoudt: halverwege een succesvolle militaire campagne in het Midden-Oosten keerde hij plotseling terug naar huis. De beslissing had verstrekkende gevolgen voor de geschiedenis van het Midden-Oosten.

Historici van de Universiteit van Yale zijn nu de reden van die plotse beslissing op het spoor gekomen: vulkaanuitbarstingen. Ze vermoeden dat grootschalige vulkaanuitbarstingen tot klimaatverandering leidden en de atmosfeer afkoelden. Dat had ook een invloed op de Nijl en leidde zo tot onrust en instabiliteit in het Egyptische rijk.

photo_news

Overstromingen

De Nijl vormde het hart van het Ptolemaeische koninkrijk, dat niet lang na de dood van Alexander de Grote ontstond en onderging met de dood van Cleopatra. Tijdens die periode waren de Egyptische boeren afhankelijk van de jaarlijkse overstromingen in de Nijldelta om hun graanvelden te bevloeien. Ze bouwden een systeem van dammen en kanalen om het water op te slaan en spaarzaam te gebruiken.

"Als de overstromingen goed waren, was de Nijlvallei een van de meest productieve landbouwregio's in de Antieke Wereld", zegt Francis Ludlow, een klimaathistoricus aan de het Trinity College in Dublin en medeauteur. "Maar de rivier was bijzonder wisselvallig."

Als het waterniveau onvoldoende steeg om het het land te bevloeien, leidde dat tot problemen, waaronder graantekorten en onrust, die leiden tot de plotse terugkeer van Ptolomaeus III naar Egypte.

Moesson

De reden is te vinden in een band van moessonregens die door weerkundigen de intertropische convergentiezone (ITCZ) wordt genoemd. In de zomer schuift de band weg van de evenaar en creëert zo hevige neerslag in de stroombekkens die de Blauwe Nijl voeden, een belangrijke zijrivier van de Nijl.

Maar bij vulkaanuitbarstingen komen er heel wat zwavelgassen vrij die de atmosfeer afkoelen, waardoor de moessonregens minder ver opschuiven. "Als dat gebeurt, valt er minder regen boven het huidige Ethiopië en blijven de overstromingen van de Nijl uit die zo belangrijk zijn voor de landbouw in Egypte", zegt Ludlow.

afp

Verband

De wetenschappers controleerden hun theorie door computermodellen te vergelijken met recentere historische data. Ze ontdekten dat een lage stand van de Nijl grote overeenkomsten vertoont met grote vulkaanuitbarstingen overal ter wereld.

Vervolgens gingen de wetenschappers na of dat ook het geval was voor de Ptolemaeische tijd, en ook dat bleek te kloppen: vulkanische uitbarstingen bleken vooraf te gaan aan heel wat grote politieke en economische gebeurtenissen.

De wetenschappers benadrukken dat de vulkaanuitbarstingen niet op zichzelf verantwoordelijk zijn voor de onrust, maar wel olie op het vuur goten in tijden van bestaande economische, politieke en etnische spanningen.

Voor historici is de ontdekking niet te onderschatten, zegt hoofdauteur Joseph Manning. "Het is alsof we allemaal in een donkere kamer zaten en tegen meubelen aanliepen - en nu een kaars hebben aangestoken", zegt hij.

De resultaten kunnen ook voor de huidige wereld belangrijke implicaties hebben. Ethiopië bouwt momenteel een enorme dam op de Blauwe Nijl. De spanningen tussen Ethiopië en Egypte lopen nu al hoog op rond de verdeling van het water. Een plotse verandering van het klimaat kan die spanningen snel op kookpunt brengen, zegt Ludlow.

De tempel van Kom Ombo, gebouwd tijdens de Ptolemaeische dynastie langs de Nijl.
photo_news De tempel van Kom Ombo, gebouwd tijdens de Ptolemaeische dynastie langs de Nijl.



1 reactie

Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie
Door het plaatsten van een reactie, ga je akkoord met de gedragsregels


  • Peter Lagae

    Inderdaad, maar dan spreken we wel over 11.600 jaar terug , duidelijke bewijzen zijn wereldwijd verspreid van een cataclysme in deze periode. Tijdens deze periode zijn de zeespiegels en een zeer korte periode tot 30 meter gestegen... Nu nog enkele jaren afwachten tot dit fenomeen tijdens de younger dryas periode algemeen wordt aanvaard en onze echte historie van de mensheid kan herschreven worden, ditmaal correct.