Fatwa en doodsbedreigingen, maar 'liberale moskee' weigert deuren te sluiten

epa
Amper een maand is hij open: de liberale moskee in Berlijn waar mannen en vrouwen samen mogen bidden, boerka's verboden zijn, ook homo's en lesbiennes mogen aanschuiven en de imam een vrouw is. Maar de introductie van de moderne moskee gaat niet zonder slag of stoot. De stichtster werd al op straat aangevallen, ontvangt dagelijks doodsbedreigingen en kreeg zelfs een fatwa te slikken vanuit Egypte. Maar ze gaat door. "De tegenkanting die ik krijg, geeft me net het gevoel dat ik het juiste doe", zegt Seyran Ates.

Seyran Ates is een in Turkije geboren advocate en vrouwenrechtenactiviste. In juni opende ze in het Moabit-district in de Duitse hoofdstad Berlijn de 'Ibn Rushd-Goethe moskee' - genoemd naar een islamitische filosoof die de Griekse filosofie verdedigde en de bekende Duitse schrijver die gefascineerd was door de poëzie van het Midden-Oosten. De naam alleen al een ode aan de vrijdenkendheid.

Signaal

Het idee voor een 'liberale moskee' kwam er in 2009, toen de advocate aanwezig was op een Duits islamcongres. "De politici vroegen toen de hele tijd 'waar zijn de liberale moslims, de gematigde moslims die een moderne islam aanhangen?', vertelt ze. "Dat is het moment waarop ik besloot dat we een liberale moskee in het leven moesten roepen, die open is en die de Koran leest in een historische context. Die niet gelooft dat alle schriften woord per woord moeten overgedragen worden naar de 21 eeuw." Ze noemt de moskee een belangrijk signaal in de strijd tegen islamitische terreur.

Seyran Ates.
epa Seyran Ates.

Iedereen welkom

De moskee zwaaide in juni in een zijgebouw van een protestantse kerk haar deuren open voor alle moslims. Stroming maakt niet uit, huidskleur ook niet, mannen en vrouwen mogen samen bidden en ook de LGBT-gemeenschap is welkom. "Het is een plaats voor iedereen, ook zij die niet passen binnen de regels van de conservatieve islam", aldus Ates. "Je kan alleen verandering teweegbrengen door een voorbeeld te stellen, deuren te openen in een ruimte waarin elke vraag gesteld kan worden", vindt de oprichtster. Boerka's of een niqab ziet de moskee evenwel niet graag komen - Ates noemt die een 'politiek statement'. Ook vluchtelingen zijn al een kijkje komen nemen. "Ze vonden de traditionele moskeeën te radicaal, te orthodox", klinkt het.

afp

Angst

Op de openingsdag leidde een mannelijke imam samen met Ates - nog imam in opleiding - het vrijdagse gebed voor een vrij volle zaal. Maar een week later was de zaal al heel wat minder gevuld. Het aantal samengekomen gelovigen kwam bijna overeen met het aantal bewakers aan de ingang, een zevental. "Sommigen blijven weg omdat ze schrik hebben voor de gevolgen voor zichzelf en hun families", aldus Ates. Ook haar eigen familie in Turkije vroeg haar al om het project te staken omdat ze vrezen dat ze gearresteerd zou worden, of erger.

photo_news

Fatwa

Helemaal onterecht is die vrees niet. Ates zegt dat ze zo'n 300 e-mails per dag krijgt waarin ze aangemoedigd wordt om door te gaan, van over de hele wereld. Maar er is ook de dagelijkse stroom van 3.000 e-mails vol haat, waarin de Turkse ook al meermaals met de dood is bedreigd. Ze werd ook al fysiek aangevallen op straat, en staat nu onder politiebegeleiding.

Inmiddels vaardigde het Egyptische Dar al-Ifta al-Masrihhay - een door de staat geleid Islamitisch instituut dat religieuze edicten uitvaardigt - een statement uit waarin staat te lezen dat de praktijk van de moskee om mannen en vrouwen zij aan zij te laten bidden "incompatibel" is met de islam. De juridische afdeling van de Egyptische al Azhar-universiteit reageerde op het nieuws uit Berlijn met een fatwa op de stichting van liberale moskees. Diyanet, het Turkse overheidsorgaan voor godsdienstzaken, stelt op zijn beurt dat de toepassingen van de nieuwe moskee "niet in lijn zijn met de fundamentele principes van verering die al meer dan 14 eeuwen gelden" en "experimenten" zijn "met niets anders tot doel dan religie te bederven en te verwoesten".

Blijven gaan

Maar de stichtster zet door met haar project. "Ik vind het jammer dat ik beveiligd moet worden, maar mensen reageren vaak boos als hun recht om te onderdrukken wordt uitgedaagd." Ze houdt zich vast aan de goede respons die ze krijgt. "Het zijn deze aanmoedigingen die me sterken dat ik moet vechten voor de rechten van mensen en tegen zij die die rechten willen bedwingen. Ik geloof dat het in een democratische samenleving heel belangrijk is om vrij te kunnen zijn zonder onderworpen te worden aan misbruik en geweld. We zijn heel bereid om te praten met conservatieve moslims. Zij moeten toch ook bezorgd zijn dat gewelddadige mensen als terroristen de islam willen kapen? Zij willen toch ook tonen dat de islam een vredevolle, spirituele en prachtige godsdienst is?"

epa