Franse islamspecialist komt met aparte visie over IS

Een aanhanger van Islamitische Staat met de vlag van IS
anp Een aanhanger van Islamitische Staat met de vlag van IS
Eén maand na de aanslagen in Parijs proberen intellectuelen de vraag te beantwoorden die iedereen zich stelt: hoe is het in godsnaam mogelijk dat jongeren 'made in France' tot zulke gruweldaden in staat zijn? De ideeënstrijd woedt volop, maar de stem van de Franse academicus Olivier Roy torent volgens nieuwssite Quartz zonder twijfel boven alles en iedereen uit.

De gerenommeerde specialist in islam en geopolitiek in het Midden Oosten heeft een 'derde weg' ontwikkeld om het globale jihadisme te begrijpen. Traditioneel woedt het terreurdebat tussen intellectuelen die verwijzen naar agressief koloniaal beleid, exclusie en racisme enerzijds en zij die spreken over een 'clash of civilizations' anderzijds.

Roy gelooft echter dat de onderliggende oorzaak een generatiekloof is die geleid heeft tot een internationale jihadibeweging met vertakkingen van Frankrijk tot Tunesië, van Turkije tot Saoedi-Arabië.

Twintigers en dertigers die massamoorden plegen in naam van Allah, zo argumenteert de politoloog, zijn een extreme manifestatie van een 'generationele, nihilistische, geradicaliseerde jeugdrevolte'. Volgens Roy is er dan ook sprake van de 'islamisering van radicalisme eerder dan de radicalisering van islam'.

"Het probleem is niet dat de moslimbevolking plots jihadistisch is geworden", zegt Roy aan Quartz. "Het probleem is dat het generatieconflict sterker woedt binnen moslimgemeenschappen aangezien die geconfronteerd worden met plotse veranderingen op cultureel, sociaal en politiek vlak en dat in een zeer korte tijdspanne van dertig jaar."

"In Frankrijk revolteert de tweede generatie (wiens ouders de Maghreblanden in de jaren zeventig ontvlucht zijn) tegen alles wat hun ouders vertegenwoordigen. Die twintigers en dertigers verwijten hun ouders dat ze verwesterd zijn, dat ze een armtierig leventje op de sociale ladder geaccepteerd hebben. Ze leven in een mythe en zijn geen politieke militanten die een nieuwe samenleving willen creëren", meent Roy.

'In Frankrijk revolteert de tweede generatie tegen alles wat hun ouders vertegenwoordigen'

Olivier Roy, Frans academicus

Roy vergelijkt de IS-terroristen met de 19de eeuwse Franse anarchisten die de bourgeoisie naar het leven stonden

Volgens de academicus wordt het Westen en de moslimgemeenschap geconfronteerd met een geradicaliseerde beweging van jongeren zoals de Baader-Meinhof-groep, de links-extremistische terreurgroep in Bondsrepubliek Duitsland, die wraak wilde nemen op de generatie van hun ouders als nazicollaborateurs. Roy vergelijkt de IS-terroristen ook met de 19de eeuwse Franse anarchisten die de bourgeoisie naar het leven stonden. De jonge radicalen van 2015 spreken echter "over ongelovigen in plaats van de bourgeoisie."

Roy: "De jonge jihadisten zeggen eigenlijk 'wij zijn beter dan jullie' tegen hun ouders. Hun vaders en moeders wilden dat ze Frans spraken, maar die mensen hadden zelf een heel povere kennis van het Frans en dus konden ze complexe ideeën niet uitleggen. Ze stelden (Franse) normen voorop en zeiden 'doe dat en dat niet', maar gaven geen verdere uitleg. Nu wil een fractie van de tweede generatie zich afzetten tegen die opgelegde normen."