Grenscontroles komen terug in Denemarken

EPA
Denemarken gaat grenscontroles invoeren om illegale immigranten en smokkelaars te weren. Dat heeft de nieuwe Deense minister van Buitenlandse Zaken Kristian Jensen tegen zijn Duitse collega gezegd. Denemarken zal wel opereren binnen de regels van het Akkoord van Schengen, dat paspoortcontrole aan de gemeenschappelijke grenzen van 26 Europese landen afschafte.

Al eerder, in mei 2011, voerde de liberale regering onder leiding van Lars Rasmussen de steekproefsgewijze grenscontroles in aan de grens met Duitsland. Niet alle paspoorten werden gecontroleerd, alleen enkele auto's. Ook toen werd de maatregel genomen als reactie op de toegenomen vluchtelingenstroom vanuit Noord-Afrika. De Deense grenscontroles waren zeer omstreden binnen de Europese Unie, omdat ze tegen het Akkoord van Schengen in zouden gaan. Buurlanden Duitsland en Zweden reageerden teleurgesteld en de Europese Commissie kondigde in juli 2011 aan de Denen goed in de gaten te houden.

Dat was echter al snel niet meer nodig, omdat de sociaaldemocratische regering die in oktober 2011 aantrad onder leiding van premier Helle Thorning-Schmidt de omstreden grenscontroles binnen een maand na haar aantreden afschafte.

De scherpere grenscontroles waren dit jaar een harde eis van de Deense Volkspartij (DF) bij de onderhandelingen met de centrum-rechtse partij Venstre over de te vormen coalitie. De Volkspartij wordt als zeer rechts beschreven. De partij neemt uiteindelijk geen plaats in de regering van Lars Rasmussen, maar is wel gedoogpartner, zoals ook tussen 2001 en 2011, toen ze de liberale regering steunde in ruil voor het mogen aanscherpen van het asiel- en immigratiebeleid. Andere wensen van de Volkspartij zijn het beperken van de immigratie en een referendum over de vraag of Denemarken lid van de EU moet blijven.

De nieuwe Deense premier Lars Loekke Rasmussen spreekt over de plannen van zijn regering.
REUTERS De nieuwe Deense premier Lars Loekke Rasmussen spreekt over de plannen van zijn regering.

Schengen

Denemarken ondertekende het Schengen-akkoord in 1996. In 2001 trad het verdrag in werking voor de Denen en vervielen de grenscontroles aan de grens tussen Denemarken en andere Schengen-landen. Denemarken geniet een speciale status binnen de Schengen-landen: ze mag zelf bepalen of ze nieuwe regelingen die zijn gebaseerd op het Schengen-verdrag toepast of daarvan afziet.

Voor de andere landen Schengen-landen geldt dat niet. Zij moeten besluiten doorvoeren wanneer daar een meerderheid voor is in het Europese Parlement en de Raad van Ministers, ook als het land zelf tegen stemt. Het akkoord werd in 1985 afgesproken door Duitsland, Frankrijk, Nederland, België en Luxemburg in het Luxemburgse plaatsje Schengen en zorgde voor het vrije verkeer van personen binnen de lidstaten. Vandaag zijn dat er 26.