Hoe China alles over doden op Tiananmenplein in Peking wegwist

Een politiewagen bij de Poort van de Hemelse Vrede, waar ook het portret van Mao hangt. Maandag is hier een jeep op het publiek ingereden. Vermoedelijk was het een aanslag.
REUTERS Een politiewagen bij de Poort van de Hemelse Vrede, waar ook het portret van Mao hangt. Maandag is hier een jeep op het publiek ingereden. Vermoedelijk was het een aanslag.
De Chinese autoriteiten hebben zich flink ingespannen om alle berichtgeving rond het incident op het Plein van de Hemelse Vrede te censureren. Gisteren reed een jeep dwars door de afzettingen op het plein om bij de Poort van de Hemelse Vrede onder een portret van Mao in brand te vliegen. Drie inzittenden en twee toeristen kwamen om het leven, 38 mensen raakten gewond.

Op het plein zelf werd elk spoor van het incident zo snel mogelijk gewist. Het gebied werd afgezet en er werden grote groene schermen voor de Poort van de Hemelse Vrede geplaatst. Een team van de BBC probeerde getuigenverslagen te verzamelen, maar werd gearresteerd.

Ook op het internet werd elke melding van het incident zo snel mogelijk verwijderd, aldus FreeWeibo.com, een website die activiteiten van de Chinese censor in kaart brengt. Onder de verwijderde posts waren foto's van een brandende auto (zie ook onderaan dit artikel), lichamen die op de grond lagen en mensen die door de politie overeind werden geholpen. De Weibo-account (het Chinese Twitter) van de correspondent van de Daily Telegraph Malcolm Moore werd lam gelegd zodra hij het medium gebruikte om ooggetuigen te vinden.

Chinese bloggers hebben echter snel kopieën van de foto's gemaakt en ze gedeeld via Twitter en andere sociale netwerken, die de autoriteiten in Peking niet kunnen controleren.

Niets op het avondnieuws
Zoekopdrachten met de woorden 'Plein van de Hemelse Vrede', 'terrorisme' en 'auto-ongeluk', werden ook geblokkeerd. Het staatspersbureau Xinhua heeft de gebeurtenis kort gemeld, maar verslagen en blogs van andere Chinese media werden verwijderd. Op de staatszender werd er bij het avondnieuws in het Chinees niets over het incident gemeld. Buitenlandse zenders als de BBC en CNN werden in China op zwart gezet zodra er over de gebeurtenis werd gerapporteerd.

Een anonieme bron heeft vandaag gezegd dat het waarschijnlijk geen ongeluk was, en dat de politie op zoek is naar twee personen die de auto mogelijk in brand hebben gestoken. Hoteleigenaars is gevraagd uit te kijken naar twee verdachte gasten uit de westelijke provincie Xinjiang - vermoedelijk etnische Oeigoeren, een islamitische Chinese minderheid die in deze regio wonen.

Volgens Willy Lam van het Centrum voor China Studies in HongKong, vormt het incident groot gezichtsverlies voor de Chinese leiders. Het vond plaats op het belangrijkste en best bewaakte publieke terrein van het land, aan de vooravond van een plenaire sessie van de Communistische Partij. 'Ze willen geen geruchten en speculaties over separatisme', zegt Lam tegen CNN.

Symbool van de macht van Mao
Het Plein van de Hemelse Vrede werd tijdens het regime van Mao Zedong aangelegd als symbool van zijn macht en vanaf deze plek riep hij in 1949 de Volksrepubliek China uit. Chinese leiders spreken het volk nog steeds vanaf het plein toe, en het is de plek waar grote (militaire) parades worden gehouden.

Aan de zuidelijke kant van het plein ligt het mausoleum waar het gebalsemde lichaam van Mao rust en het Chinese parlement is aan de westelijke zijde. Niet ver daar vandaan bevindt zich de compound waar veel Chinese regeringsleiders leven en werken.

Juist vanwege die symboliek, is het plein een plek waar vaker demonstraties hebben plaatsgevonden. Het bekendst zijn de studentenprotesten in 1989 die hardhandig werden neergeslagen. In 2011 zou een man zichzelf op het plein in brand hebben gezet, een incident waar de Chinese media ook toen over zwegen. In 2009 hebben drie mensen die onderweg waren naar het plein, zichzelf en hun auto in een nabije winkelstraat in brand gestoken. Er staan al enige jaren brandblussers op verschillende plaatsen op het plein.