Donald Maclean, superspion voor de Sovjets die ooit met vriend zes flessen gin soldaat maakte

Donald Maclean.
Wikimedia Donald Maclean.
'Wees' was de eerste codenaam van de Britse Sovjetspion Donald Maclean. Later werd dat 'Homer'. Maclean was op het maniakale af productief als Sovjetspion, maar zat even fanatiek aan de fles. Roland Philipps tekende Macleans straffe verhaal op in het werk A Spy Named Orphan: The Enigma of Donald Maclean.

De auteur legt, zo schrijft The Guardian, in het boek het zelfdestructieve karakter bloot van Donald Maclean, "zo groot als de Volga". Een voorval uit 1949 illustreert dat. Maclean was toen - twee jaar voor het einde van zijn carrière als spion - een hoge diplomaat aan de Britse ambassade in Caïro. Met zijn Amerikaanse vrouw Melinda had hij enkele vrienden uitgenodigd voor een picknick. Ze boekten twee feloeks waarmee ze samen met het gezelschap op de Nijl zouden varen naar de villa van een dubieuze Britse zakenman. Ze zouden er port en koffie drinken en spelletjes spelen. Klonk ontspannend, maar het liep wat anders.

Slechts één van de twee feloeks kwam opdagen, waardoor de overbeladen zeilboot veel trager over de Nijl voer. Het was erg heet en Donald Maclean dronk nóg meer dan anders: een dodelijke combinatie van whisky met een Egyptische variant van arak. Toen ze aan wal gingen, was Maclean stiepelzat. Hij deed eerst alsof hij zijn vrouw aan het wurgen was, met zijn handen strak rond haar nek. Wat later nam hij het wapen van een bewaker af en sloeg hij ermee op hem. Lees Mayall, de eerste secretaris van de ambassade, vreesde een diplomatiek incident en probeerde zijn overste dan maar fysiek te stoppen. Bij die poging viel Maclean op Mayall. De man liep een dubbele enkelbreuk op. Om de pijn van de arme Mayall te verzachten, bood Maclean hem gin aan.

Cambridge Five

Donald Maclean, zoon van een liberaal politicus, was een van de Cambridge Five, een bende Britten die tijdens de Tweede Wereldoorlog en daarna tijdens de Koude Oorlog spioneerden voor de Sovjet-Unie. Maclean gold als de productiefste, maar tevens als de vreemdste. Superspion, of het nu vanuit Caïro, Parijs, Washington of Londen was. Maar ook een legendarische dronkenlap. Samen met zijn vriend en schrijver Philip Toynbee zou hij ooit zes flessen Gordon's gin in één dag hebben soldaat gemaakt.

Maclean was Sovjetspion tussen 1934 en 1951. Hij overhandigde de Russen duizenden geheime documenten. Hij haatte die job, maar vond dat hij het moest doen als overtuigd communist. Dat blééf hij ook, zelfs na het gewelddadige neerslaan door de Sovjet-Unie van de Hongaarse opstand in 1956. Maclean wou eigenlijk leraar worden, maar nam deel aan de examens voor diplomaat, omdat hij zich zo nuttig zou kunnen maken.

Ontmaskerd

Hij hield ongewoon lang stand als spion, maar in 1951 werd hij dan toch ontmaskerd. De Britten hadden lang niet willen luisteren naar de Amerikanen, ook niet toen de FBI hen had ingefluisterd dat een Sovjetmol met codenaam 'Homer' tijdens de oorlog vanuit de Britse ambassade in Washington had geopereerd. Maar op zijn 38ste verjaardag (25 mei 1951) vluchtte Maclean, samen met zijn uit de VS overgevlogen collega-spion Guy Burgess, weg uit Groot-Brittannië. Pas vijf jaar later gaven de Sovjets toe dat beide ex-spionnen in hun land verbleven.

Kim Philby.
anp Kim Philby.

Maclean leerde Russisch en slaagde erin een (professioneel) leven uit te bouwen in Moskou. Hij werd benoemd tot kolonel van de KGB, als dank voor bewezen diensten. In 1983 overleed hij. 

Melinda

Zijn vrouw Melinda was niet alleen op de hoogte van Macleans spionageactiviteiten, ze hielp hem ook. Even na Macleans vlucht, beviel ze van hun derde kind. Een jaar later trok ze met de kinderen naar Maclean in de Sovjet-Unie, waar ze er vanonder muisde met Kim Philby, ook een spion van de Cambridge Five. Uiteindelijk verzoende ze zich weer met de vader van haar kinderen. Ze bleef bij Maclean tot ze in 1979 definitief uit de Sovjet-Unie terugkeerde naar haar familie in de VS. Ze stierf in 2010 in New York, zonder ooit met de media te hebben gesproken. 




1 reactie

Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie
Door het plaatsten van een reactie, ga je akkoord met de gedragsregels


  • Linda Cautaert

    Donald Maclean en de andere superspionnen hun verhaal werd ook verfilmd in de Britse mini serie "Cambridge Spies" in 2003. Rupert Penry-Jones vertolkt knap de rol van Donald.