Eerherstel voor Nederlandse klokkenluider die diefstal van atoomgeheimen meldde, waardoor Pakistan later een atoombom kon maken

thinkstock
Een klokkenluider die ruim veertig jaar geleden bij het Nederlandse uraniumverrijkingsbedrijf Urenco aankaartte dat een Pakistaanse collega mogelijk atoomgeheimen stal, krijgt alsnog gelijk van het ‘Huis voor Klokkenluiders’. Dat concludeert na onderzoek dat de melding terecht was gedaan en dat "het aannemelijk is" dat de klokkenluider daarna zelf is benadeeld door zijn werkgever. Mede dankzij de gestolen info kon Pakistan jaren later een atoombom maken. 

Overigens ook dankzij kennis die wetenschapper Abdul Qadir Khan opdeed tijdens onderzoeksopdrachten in België. In Leuven promoveerde hij eerder onder toezicht van professor Martin Brabers in de natuurkunde. Die Nederlandse KU Leuven-professor, als metallurg expert in verrijking, loodste Khan daarna binnen bij het Nederlandse Urenco in Almelo. In 1975 keerde Khan, met een hoofd vol kennis en een aktetas vol gekopieerde technologie, terug naar zijn thuisland.

Gevangen genomen, geïntimideerd, ontslagen

Tweede Kamerlid Ronald van Raak (SP) is blij dat de klokkenluider in het dossier, Frits Veerman, hiermee nu eerherstel krijgt.

"Deze kennis is waarschijnlijk ook gedeeld met andere landen. Frits Veerman meldde deze spionage bij zijn baas en ook bij de geheime diensten. Daarna werd Veerman zélf gevangen genomen, geïntimideerd - hij had zich “te veel bemoeid en moest zijn mond houden” - en ook ontslagen. Zijn leven lang heeft Veerman de gevolgen van deze terechte melding van spionage ondervonden", stelt Van Raak in een reactie.

Schadeclaim

De inmiddels 75-jarige Veerman werd eerst op een zijspoor gezet en enkele jaren later inderdaad ontslagen. Ook in zijn latere leven ondervond hij naar eigen zeggen grote last in de nasleep van zijn melding. Zo vertelt hij over een moment in Italië waar hij op de snelweg zonder reden omsingeld werd door zwaarbewapende militairen. En in de Verenigde Staten werd hij verhoord door de FBI. Hij kreeg amper nog werk en als hij een klus deed, keek de veiligheidsdienst om de hoek.

Veerman overweegt nu een schadeclaim in te dienen tegen de Nederlandse overheid en zijn voormalige werkgever. Overigens waren Veerman en Khan officieel niet in dienst van Urenco maar bij FDO, een deel van industrieel concern Stork dat werkzaamheden uitvoerde bij Urenco.

(Lees verder onder de foto)

De vader van de Pakistaanse kernbom, Abdul Qadeer Khan.
reuters De vader van de Pakistaanse kernbom, Abdul Qadeer Khan.

Eerste stap

Van Raak, die jaren met deze kwestie bezig is geweest, ziet deze erkenning als een eerste stap. Hij gaat nu vragen om inhoudelijk onderzoek door het CTIVD, de Nederlandse toezichthouder van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. De SP'er wil onder meer weten wie politiek het besluit heeft genomen om de spion Abdul Khan te laten gaan en Veerman aan te pakken. "De waarheid in dit staatsmisdrijf moet boven komen", aldus Van Raak. 

Nucleaire kennis doorgespeeld aan Noord-Korea, Iran en Libië

De kerngeleerde Khan, ‘vader van de Pakistaanse atoombom’, is in eigen land een nationale held. Met zijn hulp werden in Pakistan kernwapens ontwikkeld die het land in 1998 voor de eerste keer testte. Hij heeft jaren later toegegeven dat hij de nucleaire kennis op verzoek van zijn regering ook doorspeelde aan Noord-Korea, Iran en Libië.

Van Raak heeft aanwijzingen dat op aandringen van de Amerikanen de Nederlandse overheid Khan zijn gang liet gaan. Hij maakt dat onder meer op uit uitlatingen van wijlen Ruud Lubbers, destijds Nederlands premier. Mogelijke beweegreden was dat ook buurland India wellicht met een atoomwapen bezig was, samen met de Russen.

Dat Nederland dit toeliet, welk land doet dat nou? Het maakte me angstig

Klokkenluider Frits Veerman

Angstig

Klokkenluider Frits Veerman zelf maakt zich nog steeds druk om de diefstal van geheime atoominformatie door de Pakistaanse kerngeleerde. En vooral omdat dit in zijn ogen mogelijk werd gemaakt door de overheid en anderen die met deze nucleaire technologie bezig waren. 

Maar het meest dwars zit hem dat Nederlandse staatsgeheimen in verkeerde handen vielen en dat dit grote invloed heeft gehad op de rest van de wereld. “Dat Nederland dit toeliet, welk land doet dat nou? Het maakte me angstig.”

Voor Veerman staat vast dat Nederland het non-proliferatieverdrag schond. Dat houdt in dat landen geen kernwapens verspreiden. “Kijkt u eens naar de internationale samenleving. In Iran staan centrifuges voor de verrijking van uranium, van Nederlandse oorsprong, gelooft u mij maar.” Veerman wijst op de bedreigingen van Israël door Iran.

Lees ook: ‘Vader van de Pakistaanse atoombom’ kon zijn kennis ongestoord in België komen opdoen (+)




2 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Gino Denil

    En wij waren ook weer betrokken partij. Zonder dat een haan er ooit over kraaide.

  • Hendrik Goris

    Wees maar heel zeker dat de Pakistanen niet alleen in Nederland atoomgeheimen kregen. Want Pakistan heeft de kennis om een atoombom te bouwen gekregen! Zoals dat andere artikel vermeldt o.a. ook bij ons. Het moet zelfs geweten geweest zijn bij de NAVO, want er liepen in die periode in het SCK in Mol heel veel Paksitani rond die zelfs geen Engels spraken en de hele dag niets anders deden dan copies nemen. Met medeweten van de directie, na toestemming van hogerop.