"Maagd. Mooi. 12 jaar oud... Ze zal snel verkocht worden"

Lamiya Aji Bashar is het gezicht geworden van de slavinnenhandel van IS.
AP Lamiya Aji Bashar is het gezicht geworden van de slavinnenhandel van IS.
"Maagd. Mooi. 12 jaar oud... Haar prijs ligt op 12.500 dollar (11.300 euro), ze zal snel verkocht worden." De advertentie in het Arabisch doet huiveren, maar is helaas geen alleenstaand geval. IS maakt volop gebruik van sociale media om seksslavinnen te verhandelen.

Hoe meer terrein de terreurgroepering verliest, hoe belangrijker de zowat 3.000 gegijzelde yezidi-vrouwen in hun ogen worden. Om u een idee te geven: sinds de meisjes in augustus 2014 gevangen genomen werden, konden er maandelijks zo'n 134 ontsnappen. In de laatste zes weken is dat aantal geslonken tot 39. Wie hen probeert te redden, wordt zonder pardon vermoord.

De slachtoffers worden als vee verkocht via smartphone-apps, vooral Telegram speelt daarbij een belangrijke rol. Dat de chats geheim gehouden en zelfs vernietigd kunnen worden, speelt de extremisten uiteraard in de kaart. Ze kunnen er ongestoord hun 'database' delen, met daarbij foto's van slachtoffers en de naam van hun eigenaar. Het systeem helpt hen ook om ontsnappingen te voorkomen.

"Elke slavin in systeem"
"Elke slavin wordt in het systeem gezet. Als zo iemand aan een controlepost van IS tegengehouden wordt, is ze eraan voor de moeite. Ze weten dan meteen dat ze op de vlucht is en aan wie ze toebehoort", aldus de stichter van de hulporganisatie Luftbrucke Irak.

Lamiya Aji Bashar is in maart eindelijk kunnen ontsnappen, nadat vier eerdere pogingen op niets uitgedraaid waren. Ze kwam echter niet ongeschonden uit de strijd: een landmijn ontplofte, haar vluchtgezellen Almas (8) en Katherine (20) zouden het niet overleven.

AP

Blind, maar toch gelukkig
Lamiya werd blind aan haar rechteroog en haar gezicht raakte vreselijk verminkt, maar toch rekent ze zichzelf bij de gelukkigen. "Ik heb het gehaald, dankzij God. Ik ben kunnen ontsnappen aan de ongelovigen. Zelfs als ik beide ogen verloren had, zou het de moeite waard geweest zijn", aldus de 18-jarige vanop haar bed in het huis van haar nonkel in de Iraakse stad Baadre.

Ook Nadia Mourad overleefde de gruwel, zij hield in het Europese Parlement een pleidooi voor meer internationale hulp. "IS is trots op wat ze de yezidi's aandoen. De meisjes worden gebruikt als menselijk schild, ze mogen niet vluchten. Waarschijnlijk zullen ze vermoord worden. Waar blijft de reactie van de wereld? Waar is de menselijkheid?"

"Bijzonder populair"
End-to-end encryptie blijkt zeer belangrijk te zijn in hun communicatie. De IS-leden gebruiken in de eerste plaats Telegram, maar in mindere mate ook WhatsApp en Facebook. Wordt het niet tijd dat de bedrijven daar iets tegen doen?

"Telegram is bijzonder populair in het Midden-Oosten", aldus woordvoerder Markus Ra. "Helaas trekt dat ook mensen met minder goede bedoelingen aan. We proberen misbruiken zo veel mogelijk te voorkomen. Als we IS-kanalen kunnen traceren, worden die meteen verwijderd."

Moeder te koop
Maar intussen wordt bijvoorbeeld een moeder met een driejarig kind en een zeven maanden oude baby via WhatsApp te koop aangeboden. "Ze wil dat haar eigenaar haar doorverkoopt", luidt het bijschrift. De prijs? 3.700 dollar (3.340 euro).

"Wij hebben hier niet het minste begrip voor", stelt woordvoerder Matt Steinfeld. "Die accounts gaan er onmiddellijk uit. We moedigen mensen aan om dergelijke misbruiken aan ons te melden."

48 gezichten
Via een activist kreeg het persagentschap AP 48 gezichten te zien van meisjes die verhandeld worden. Ze kijken allemaal recht in de camera, sommigen zijn zwaar gemaquilleerd. Niemand lijkt ouder dan dertig jaar, velen hebben zelfs nog maar net de schoolbanken verlaten.

Onder hen Nazdar Murat: zij was zestien jaar toen ze twee jaar geleden ontvoerd werd. Haar vader en nonkels zouden de IS-inval niet overleven. "Zes maanden geleden heb ik een telefoontje van haar gekregen", vertelt haar moeder. "Het duurde maar enkele seconden, ze zei dat ze in Mosul was. Elke keer als iemand kan ontsnappen, vragen we wat er met haar gebeurd is. Niemand herkent haar echter. Sommige mensen zeggen dat ze zelfmoord gepleegd heeft."

"Mensen hebben geen geld meer"
De kans op een goede afloop slinkt in ieder geval met de dag. Vroeger legde de Koerdische Regionale Overheid per geval nog tot 15.000 dollar (13.500 euro) op tafel om smokkelaars of rechtstreeks losgeld te betalen, maar de financiële reserves zijn opgedroogd. IS heeft zich nu ook teruggetrokken uit Ramadi en Fallujah, maar van de vermiste meisjes geen spoor.

"De reddingsoperaties verlopen almaar trager, uiteindelijk zal er niets meer overblijven", weet Andrew Slater van de non-profitorganisatie Yazda. "De mensen hebben geen geld meer, ik ken tientallen families die voor tienduizenden dollars in de schulden zitten. Intussen worden er nog steeds duizenden vrouwen en kinderen gevangen gehouden."

Zusje nog steeds gevangen
Lamiya werd ontvoerd uit Kocho, een dorp dat niet zo ver van Sinjar ligt. Haar ouders zijn vermoedelijk dood, haar negenjarige zus Mayada zit nog steeds in de klauwen van IS. Op een foto die ze naar haar familie kon sturen, is ze te zien voor een IS-vlag.

Vijf andere zussen konden wel ontsnappen en zijn naar Duitsland verhuisd. Een jongere broer werd maandenlang vastgehouden in een IS-trainingskamp in Mosul, maar ook hij wist gelukkig te ontkomen.

Geslagen en misbruikt
Lamiya zelf werd van de ene IS-beul aan de andere doorgegeven. Telkens werd ze geslagen en misbruikt. Haar eerste 'eigenaar' was een Iraakse IS-commandant die haar vaak vastbond. Ze probeerde twee keer weg te lopen, als straf werd ze geslagen en verkracht.

Na een maand werd ze alweer doorverkocht, nog eens twee maanden later belandde ze bij een bommenmaker. Ze moest ook zelf bomvesten en autobommen helpen maken. "Ook daar heb ik geprobeerd te ontsnappen, maar tevergeefs. Opnieuw kreeg ik slaag."

Hart blijft in Irak
Toen de man haar beu was, belandde ze bij een IS-dokter in Hawija. Na het zoveelste misbruik kon ze deze keer in het geniep contact leggen met het thuisfront. Haar nonkel gaf 800 dollar (720 euro) aan smokkelaars om haar te bevrijden, en met succes. Ook zij zal nu naar Duitsland verhuizen, maar haar hart blijft in Irak. "We hadden daar een mooi huis, met een grote boerderij. Ik ging er naar school. Het was een mooi leven."