In Burundi staan de Hutu's en Tutsi's weer tegenover elkaar

EPA
Bijna iedereen kijkt de andere kant op. Maar niemand kan straks zeggen: 'we wisten niet wat er in Burundi gaande was'. Hutu's en Tutsi's staan weer tegenover elkaar in hartje Afrika.

Ruud Bosgraaf van Amnesty International wil het woord genocide nog niet in de mond nemen. Vanochtend publiceerde de menserechtenorganisatie een onderzoek naar de slachtoffers van de meest recente moordpartij in een voornamelijk door Tutsi's bewoonde wijk, op 11 december. Gedood werden onder anderen: een gehandicapte man, een tiener die eieren verkocht, een werkster, een leraar en een man die mobieltjes verhandelde. Allemaal 'vijanden van de staat', volgens een legerwoordvoerder.

Een slecht voorteken, want in de voormalige Belgische kolonie werden tussen 1993 en 2005 bij geweld tussen de Hutu-meerderheid (85 procent) en de Tutsi-minderheid naar schatting 300.000 mensen afgeslacht. Vooral 'vijanden van de staat'.

,,Maar als je die recente buitenrechtelijke executies op straat ziet en het feit dat de staat de haat opstookt, begin je wel een beetje in de richting van genocide te denken. Probleem is dat wij in Europa de urgentie niet willen zien van wat daar dreigt. Net als ten tijde van Rwanda toen hier de oorlog in Joegoslavië alle aandacht vroeg. Nu is er iets dergelijks aan de hand met de vluchtelingen en Syrië. Geen aandacht dus voor Burundi", aldus Bosgraaf.

AFP
REUTERS

Escalatie geweld
Sinds acht maanden escaleert het geweld in Burundi waar inmiddels alweer honderden doden zijn gevallen. Nog steeds spookt door vele hoofden wat er in de jaren negentig gebeurde in buurland Rwanda. In een vergelijkbare sfeer van haat tussen Hutu's en Tutsi's werden in korte tijd bijna een miljoen Tutsi's en gematigde Hutu's vermoord.

Een besluit van de Afrikaanse Unie (AU) om deze keer een preventieve vredesmacht van 5000 man te sturen werd dit weekend door president Nkurunziza boos verworpen. Maandag kwam het parlement van Burundi daarover bijeen, maar vooral om te applaudiseren voor de president.

Omstreden
De problemen in Burundi begonnen dit jaar nadat diezelfde Nkurunziza de grondwet liet veranderen om een omstreden derde ambtstermijn voor zichzelf te regelen. Daartegen werd geprotesteerd door gematigde Hutu's en Tutsi's. De laatste hadden in 2006 hun gewapende strijd opgegeven, onder meer in ruil voor een behoorlijke grondwet.

Om zijn ambtstermijn te verlengen en de aandacht af te leiden van de grote economische problemen van het straatarme Burundi stookten handlangers van de president de aloude etnische spanningen op. Volgens de journaliste Yvette Murekasabe - die deze zomer na bedreigingen vanwege kritische radio-uitzendingen moest vluchten naar Frankrijk - broeit er iets onbeschrijflijks in Burundi waar bendes jongeren de hoofdstad Bujumbura onveilig maken. Tutsi's en gematigde Hutu's zijn vaak het slachtoffer.

Kapmessen
,,Ooit waren die milities ongewapende jeugdafdelingen van de regeringspartij. Ze worden al lange tijd getraind en in reserve gehouden. Die jongeren zijn geen opstandelingen want ze horen bij de macht. De milities bestaan volledig uit Hutu's en ze worden getraind voor een bepaald doel", aldus Murekasabe op de Franse radio.

Wat een grote groep werkloze, gemanipuleerde en met kapmessen toegeruste Hutu-jongeren kan aanrichten, zag de wereld te laat in Rwanda. Ook andere mensenrechtenorgansaties waarschuwen voor de sfeer van haat in Burundi die gemakkelijk oplaaien tot een opmaat naar een volgend drama.

EPA
REUTERS