Dankzij deze man kwam er 53 jaar geleden geen WO III

Een Amerikaanse luchtmachtbasis op Okinawa.
EPA Een Amerikaanse luchtmachtbasis op Okinawa.
Achteraf bekeken mag het een klein mirakel heten dat de Koude Oorlog niet is ontaard in WO III. Doorheen de jaren zijn al verscheidene vergissingen en incidenten aan het licht gekomen en ook op 28 oktober 1962 was het bijna raak. Dat heeft de Amerikaanse oud-piloot John Bordne na ruim een halve eeuw stilzwijgen onthuld.

Voormalig US Air Force-piloot John Bordne moest 53 jaar lang de lippen stijf op elkaar houden over een incident dat op 28 oktober 1962 bijna de Derde Wereldoorlog inluidde. Pas onlangs kreeg hij van de Amerikaanse luchtmacht de toestemming om te praten over wat er 53 jaar geleden bijna misliep. Hij deed zijn verhaal aan Bulletin of the Atomic Scientists, een Amerikaans (ondertussen online) magazine dat bestaat sinds 1945.

Kort na middernacht op 28 oktober 1962, in volle Cubaanse raketcrisis, begon Bordne aan zijn shift op een van de vier geheime Amerikaanse raketlanceerbases op het Japanse eiland Okinawa. Elke lanceerofficier was verantwoordelijk voor vier Mace B-raketten, elk uitgerust met een Mark 28-kernkop. Eén zo'n kernkop had de vernietigingskracht van 1,1 metaton TNT en was daarmee ongeveer 70 keer krachtiger dan de atoombommen die op Hiroshima en Nagasaki werden gegooid tijdens de Tweede Wereldoorlog. Met een bereik van ruim 2.250 kilometer konden de raketten op Okinawa de communistische hoofdsteden Hanoi, Peking, Pyongyang en de militaire faciliteiten van de Sovjets in Vladivostok treffen.

Op dat moment waren de spanningen met Rusland bijzonder hoog. Alle Amerikaanse strijdkrachten stonden op Defense Readiness Condition 2 of DEFCON2, de op één na hoogste staat van paraatheid.

Identieke codes

De start van zijn shift begon zoals gewoonlijk, herinnert Bordne zich. De gezaghebbende majoor van de raketbasis zond zoals altijd een update uit via de radio, met na de tijdscontrole en het weerbericht een reeks codes. Normaal gezien wijkt de code die de gezagvoerder doorgeeft af van die van de crew. Dat was dit keer niet het geval, waardoor het voor de crew duidelijk was dat er een bijzonder bericht zou volgen. Toen ook het tweede deel van de code overeenkwam met de codes van de crew, iets wat nog nooit eerder was voorgevallen, was iedereen meteen gealarmeerd, aldus Bordne.

De lanceerofficier van Bordnes ploeg, kapitein William Bassett, mocht na de reeks identieke codes een zakje openen met daarin het derde deel van de code. Dat stuk stemde ook overeen met de code die werd uitgezonden via de radio, waarna de kapitein een enveloppe moest openen met daarin informatie over het doelwit en de lanceersleutels. Alle codes klopten: de crew werd opgedragen alle 32 aanwezige raketten te lanceren.

Het is enkel aan het gezonde verstand van kapitein Bassett te danken dat dit niet gebeurde, aldus Bordne. Bassett had meteen door dat er iets niet klopte. Normaal gezien wordt er enkel opdracht gegeven tot het lanceren van raketten als de veiligheidssituatie is opgetrokken naar DEFCON1, de hoogste staat van paraatheid. Dat was nu niet het geval. "We hebben geen upgrade gekregen naar DEFCON1, wat hoogst uitzonderlijk is, en we moeten handelen met voorzichtigheid. Dit kan echt zijn, of anders de grootste flater van ons leven zijn", zei Bassett volgens Bordne.

Zijn wantrouwen werd nog groter toen bij een controle van de doelwitten bleek dat drie van de vier doelen niet in Rusland lagen. Ook bij een andere lanceerofficier stonden er twee niet-Russische doelen op de lijst.

Bassett belde daarop naar het militaire hoofdkwartier op Okinawa met de vraag de code te herhalen, onder het voorwendsel dat de originele uitzending niet goed was doorgekomen. Hij hoopte dat op die manier een eventuele fout zou worden rechtgezet, maar tot zijn verbazing gaf de majoor identiek dezelfde boodschap door.

'Dit kan echt zijn, of anders de grootste flater van ons leven zijn'

Kapitein William Bassett

"Schiet hem neer"

Nu de opdracht werd herhaald, weigerde de lanceerofficier van een van de zeven andere lanceerplatformen om nog langer te treuzelen, zeker niet omdat zijn vier doelen wel in Rusland lagen. De luitenant vond bovendien dat kapitein Bassett niet de autoriteit had om de opdracht van de majoor terzijde te schuiven. Bassett beval daarop twee crewleden om "de luitenant neer te schieten als hij zou proberen om de raketten toch te lanceren zonder mondelinge bevestiging of zonder de upgrade naar DEFCON 1", herinnert Bordne zich.

Toen Bassett daarop rechtstreeks contact opnam met de majoor, bleek al snel dat het inderdaad om een vergissing ging en dat enkel de koelbloedigheid van Bassett een drama had voorkomen. Bassett drukte zijn crew vervolgens op het hart om nooit meer over het incident te spreken.

De Amerikaanse luchtmacht heeft het incident niet bevestigd. De Amerikaanse waakhond National Security Archives heeft inmiddels een verzoek ingediend bij de luchtmacht om documenten die het incident kunnen bevestigen vrij te geven.




Reacties

Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie
Door het plaatsten van een reactie, ga je akkoord met de gedragsregels