Gents bisschop Van Looy: "Paus wil dat we het roer omgooien"

Paus Franciscus.
EPA Paus Franciscus.
"Al té lang leven we in een spiraal van destructie, van geobsedeerde consumptie, van de macht van de productie, van principes van economische en financiële aard. Als we aan de toekomst van de mensheid denken, aan onze kinderen, dan moeten we het roer omgooien." Dat is volgens Luc Van Looy, bisschop van Gent, de boodschap van de nieuwe 'groene' encycliek Laudato si' van paus Franciscus.

De bisschop zei dat vandaag bij de voorstelling van het nieuwe leerstellige geschrift van de paus in het Interdiocesaan Centrum in Brussel. Theoloog Jacques Haers van de KU Leuven, die ook uitleg gaf bij de nieuwste encycliek, noemt Laudato si' een "sterk officieel document" in lijn met de ecologisch bewuste houding van de vorige pausen.

Gents bisschop Luc Van Looy.
BELGA Gents bisschop Luc Van Looy.

"De encycliek biedt een realistische kijk op de problemen van de huidige ecologische en de menselijke crisis", vindt professor Haers. "Maar de tekst bevat ook een dynamiek van hoop, hij roept op tot een sterk engagement en richt zich niet alleen tot de eigen achterban, maar tot alle mensen wereldwijd."

Opmerkelijk is volgens de sprekers dat de paus een duidelijke link legt tussen ecologische verloedering enerzijds en menselijk onrecht en uitbuiting anderzijds, tussen milieuverontreiniging en wegwerpcultuur, klimaatveranderingen en politieke en sociaal-economische verhoudingen. Dat komt doordat de paus vertrekt vanuit een integrale ecologie, waarin het samenspel van ecologie met economie, het sociale en het culturele wordt benadrukt. De paus veroordeelt het vermetele vertrouwen in de technocratie, in de mythe van onbeperkte groei, gebaseerd op marktmechanismen, eigenbelang en winstbejag. De paus vindt ook het politieke antwoord op de crisis ondermaats.

'De encycliek biedt een realistische kijk op de problemen van de huidige ecologische en de menselijke crisis'

Jacques Haers, theoloog

Druk op politici

"De paus zal zeker kritiek krijgen omdat hij zo streng is voor de politieke inertie en de moordende kant van de neo-liberale kapitalistische en financiële markteconomie", zegt theoloog Jacques Haers.

"Men kan de indruk hebben dat de paus pessimistisch is over de huidige situatie van de wereld", voegt bisschop Van Looy daar aan toe. "De paus poogt nochtans voortdurend remedies aan te reiken om te komen tot een nieuw paradigma. Hij nodigt de mensen uit om een zekere druk uit te oefenen op de mensen die politieke, economische of sociale macht bezitten."

De paus prijst Franciscus van Assisi, naar wie hij zich als paus liet noemen, als voorbeeld aan - de enycliek is niet voor niets genoemd naar het Zonnelied van de heilige Franciscus. Ook bij die Franciscus vormde de liefde voor de natuur en de liefde voor de armen één geheel, en zijn belangrijkste bron daarvoor was het geloof.

Volgens de Franciscaanse visie is alles met elkaar verbonden: de diepe verbondenheid met de andere mensen en met de kosmos komt samen in de verbondenheid met de schepper. Vanuit die drievoudige relatie stelt de paus voor om het engagement van de mensheid voor de planeet te verankeren. "Voor een écht engagement is radicale verandering nodig. Noem het bekering. Niet per se tot de kerk, maar wel tot relationele rechtvaardheid", aldus paus Franciscus.

"Ik nodig iedereen uit om stil te staan bij en na te denken over de uitdagingen waarmee we geconfronteerd worden in verband met ons gemeenschappelijke huis", zo luidde de tweet die via de pauselijke account Pontifex (paus) vandaag precies op het middaguur uitgestuurd werd.