Centralia, het dorp dat al 54 jaar brandt

Een luchtbeeld van Centralia in 1971.
Wikimedia Commons/Farm Service Agency Een luchtbeeld van Centralia in 1971.
54 jaar. Zo lang al staat Centralia, een dorp in de Amerikaanse staat Pennsylvania, in brand. Op 27 mei 1962 brak vuur uit in de steenkoolmijn in het dorp, en dat woedt nu nog steeds. Ooit een bloeiende gemeenschap van 1.600 inwoners, is Centralia vandaag een spookstad geworden.

Wat er op die fatale dag exact gebeurde, zal wellicht altijd een raadsel blijven. De meest gangbare verklaring is dat brandweermannen de stortplaats in het dorp in brand staken om hem op te ruimen voor Memorial Day. Het vuur sloeg over naar een verlaten mijnput onder de stortplaats en verspreidde zich uiteindelijk onder het hele dorp.

Sindsdien heeft het ondergrondse vuur onafgebroken gewoed. Aanvankelijk werden er wel pogingen ondernomen om de vlammen te doven, maar zonder succes. Daarom beslisten de autoriteiten de brand in de gaten te houden met metingen, waarvoor meer dan 2000 gaten in de grond geboord werden.

Wikimedia Commons/JohnDS

Zinkgaten

Verder veranderde er voor de inwoners van het dorp in eerste instantie niet veel. Bovengronds was van de brand weinig te merken; het dagelijkse leven ging dus gewoon verder.

Maar in de jaren 80 werd vastgesteld dat er giftige stoffen uit de grond kwamen. Bovendien ontstonden er gevaarlijke zinkgaten, en nadat een 12-jarige jongen bijna in zo'n gat verdween, werd overgegaan tot drastische actie.

In 1983 begon de staat met een vrijwillige evacuatie van meer dan duizend inwoners. Miljoenen dollars werden gespendeerd aan de verhuizing, meer dan vijfhonderd gebouwen gingen tegen de vlakte.

Maar niet iedereen vertrok. Enkele tientallen mensen weigerden hun woning te verlaten. Na verloop van tijd werd Centralia echter hoe langer hoe meer een spookdorp, en hoewel er toen nog enkele tientallen mensen woonden, werd in 2002 de postcode van het dorp opgeheven.

Nog steeds bleven er enkele onverzettelijke bewoners over. In 2013 kregen zeven mensen uiteindelijk de toelating om tot aan hun dood in hun woning te blijven.

De mensen die er nu nog wonen, beweren dat hun deel van het dorp niet door de brand bedreigd wordt. Maar de autoriteiten trekken dat in twijfel: volgens hen kan de brand nog altijd nieuwe wegen zoeken en dodelijke gassen verspreiden op andere plaatsen in het dorp.

Een snelweg die door het dorp loopt, barstte in 2010 helemaal open door de ondergrondse brand.
AFP Een snelweg die door het dorp loopt, barstte in 2010 helemaal open door de ondergrondse brand.

6.000 jaar

In de 54 jaar dat de brand woedt, heeft het vuur zich immers enorm uitgebreid. Het groeit gemiddeld met 15 tot 22 meter per jaar. Methodes om de brand te blussen, blijken technisch onhaalbaar of te duur.

Centralia is overigens geen alleenstaand geval. Wereldwijd woeden enkele duizenden ondergrondse branden, waarvan een tweehonderdtal in de Verenigde Staten. De Burning Mountain in Australië spant de kroon: het vuur brandt daar al zo'n 6.000 jaar.

Experten menen dat het met Centralia zo'n vaart niet zal lopen, al kan het vuur zonder maatregelen langer dan een eeuw branden.

Centralia, Pennsylvania, Verenigde Staten