Een ‘socialist’ die kans maakt de volgende president van de VS te worden, hoe kan dat?

Bernie Sanders maakt goede kans de uiteindelijke Democratische genomineerde te worden.
Photo News Bernie Sanders maakt goede kans de uiteindelijke Democratische genomineerde te worden.
De Amerikaanse senator Bernie Sanders staat momenteel op kop in de meeste peilingen voor de Democratische voorverkiezingen op Super Tuesday (3 maart), nadat hij ook de vorige voorverkiezingen al kon winnen. Sanders maakt op dit moment dan ook de grootste kans de uiteindelijke genomineerde te worden. Vreemd toch, in een land waar ‘socialist' een scheldwoord is?
Je cookie instellingen zorgen ervoor dat deze inhoud niet getoond wordt.
Pas je cookie instellingen hier aan.

Stel op Google de vraag ‘Is Bernie Sanders a socialist?’, en je krijgt een dikke 80 miljoen zoekresultaten. Vooral in 2015 en 2016, in aanloop naar en tijdens de Democratische voorverkiezingen van dat laatste jaar, zochten veel Amerikanen het antwoord. De laatste weken, nu Sanders het goed doet in de huidige voorverkiezingen, duikt de kwestie opnieuw op. 

Je cookie instellingen zorgen ervoor dat deze inhoud niet getoond wordt.
Pas je cookie instellingen hier aan.

Het mag dus duidelijk zijn dat veel Amerikanen zich afvragen wat Sanders nu eigenlijk is. Want stemmen voor een socialist, dat gaat voor veel kiezers misschien toch wel te ver. Een peiling vorige week toonde nog aan dat slechts 28 procent van de Amerikanen een positief gevoel heeft tegenover socialisme, 58 procent staat er negatief tegenover. Bij de Republikeinen is slechts 7 procent positief voor socialisme, bij onafhankelijken ook maar 23 procent, en zelfs bij Democraten vindt slechts de helft van de ondervraagden het systeem positief.

Vrijheid

Socialisme staat in de Verenigde Staten nog vaak gelijk aan het communisme, wat het land na de Tweede Wereldoorlog te vuur en te zwaard heeft bestreden. Zeker langs Republikeinse kant is de afkeer van alles wat naar sociale correcties op het heilige kapitalistische systeem ruikt, uit den boze. De vrijheid om te ondernemen, werken en geld te verdienen is wat Amerika groot heeft gemaakt, klinkt het, en dat moet zo blijven. 

Het scheldwoord ‘socialist’ - als opvolger van ‘communist’ - kent vooral een heropleving sinds de verkiezing van Barack Obama in 2008. De Republikeinen, die met John McCain de presidentsverkiezingen hadden verloren, schetsten bij momenten groteske doembeelden van een socialistisch Amerika “waar Stalin en Lenin” van zouden watertanden. Veel haalde het overigens niet uit, Obama werd in 2012 vlot herkozen, ook al aangezien al die doembeelden nergens op gebaseerd bleken.

In 2016 kende de focus op het duivelse 'socialisme’ een nieuwe heropleving met Sanders als tegenkandidaat van Hillary Clinton. De senator uit Vermont haalde het uiteindelijk niet, en Clinton zelf moest het onderspit delven tegen Donald Trump, waarna de ‘socialistische dreiging’ weer even ging liggen. 

John McCain (l.) en Barack Obama (r.) in 2008.
AFP John McCain (l.) en Barack Obama (r.) in 2008.

‘Democratisch socialisme’

Vandaag is die dreiging - in de ogen van de tegenstanders - echter weer volop terug, met Sanders' stevige opmars in de voorverkiezingen. Zelfs zijn partijgenoten schilderen hem graag af als ‘te radicaal’, en noemen zijn ideeën onhaalbaar. De negatieve connotaties kent Sanders zelf ook. Hij doet daarom hard zijn best om zich niet als een gewone ‘socialist’ voor te stellen, goed wetende dat hij daarmee meteen zijn politiek doodvonnis zou tekenen. 

In plaats daarvan probeert Sanders het ‘democratisch socialisme’ verkoopbaar te maken. Ook hij beseft dat de Verenigde Staten nu eenmaal doordrongen zijn van het kapitalisme. Maar dat betekent niet dat er niets moet veranderen, al is het hoogst haalbare om iets aan dat systeem te veranderen, via 'sociale correcties’. Sanders kijkt daarbij naar de sociaaldemocratie zoals wij die in Europa kennen, en dan vooral in de Scandinavische landen als Denemarken en Zweden. 

“Wat je ziet is dat in al die landen, gezondheidszorg een recht is voor iedereen en zelfs kosteneffectiever is, onderwijs zo goed als gratis is voor iedereen en het onderwijssysteem beter is, mensen er een beter pensioen krijgen, werkenden meer verdienen, en de verdeling van inkomen en rijkdom er veel eerlijker verloopt”, zei Sanders er in 2015 zelf over. 

"Economie die werkt voor iedereen”

‘Democratisch socialisme’ betekent volgens Sanders in de praktijk dan ook “een economie die voor iedereen werkt, en niet enkel voor de superrijken”. Om daartoe te komen, wil hij het ingewikkelde - en volgens hem corrupte - politieke systeem vervangen door het principe van “één persoon, één stem”, moet er een universele zorgverzekering komen voor iedereen, wordt onderwijs een recht voor iedereen en moeten de rijken een hogere - “eerlijkere” - bijdrage aan de samenleving betalen in naam van de solidariteit, zodat alle burgers kunnen profiteren van uitgebreidere sociale voordelen. 

Op CNN vatte hij het vorig jaar als volgt samen: “Democratisch socialisme betekent voor mij dat we in een beschaafde samenleving accepteren dat iedereen in veiligheid en waardigheid moet kunnen leven. Gezondheidszorg is een mensenrecht, dus iedereen moet het kunnen hebben. En zonder fatsoenlijk onderwijs kun je ook niet vooruit in dit land en deze wereld. Voor mij is democratisch socialisme dus een mensenrecht, én een economisch recht.”

Hoe hard de Republikeinen die ideeën ook verketteren, voor een groot deel van het kiespubliek lijken ze wel aan te slaan. Veel burgers blijken wel degelijk het onderscheid te kunnen maken tussen het ter zielen gegane communisme uit de Koude Oorlog, en de concrete voorstellen van Sanders. 

Als Donald Trump 800 miljoen dollar belastingkortingen en subsidies krijgt om luxeverblijven te bouwen, dan is dat socialisme voor de rijken

Bernie Sanders

“We kennen al socialisme: socialisme voor de rijken”

Zijn grootste applaus kreeg hij tijdens het Democratische debat in Nevada vorige week toen hij zei dat de VS vandaag al een socialistisch systeem kennen: “Het probleem is dat we socialisme voor de zeer rijken kennen, en egoïstisch individualisme voor de armen. Als Donald Trump 800 miljoen dollar belastingkortingen en subsidies krijgt om luxeverblijven te bouwen, dan is dat socialisme voor de rijken. Als we werknemers van Walmart moeten subsidiëren met gezondheidszorg en voedselbonnen, omdat de rijkste familie van het land hongerlonen uitbetaalt, dan is dat socialisme voor de rijken. Ik geloof in democratisch socialisme voor wie werkt, niet voor miljardairs.”

Zelfs multimiljardair Warren Buffett gaf gisteren in een interview op CNBC toe dat hij sympathie heeft voor de strijd die Sanders voert, ook al is hij het inhoudelijk vaak niet met hem eens. “Ik sta heel erg sympathiek tegenover het feit dat senator Sanders denkt dat veel mensen zich achtergelaten voelen, zonder dat ze daar zelf iets aan kunnen doen”, aldus de steenrijke investeerder. “Er zijn heel veel aspecten van het kapitalisme die op een of andere manier gereguleerd moeten worden. Maar ik geloof niet dat we het hele systeem daarom moeten opgeven.” 

Bernie Sanders (r.) met twee van zijn Democratische tegenstanders Michael Bloomberg en Elizabeth Warren.
AP Bernie Sanders (r.) met twee van zijn Democratische tegenstanders Michael Bloomberg en Elizabeth Warren.

Beslissing op Super Tuesday?

Of Sanders het haalt, moet de komende weken duidelijk worden. Op Super Tuesday worden in veertien staten tegelijkertijd voorverkiezingen gehouden. Er valt dan in één klap een derde van alle afgevaardigden voor de Democratische conventie komende zomer te verdienen - terwijl bij de vorige drie voorverkiezingen in de kleine staten Iowa, New Hampshire en Nevada samen amper 2 procent is verdeeld. Het is op die conventie dat de afgevaardigden formeel de presidentskandidaat aanduiden.

Wint Sanders op Super Tuesday overtuigend - voorlopig ligt hij in de peilingen in twaalf van de veertien staten op kop - dan lijkt niemand hem de nominatie nog te kunnen afpakken. Veel zal echter ook afhangen van de vraag of zijn gematigde concurrenten uiteindelijk bereid zullen zijn hun eigen race te staken in het voordeel van een andere gematigde. Tot nog toe lijkt Sanders mee te kunnen profiteren van hun verdeeldheid.

Lees ook: Welke Democraat kan Trump verslaan? Dit zijn de kanshebbers (+)




33 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Karel Tichmann

    "Is Bernie Sanders a socialist? Nee, hij is een Stalin/Mao communist." En alles moet gedaan worden, om hem en zijn aanhangers (inc, groenen/progressieven/liberalen) te verwoesten. De welvaart die links brengt is als de welvaart net als een aardbeving of plaag brengt. Links is de illusie van invloed in ruil voor de vermindering van vrijheid. Links betekent goede zaken voor de verhoogt de inkomsten van elke ambtenaar, terwijl de bevolkig altijd leeft in armoede en ellende.

  • Erik De Smet

    Democratisch socialisme... Is dus weer een ander woord voor communisme. Communisme = Alles controleren en je bezit als individu niks meer. Dat zijn de ingrediënten voor armoede en corruptie. Dat is de verdeel en heers politiek van het links socialisme.

  • Christle Rondags

    Bernie maakt geen kans. Socialisme maakt geen kans bij de democratische kiezers. Swing states krijg je ECHT niet om met Sanders, dat weet het DNC ook. En swing states winnen je de verkiezingen, omdat zij economische stemmers zijn. Komt er dit jaar geen crisis, dan wint Trump met een voorsprong van minimaal 5%

  • Yvan Lindekens

    Ik vraag me af wie in de VS zou willen wonen: het federaal minimumloon bedraagt $ 7.25/h, ongewijzigd sinds 2009; betaald ziekteverlof bestaat er evenmin als zwangerschapsverlof of werkloosheidsuitkering; gezondheidszorg is er even onbetaalbaar als onderwijs; de levensverwachting is er lager dan hier en de trend is dalend. Op vrijwel alle welzijnsparameters scoort de VS aanzienlijk lager dan de EU. Ze kunnen daar best wat socialisme gebruiken.

  • DIRK VAN DESSEL

    Dat kan niet of nooit ! De geniale Trump gaat winnen in de herfst en het dak der Beurs zal er dan afgeblazen worden, wees daar maar zeker van !