De pot schaft nu yoghurt, noten en 'dat soort dingen' en het hele dorp eet mee

Boumediene Belbachir
Ze zijn aardappeleters van bij de geboorte en kregen altijd te horen dat vetten slecht zijn. Toch doen de inwoners van het Nederlandse dorpje Leende - net over de grens - het andersom. Allemaal op dieet, op vraag van twee dokters in het dorp. Weg koolhydraten en weg kilo's. Zélfs bij de bakker, in het restaurant en de frituur.

Het Nederlandse dorpje Leende ligt pal tegen de Belgische grens bij Hamont-Achel. Zou dát de reden zijn waarom de inwoners daar ook wat van onze bourgondische trekjes hebben? Feit is dat de Brabanders vorig jaar heel pover scoorden in een gezondheidsonderzoek van de overheid. Inwoners van Leende zijn met name flink wat dikker dan de gemiddelde Nederlander en hebben meer hart- en vaatproblemen. Sportarts Hans van Kuijk woont ook in Leende, bekeek de resultaten en stelde vast dat er iets niet klopte. Zijn dorpsgenoten bewegen namelijk ook veel meer dan de gemiddelde Nederlander.

Boumediene Belbachir

Geleerd van de eskimo's

Het probleem had dus met de voeding te maken. Zelf zweert de sportarts al meer dan twee jaar bij het Low Carb High Fat-dieet, waarbij de nadruk ligt op zo veel mogelijk vers voedsel, veel natuurlijke vetten, weinig koolhydraten en geen geraffineerde suikers. Weinig pasta, brood, aardappelen en rijst, maar in de plaats veel groenten, kaas, vlees en échte boter en volle yoghurt. Een groot deel van die leer vind je ook terug in de populaire boeken van Pascale Naessens en Sandra Bekkari, maar Van Kuijk haalde het uit een documentaire over eskimo's. "Ik ben in enkele maanden tijd 16 kilogram afgevallen en mijn buikomtrek is met 15 centimeter gekrompen. Het werkt en dus ben ik met Norbert van den Hurk, de huisarts hier in Leende, het project 'GezondDorp' gestart. In oktober hebben we een zaaltje gehuurd om geïnteresseerden te overtuigen." En dat lukte. Op de eerste bijeenkomst zat er 150 man. Enkele weken later waren dat er 500. Nu spelen er naar schatting 800 inwoners uit Leende - da's bijna één op de vier - nauwelijks nog koolhydraten naar binnen. "Niet te geloven, natuurlijk dat succes. We gaan die mensen van nabij opvolgen en om het half jaar kijken of ze vooruitgaan. Ik vermoed althans van wel."


De dokter mag er gerust in zijn: uit een bezoek aan Leende blijkt dat er daar nauwelijks nog over wat anders gesproken wordt dan koolhydraten, vetten en de wijzer van de weegschaal. In restaurant 'De Scheuter', vlak bij de kerk staat op de kaart al voor de meeste gerechten een symbooltje Low Carb gedrukt. Serveerster Marie-José (62) was nochtans eerst sceptisch - "een mens is z'n hele leven aardappeleter en hoort dat vetten ongezond zijn om het nu helemaal andersom te doen" - maar speelde zes kilogram kwijt in twee maanden en raakt geen boterham meer aan.

Boumediene Belbachir

Wat de boer niet kent

Jos Leurs (69) is één van de weinige Belgen die in Leende woont. Hij is oorspronkelijk van Bree en doet ook mee met het dorpsdieet, zij het niet uit vrije wil. "Mijn vrouw kookt en dus heb ik te eten wat de pot schaft. En dat zijn geen koolhydraten meer. Maar goed, ik ben er ook al zeven kwijt (kilo's, red.). Al zondig ik nog af en toe wel eens. Elke zondag glip ik er even tussenuit om een frietje met pickles te gaan eten. Maar ik vind het straf hoe ze nu allemaal aan het diëten zijn. Leende is toch zo'n dorp van 'wat de boer niet kent, dat eet hij ook niet'. En nu eten ze allemaal van die yoghurt, noten en dat soort dingen." Vrouwlief lacht achter de rug van Jos en doet teken dat hij ook dagelijks 'dat soort dingen' op z'n bord krijgt. In het begin was hij chagrijnig en heeft hij zitten zeuren om z'n boterhammen en patatten. Nu niet meer. We hebben ineens ook meer energie." Jos kan dat beamen.

Boumediene Belbachir

Nederland kijkt mee

Bij de Plus-supermarkt kunnen ze niet bijhouden met 'dat soort dingen' aan te vullen. Uitbater Willem Smetsers: "Geen aardappelen, pasta, brood en chips meer. In het begin was ik wel wat huiverachtig toen ik hoorde wat ze hier allemaal van plan waren, maar nu vind ik het prima. Het oud brood stapelt zich op, maar ik verkoop meer courgettespaghetti en Griekse yoghurt."


Bij bakkerij Van Weert hebben ze natuurlijk geen 'dat soort dingen' om hun toonbank mee te vullen. "Het was even schrikken, maar we bakken nu ook koolhydratenarm brood", zegt bakkerin Els. "Ook met crackers, worstenbroodjes en granola zonder koolhydraten zijn we aan het experimenteren. We hadden geen andere keuze, want als de helft van het dorp opeens geen brood meer gaat eten, kunnen we hier de zaak wel sluiten."


Is er sprake van sociale druk in Leende? De nationale pers komt over de vloer en uiteraard zal heel Nederland nu zitten wachten op nieuwe medische resultaten en de weegschaal mee in't oog houden. Durft er nog wel iemand een stokbrood of pizza in zijn winkelkar te mikken? "Tuurlijk wel", zegt Bas Roosen (40). Hij doet niet mee. "Ten eerste heb ik het niet nodig en ten tweede wil ik het ook nog wel eens zien. Dit is een hype. Tegen de zomer zullen er velen weer gewoon gaan eten en dan hangen ze aan de jojo. Dan komen al die kilo's er zo weer bij. Maar iedereen doet maar hoor."

Broodje zonder brood

Tonnie en vriendin Anneke durven het dieet toch niet zomaar links te laten liggen. Stel je voor dat het hele dorp binnenkort een maatje minder heeft en zij niet. "We gaan niet naar de dokters, maar we tellen wel de koolhydraten", zegt Tonnie. "Vroeger aten we minstens één keer per week frieten, maar nu enkel nog op speciale dagen." Heeft het dan nog wel zin dat Peter Klumpkens van snackbar 't Klumpke z'n vet warmhoudt? Prominent aan de muur in z'n frituur: de boodschap 'Wij doen mee met project 'DorpGezond'. Probeert hij met alternatieve feiten zijn broodwinning te redden? Helemaal niet, zo blijkt. "Ik ben zelf één van de hevige diëters", zegt Klumpkens. "In oktober begonnen en nu ben ik 14 kilogram kwijt. Frieten eet ik niet meer. Vroeger snackte ik de hele dag door. Maar frikandellen eet ik wel, hoor. Zitten maar 7 koolhydraten in. In een kroket of een bamischijf zit het driedubbele." In 't Klumpke serveren ze nu veel salades. En de broodjes die maken ze nu zonder... broodjes. "Het broodje van het huis is nog steeds een hamburger, ui, champignons, spek, ei en kaas. Mag je eten van de dokters, hoor. Maar zonder het broodje. En weet je wat? Hoe vetter, hoe beter. In plaats van dressing gebruiken wij weer de échte Belgische mayonaise. Da's blijkbaar gezonder. Wisten jullie dat in België?"


Dokters zetten 'dikste gemeente van Nederland' op koolhydratendieet