De man die nog leeft omdat de beul tot driemaal toe net voor zijn executie stopte

Illustratiefoto van een dorp in Malawi.
Getty Images Illustratiefoto van een dorp in Malawi.
Het mag een klein wonder heten dat Byson Kaula vandaag nog leeft. De man uit Malawi werd ter dood veroordeeld, maar ontsnapte drie keer aan zijn executie. Telkens hield de beul ermee op, vóór hij zijn complete lijst had afgewerkt. En toen besloot Malawi de doodstraf niet meer uit te voeren. Byson, nu een zestiger, overleefde ook nog eens twee zelfmoordpogingen én kwam zelfs vrij. De BBC zocht de kerel met zes levens op.

Byson Kaula groeide op in een dorp in het zuiden van Malawi. Hij trok naar Johannesburg in Zuid-Afrika om daar in de gasindustrie geld te verdienen. Terug in eigen land kon hij daarmee grond kopen, waarop hij fruit, tarwe, maïs en maniok verbouwde. Hij had vijf mensen in dienst. “Toen begon de miserie”, zegt Byson aan de BBC. Het waren volgens hem jaloerse buren die er in 1992 voor zorgden dat hij schuldig werd bevonden aan moord. Daar stond toen onvermijdelijk de doodstraf op.

Enkele buren hadden iemand van Bysons personeel stevig toegetakeld. Het slachtoffer kon niet meer zelfstandig stappen en Byson hielp hem naar het toilet. Maar Byson, toen een veertiger, liet hem van de glibberige trap - het had geregend - vallen. De werknemer stierf later in het ziekenhuis en Byson Kaula werd aangeklaagd voor moord. Zijn buren getuigden tegen hem op het proces en het verdict was: schuldig.

Enige niet-geëxecuteerde

Byson herinnert zich nog het wachten op zijn executie: “Dat voelde aan alsof ik al dood was”. In die tijd was er maar één beul, een Zuid-Afrikaan, die in de regio van land tot land reisde om mensen op te hangen. Als Malawi weer eens aan de beurt was - om de paar maanden - wisten sommige gevangenen in de dodencel hoe laat het was. Op een dag kreeg ook Byson Kaula te horen dat zijn tijd gekomen was. Samen met twintig anderen zou hij opgehangen worden. De executies begonnen om 13 uur. De beul ging door tot 15 uur en gaf er dan de brui aan. Er bleven nog drie gedetineerden over, onder wie Byson Kaula. Zij moesten wachten tot de beul opnieuw Malawi zou aandoen.

Dat scenario herhaalde zich nog tweemaal. Er was een lijst van terdoodveroordeelden die de beul moest executeren, maar hij kwam nooit tot het einde. Telkens was Byson bij de overblijvenden en dus overlevenden. De derde keer was hij zelfs de enige die niet geëxecuteerd werd. Een onwaarschijnlijke geluksvogel, zou je denken, maar de hele ervaring eiste wel zijn tol bij Byson. De man ondernam twee zelfmoordpogingen. Ook die overleefde hij. Byson zit inmiddels aan zijn zesde leven.

In 1994 maakte het dictatoriale schrikbewind van president Hastings Banda na 28 jaar plaats voor een democratisch regime. Tot op vandaag bestaat de doodstraf nog wel in Malawi, maar ze wordt al 25 jaar niet meer uitgevoerd.

Na verloop van tijd zat Byson niet langer in de dodencel maar in het hoofdgebouw van Zomba Central Prison. Hij volgde er opleidingen en gaf ook zelf les. Hoop om ooit vrij te komen, had hij niet. Tot er in 2007 een precedent opdook. Byson zat toen al 23 jaar vast. Een druggebruiker die zijn stiefzoon had vermoord, pleitte dat hij ontoerekeningsvatbaar was en diende klacht in tegen de onvermijdelijke doodstraf voor moord. De man haalde zijn gelijk. Gevolg: de verplichte doodstraf moest worden herbekeken.

Van de 170 gevangenen die in aanmerking kwamen voor een herziening van hun doodvonnis, kwamen er intussen 139 vrij. Ook Bysons advocaten wilden hem terug voor de rechter krijgen, maar de veroordeelde weigerde aanvankelijk. Hij was zijn eerste ervaring met het gerecht niet vergeten. Uiteindelijk gaf hij toch toe. De rechter liet hem met onmiddellijke ingang vrij, tot grote verbazing van Byson zelf. “Cipiers zeiden dat ik uit de beklaagdenbank mocht komen, maar ik geraakte niet recht”, getuigt hij. “Ik trilde helemaal, mijn lichaam was zo zwak... Ik dacht dat ik droomde. Ik kon niet geloven wat de rechter had gezegd.”

Rondhuppelen als een lammetje

Bysons moeder Lucy bezocht haar zoon elk jaar. Ze spaarde de opbrengsten van haar werk op de katoenboerderij een jaar lang om Byson in de gevangenis te kunnen opzoeken met zoveel mogelijk proviand. Toen ze van haar jongere zoon het bevrijdende telefoontje kreeg, kon ze het eerst niet geloven. Daarna, zo beweert ze, “huppelde ze rond als een jong lammetje”.

Byson kwam in een begeleidingscentrum terecht, als oudste ooit daar. Hij werkt er nu zelf als vrijwilliger en staat andere ex-gevangenen bij met raad. Zijn eigen boerderij is helemaal verwilderd. Zijn vrouw overleed toen hij nog in de cel zat. Zijn zes kinderen hebben hun eigen leven opgebouwd. Byson Kaula leeft alleen en zorgt voor zijn moeder, die in de 80 is. Hij wil zelfs nog een nieuw huis voor haar bouwen.

Wie met vragen zit over zelfdoding, kan terecht bij de Zelfmoordlijn op het gratis nummer 1813 en op de site www.zelfmoord1813.be.




Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.