"Dit jaar geen Iraanse pelgrims naar Mekka: te gevaarlijk"

Lichamen van slachtoffers liggen op een rij op de plek van het drama in Mekka 2015.
afp Lichamen van slachtoffers liggen op een rij op de plek van het drama in Mekka 2015.
Wat betreft Teheran komen er dit jaar geen pelgrims uit Iran naar Mekka voor de jaarlijkse bedevaart, de hadj. Het zou er niet veilig genoeg zijn, stelt de Iraanse minister van Cultuur en Islamitische Richtlijnen. Volgens Saoedi-Arabië is er iets anders aan de hand: Iran zou onmogelijke eisen stellen.

Er zijn vier dagen lang gesprekken tussen de twee landen gevoerd, in de hoop een regeling omtrent de hadj te kunnen treffen. Deze zijn volledig mislukt.

Vorig jaar kwamen er bij de hadj volgens externe schattingen meer dan 2.400 pelgrims om het leven door verdrukking toen twee grote stoeten van duizenden gelovigen bij een kruispunt op elkaar botsten. Veruit het grootste aantal slachtoffers kwam uit Iran: volgens Teheran meer dan 460 mensen.

Saoedi-Arabië zegt dat er in totaal 769 pelgrims zijn omgekomen en is er nooit in geslaagd het verschil in de dodentallen uit te leggen. Bovendien heeft het land de resultaten nooit openbaar gemaakt van een onderzoek dat Riyad direct na drama had beloofd uit te voeren.

Woedende Iraniërs

Het drama maakte de relatie tussen Iran en Saoedi-Arabië, toch al grote rivalen in de regio, er niet beter op. Een paar maanden later verslechterde deze verder toen Riyad een belangrijke sjiitische geestelijke executeerde. Woedende Iraniërs bestormden de Saoedische ambassade in Teheran, waarop Riyad besloot alle diplomatieke banden te verbreken.

Omdat Iraniërs hierdoor in eigen land geen visum kunnen krijgen, gingen de twee landen deze maand om de tafel zitten om een oplossing te vinden. Ali Jinnat, de Iraanse minister van Cultuur en Islamitische richtlijnen, zei dat deze zijn mislukt en dat veiligheid het belangrijkste breekpunt was. "We hebben gedaan wat we kunnen, maar de Saoediërs hebben alles afgeschoten", zei hij volgens het Iraanse staatspersbureau IRNA. "Nu is het te laat."

Hulpverleners en pelgrims bij tientallen slachtoffers van het drama.
afp Hulpverleners en pelgrims bij tientallen slachtoffers van het drama.

"Iran bleef vasthouden aan een aantal onacceptabele eisen", reageerde de Saoedische minister van Hadj, Mohammed Bintin. Volgens hem eiste Teheran dat Iraniërs via de Zwitserse ambassade in Iran een visum kunnen krijgen in plaats van alles online te regelen. Ook zou Teheran willen dat de helft van de pelgrims door Iraanse en de andere helft door Saoedische luchtvaartmaatschappijen naar Mekka wordt gevlogen.

Uit de verklaringen van beide landen was niet op te maken of het probleem nog oplosbaar is voordat de hadj in september begint.

Een pelgrim op een rotsblok bij de berg Arafat, even buiten Mekka.
epa Een pelgrim op een rotsblok bij de berg Arafat, even buiten Mekka.

Miljoenen moslims

Elk jaar komen er miljoenen moslims voor de hadj naar Mekka en Medina en Saoedi-Arabië presenteert zich trots als de bewaker en verzorger van deze twee heilige steden. De islam schrijft voor dat alle moslims die het kunnen betalen om naar Saoedi-Arabië te reizen, de pelgrimstocht een keer in hun leven moeten maken.