De seksstaking, een eeuwenoud wapen

Kunnen Zuid-Soedanese schones een einde maken aan het geweld in hun land?
REUTERS Kunnen Zuid-Soedanese schones een einde maken aan het geweld in hun land?
Zuid-Soedanese vrouwen zouden de burgeroorlog in hun land kunnen beëindigen door middel van een seksstaking, zo stellen enkele vrouwelijke vredesactivisten. Ten tijde van de oude Grieken werd dat wapen al door vrouwen ingezet, en ook in de recente geschiedenis zijn er heel wat voorbeelden te vinden. Met wisselend succes.

Het voorstel werd gelanceerd na een bijeenkomst van negentig vrouwen, onder wie verscheidene parlementsleden, in de Zuid-Soedanese hoofdstad Juba in een poging vaart te zetten achter het vredesproces. Bovenaan het lijstje met suggesties staat de oproep om "alle vrouwen in Zuid-Soedan te mobiliseren om de huwelijkse rechten van hun echtgenoten in te trekken tot er vrede is". Een ander voorstel is om de vrouwen van president Salva Kiir en zijn rivaal, rebellenleider Riek Machar, aan te sporen hun mannen ertoe te bewegen de strijd te staken.

Volgens Tobias Atari Okori van de Zuid-Soedanese vredes en verzoeningscommissie is het duidelijk dat Zuid-Soedanezen wanhopig willen dat de oorlog eindigt. "Mensen lijden, en het zijn vooral de vrouwen, kinderen en ouderen die het zwaarst lijden", zei hij aan persagentschap AFP.

De burgeroorlog in Zuid-Soedan heeft al aan duizenden mensen het leven gekost en twee miljoen anderen op de vlucht gejaagd. Bovendien dreigt er ook hongersnood.

Seksstaking tegen burgeroorlog in Liberia

Hoewel het voorstel tot een seksstaking in Zuid-Soedan een wanhoopspoging lijkt, zou het niet de eerste keer zijn dat vrouwen op die manier bijdragen aan de oplossing van een conflict. Het beste voorbeeld is dat van Liberia, waar in 2003 onder druk van de vrouwenbeweging een vredesakkoord werd ondertekend.

In de zomer van 2002 begonnen vredesactiviste Leymah Gbowee en haar medeactivistes met enkele opvallende protestacties tegen het aanslepende geweld in Liberia. Eén van die acties was een seksstaking, die enkele maanden duurde "De seksstaking had weinig tot geen effect, maar was extreem waardevol om ons media-aandacht te bezorgen", zei Gbowee daar later over.

Toen er eindelijk vredesgesprekken kwamen maar die niet opgeschoten, schakelde Gbowee haar protest een versnelling hoger. Gbowee en haar medestandsters bezetten de hal van het hotel waar de onderhandelingen plaatsvonden en vormden een menselijke ketting. Toen de mannen probeerden om toch te vertrekken, dreigden de vrouwen ermee zich ter plekke uit te kleden. "In Afrika is het een vreselijke vloek om een getrouwde of oudere vrouw zich bewust te zien uitkleden", aldus Gbowee.

De vrouwen hielden hun bezetting vol tot er een akkoord op tafel lag. De Liberiaanse burgeroorlog eindigde op 18 augustus 2003. Leymah Gbowee kreeg in 2011 de Nobelprijs voor de Vrede voor haar geweldloze strijd voor vrouwenrechten, samen met Ellen Johnson Sirleaf. Sirleaf werd in 2006 de eerste vrouwelijke president van Liberia

Leymah Gbowee.
GETTY Leymah Gbowee.

Japans protest tegen gouverneur van Tokio

Eerder dit jaar riepen Japanse vrouwen op om elke man die voor gouverneurskandidaat Yoichi Masuzoe zou stemmen seks te weigeren. "We zullen geen seks hebben met mannen die stemmen voor Masuzoe", klonk het. De 65-jarige Masuzoe haalde zich de woede van de vrouwen op zijn hals met uitspraken uit 1989. Hij stelde toen dat vrouwen niet geschikt zijn voor de hoogste politieke ambten omdat ze tijdens hun menstruatie "niet normaal" zijn en dan "geen belangrijke beslissingen over het land" kunnen nemen.

Hoewel drieduizend vrouwen zich bij de oproep tot een seksstaking aansloten, werd Masuzoe toch verkozen tot gouverneur van Tokio.

Yoichi Masuzoe.
REUTERS Yoichi Masuzoe.

Boycot op Filipijnen werpt vruchten af

In 2011 maakten vrouwen een einde aan het geweld tussen twee dorpen op het Mindanao-eiland op de Filipijnen. Al sinds de jaren 70 voeren separatisten strijd op het eiland, waardoor meer dan 100.000 mensen op de vlucht sloegen. Het dorp Dado kreeg daarom de hulp van het vluchtelingencommissariaat van de Verenigde Naties, maar omdat strijders van het naburige dorp de weg blokkeerden, konden de vrouwen van Dado niet langer naar de markt.

Om een einde de maken aan het conflict spraken de vrouwen af om in seksstaking te gaan zolang hun mannen deelnamen aan de gevechten. De boycot van het echtelijke bed wierp zijn vruchten af, want enkele weken later ging de weg weer open en werd de strijd gestaakt.

Staken voor een regering

De aanslepende regeringsvorming was voor sp.a-senator en gynaecologe Marleen Temmerman in 2011 een reden om op te roepen tot een seksstaking. "In Kenia heeft dergelijke actie ooit binnen de week voor een regering gezorgd", stelde Temmerman. Ze verwees ook naar de oude Grieken. "Tijdens de Peloponnesische Oorlog waren de vrouwen het geweld zo beu dat ze eenstemmig beslisten om alle seks te weigeren. Zowel met hun mannen als met hun minnaars."

Uiteindelijk kwam er na 541 dagen een nieuwe Belgische regering, maar of een seksstaking er voor iets tussen zat, is niet bekend.

Marleen Temmerman.
BELGA Marleen Temmerman.