Iran Air Flight 655: de Airbus met 290 inzittenden die in 1988 door de VS werd neergehaald

Foto linksboven: Een soortgelijke Airbus A300-B2 van Iran Air. Foto linksonder en foto rechts: de lancering van de Amerikaanse luchtdoelraket vanaf de USS Vincennes is gefilmd.
Wikipedia - AP Foto linksboven: Een soortgelijke Airbus A300-B2 van Iran Air. Foto linksonder en foto rechts: de lancering van de Amerikaanse luchtdoelraket vanaf de USS Vincennes is gefilmd.
Is het Oekraïense passagiersvliegtuig verkeerdelijk door een Iraanse luchtafweerraket uit de lucht geschoten? De kwestie is brandend actueel en roept onvermijdelijk echo’s op naar Iran Air Flight 655, de Airbus die in juli 1988 in de Perzische Golf door een Amerikaanse luchtdoelraket werd neergehaald. Alle 290 inzittenden lieten het leven.

De Airbus A300-B2 van Iran Air steeg op 3 juli in Teheran op voor een routinevlucht met eindbestemming Dubai in de Verenigde Arabische Emiraten. Na een geplande tussenlanding in de zuidelijke Iraanse kuststad Bandar Abbas - niet alleen een civiele, maar ook een militaire luchthaven - zette het toestel met 274 passagiers en zestien bemanningsleden aan boord koers richting het emiraat.

In zomer 1988 liep de acht jaar durende oorlog tussen het Iran van ayatollah Khomeini en het Irak van Saddam Hoessein op zijn laatste benen. Om de levensbelangrijke olie-export in de Perzische Golf veilig te stellen, escorteerden Amerikaanse marineschepen vanaf de tweede helft van de jaren tachtig olietankers uit Koeweit. De aanzienlijke Amerikaanse militaire aanwezigheid in de Golf was een doorn in het het oog van Iran en zorgde voor een uiterst gespannen sfeer. Ook twee Belgische mijnenvegers voeren vanaf het najaar 1987 naar de Golf van Oman om zeemijnen te ruimen en het olietankerverkeer te beschermen.

4 juli 1988: Nabestaanden proberen een dag na de vliegramp de opgeviste lichamen te identificeren.
AP 4 juli 1988: Nabestaanden proberen een dag na de vliegramp de opgeviste lichamen te identificeren.

USS Vincennes

Terug naar Iran Air Flight 655. De Airbus vloog over de Straat van Hormoes en verscheen op de radar van de Amerikaanse torpedobootjager USS Vincennes, een zusterschip van de grotere kruiser Hue City. Het detectiesysteem van de Vincennes ziet de Airbus aan voor een Iraanse F-14 Tomcat (het prowesterse sjah-regime kocht de jets van Amerikaanse makelij nog voor het uitbreken van de Islamitische Revolutie van 1979 die de anti-Amerikaanse Khomeini aan de macht bracht, red.).

Ondanks herhaalde oproepen - althans volgens de Amerikaanse visie - om een andere koers in te slaan, vliegt het passagiersvliegtuig rechtstreeks op de Vincennes af. In de overtuiging te maken hebben met een Iraanse aanval lanceert het marineschip een luchtdoelraket. De Airbus wordt geraakt en stort neer in zee. Alle 290 inzittenden, waaronder 66 kinderen, komen om. De Iraanse staatstelevisie maakt het nieuws meteen bekend en zendt beelden uit van de drijvende lichamen. Iran is in shock, familieleden moeten ‘s anderendaags de opgeviste lijken identificeren.

7 juli 1988:  Teheran rouwt bij een massabegrafenis om de inzittenden van Iran Air Flight 655.
AP 7 juli 1988: Teheran rouwt bij een massabegrafenis om de inzittenden van Iran Air Flight 655.

VS-kapitein William Rogers blijft erbij dat de Vincennes zich in internationale wateren bevond en dat zijn schip bedreigd werd. Ook toenmalig Amerikaans vicepresident George Herbert Walker Bush zag geen enkele reden voor excuses.

In de maanden voor 3 juli 1988 zagen de Amerikanen dat Iraanse jets sjoemelden met hun radarsysteem en zich verstopten achter burgerluchtvaart om onopgemerkt te blijven.

Feestelijke ontvangst

De machtshebbers in Teheran beweren dat de VS wel degelijk wisten dat het een passagiersvliegtuig betrof. De Vincennes krijgt maanden later een feestelijk onthaal bij terugkomst in Amerika. De crew wordt onderscheiden en gezagvoerder Rogers ontvangt de Legion of Merit-medaille voor ‘exceptioneel verdienstelijk gedrag’.

Iran maakt de zaak aanhangig bij de VN-Veiligheidsraad en start een procedure voor het Internationaal Gerechtshof. Pas acht jaar na de feiten schikken de partijen. De Verenigde Staten spraken in de schikking ‘hun spijt over’ de zaak uit, wat helemaal niet hetzelfde is als ‘schuld aan’. Ze betreurden de menselijke tragedie en betaalden 130 miljoen dollar aan Iran. Iets minder dan de helft was een schadevergoeding voor de nabestaanden van Iran Air Flight 655.

Iran is de vliegramp nooit vergeten. Toen VS-president Donald Trump enkele dagen na de liquidatie van topgeneraal Qassem Suleimani via Twitter bekendmaakte dat zijn strijdkrachten 52 Iraanse doelen hadden geselecteerd om aan te vallen, refereerde hij met dat getal naar het aantal Amerikaanse gegijzelden in de VS-ambassade die bijna dertien maanden gevangen zaten.  Iraans president Hassan Rohani antwoordde met de tweet: “degenen die het getal 52 aanhalen, moeten ook het getal 290 onthouden. #IR655” Rohani’s bericht dateert van maandag, twee dagen voor de vliegramp met het Oekraïens toestel. Heeft het land nu een gelijksoortige tragedie veroorzaakt?

De bemanning van de  USS Vincennes in juli 1988.
AP De bemanning van de USS Vincennes in juli 1988.



20 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • joseph verbeke

    Gino Denil uw uurwerk loopt achter.Informeer je bij de Iranezen aub...

  • gaspard van de ketele

    De toenmalige Sowjet Unie heeft inderdaad een Koreaans lijnvliegtuig neergeschoten. Het toestel vloog boven het Sowjet luchtruim (volledig uit koers en negeerde alle signalen om uit te wijken of een gedwongen landing te doen. Misschien is het nodig de feiten op een rijtje te zetten

  • Paul Boutsen

    Is dat de nu vergelijking dat moet opgaan? Poetin heeft evenzo een lijnvliegtuig met vooral Nederlanders aan boord neergeschoten. Ook Poetins voorgangers hebben boven de Beringzee een 747 neergeschoten, maar nu gaan ze hier weer de US bij betrekken. Is het zo moeilijk toe te geven dat het om een terroristische daad gaat uitgevoerd door religieuze fanatici?

  • Filip Vanlaeken

    Staatsleiders die onschuldige burgers vermoorden en de uitvoeders bewieroken zou men moeten bannen uit de EU, en alle eretitels afpakken: nu dus in Iran, maar ook Bush Sr (iran air) Mitterand (greenpeace), en Clinton (cavalese).

  • paul van de velde

    Ik kan niet begrijpen dat ze het verschil niet kunnen zien tussen een passagiersvliegtuig en een gevechtsvliegtuig. En wat zekerst niet vergeten mag worden is de stichter van IS : George Herbert Walker Bush en zijn goede vriend Blair.